ارتباط ناشناخته. ارتباط بدون سانسور. ارتباط برقرار نمی‌شود. سایت اصلی احتمالاً زیر سانسور است. ارتباط با سایت (های) موازی برقرار شد. ارتباط برقرار نمی‌شود. ارتباط اینترنت خود را امتحان کنید. احتمال دارد اینترنت به طور سراسری قطع شده باشد. ادامه مطلب

صدرالدین عینی، زبان، قدرت و ملت تاجیک

<p>شهزاده سمرقندی - در برنامه قبلی با همسایگان به مقاله&zwnj;ای از آزیتا همدانی و مسعود حسینی&zwnj;پور، دو محقق ایرانی اشاره کردیم. در این مقاله که در شماره ۸۷-۸۸ مجله بخارا با عنوان &laquo;اول خویش، دوم درویش&raquo; به چاپ رسیده به فعالیت&zwnj;های صدرالدین عینی از زاویه دیدی کاملاً متفاوت برای بسیاری از تاجیکان پرداخته شد و واکنش&zwnj;های منفی متعددی در پی داشت.</p> <!--break--> <p>&nbsp;</p> <p>نویسندگان مقاله برخی از فعالیت&zwnj;های صدرالدین عینی را با شک و تردید بررسی می&zwnj;کنند و او را در کاهش دادن به غنای زبان و ادبیات تاجیک و جدا کردن آن از ادبیات و زبان رایج در ایران مقصر می&zwnj;دانند. اما برخی از صاحب&zwnj;نظران تاجیک معتقد&zwnj;ند که این مقاله دور از زمینه تاریخی حیات عینی و با نادیده گرفتن شرایط و فشار&zwnj;های آن دوران شوروی نوشته شده است و بیانگر آشنایی کم و محدود نویسندگان این مقاله با سیاست&zwnj;های اول قرن بیستم روسیه و نظام بلشویکی است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>صدرالدین عینی را همه ایرانیان نمی&zwnj;شناسند و حتی می&zwnj;توان گفت نسل جوان تاجیکستان با خدمت&zwnj;ها و فعالیت&zwnj;های او و دیگر روشنفکران اول قرن بیستم آشنایی کافی ندارند.</p> <p>&nbsp;</p> <table align="left" border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" style="width: 230px;"> <tbody> <tr> <td> <p><img alt="" src="http://zamanehdev.redbee.nl/u/wp-content/uploads/einilash02.jpg" style="width: 230px; height: 290px;" /></p> <p class="rtecenter">&nbsp;●پیوند گلمرادزاده: اگر پشتبانی&zwnj;های لاهوتی در مسکو نمی&zwnj;بود، صدرالدین عینی و پیروانش طعمه دسیسه&zwnj;ها و تهمت&zwnj;های اسلامگرایانی می&zwnj;شدند که مخالف آموزش غیر دینی مردم آسیای میانه به ویژه تاجیکان بودند.</p> <p class="rtecenter">&nbsp;</p> <p class="rtecenter">&nbsp;●گفت&zwnj;و&zwnj;گو با آقای گلمرادزاده، استاد دانشگاه ملی تاجیکستان را بشنوید:</p> <p class="rtecenter">&nbsp;</p> <p class="rtecenter"><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20130213_Hamsaygan_Payvande_Golmorad_shahzadeh.mp3"><img alt="" src="http://zamanehdev.redbee.nl/u/wp-content/uploads/musicicon_14.jpg" style="width: 230px; height: 26px;" /></a></p> <p>&nbsp;</p> </td> </tr> </tbody> </table> <p>صدرالدین عینی در سال ۱۸۷۸ در بخارا به دنیا آمد و در سال ۱۹۵۴ در شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان درگذشت. او با این&zwnj;که به ادبیات کلاسیک فارسی- تاجیکی افتخار می&zwnj;کرد، اما معتقد بود که پایبندی به ادبیات اصیل فارسی، باعث مرگ مردم فارسی&zwnj;زبان در آسیای میانه می&zwnj;شود. آثاری که او آفرید، پس از یک قرن کمک کرد تا قوم &laquo;تاجیک&raquo; در آسیای میانه زبان و فرهنگ فارسی را زنده و برجا نگه دارد. او با نوشتن رمان&zwnj;هایی مثل &laquo;مرگ سد خور&raquo;، &laquo;جلادان بخارا&raquo;، &laquo;آدینه&raquo; و &laquo;نمونه&zwnj;&zwnj; ادبیات تاجیک&raquo; برای میلیون&zwnj;ها مردم فارسی&zwnj;زبان دلیل و مدرک آورد که لازم است از نام و تاریخشان جدا شوند. او در مجموع با سیاست قوی &laquo;پان ترکیسم&raquo; در آسیای میانه، خردمندانه مبارزه کرد و تا حدی نیز بر آن غالب شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>صدرالدین عینی تنها نبود. گروه روشنفکرانی او را همراهی می&zwnj;کردند که از دل جریان&zwnj;های فکری جدید در آسیای میانه سر برآورده بودند و پیرو تحولات فرهنگی و مدنی کشور&zwnj;های همسایه بودند و تنها آرمان آن&zwnj;ها باسواد کردن مردم آسیای میانه بود. نشر روزنامه و راه&zwnj;اندازی مدارس و همچنین آموزش خط از عالی&zwnj;ترین خدمات این گروه از روشنفکران بود. با وارد شدن روس&zwnj;ها به منطقه، آن&zwnj;ها با جسارت و با اطمینان بیشتر تلاش می&zwnj;کردند ذهن مردم عادی را از خرافات و درک کهنه از جامعه و همچنین ضدیت با مدرنیسم پاک کنند. اینگونه تلاش&zwnj;ها طبعاً از همان شروع، موردپسند اسلامگرایان امارت بخارا نبود. صدرالدین عینی و پیروانش با اینکه مورد حمله و توهین&zwnj;های زیاد آخوند&zwnj;ها قرار می&zwnj;گرفتند اما روشنفکران گرجی، ترک و همینطور روس پشتیبانی&zwnj;های زیادی از آن&zwnj;ها می&zwnj;کردند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>یکی از وفادار&zwnj;ترین و مهم&zwnj;ترین پشتیبان&zwnj;های صدرالدین عینی که از همفکران و هم&zwnj;مسلکان او نیز بود، ابوالقاسم لاهوتی، شاعر محبوب تاجیکان است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در گفت&zwnj;و&zwnj;گویی که با پیوند گلمرادزاده، داشتم، او که استاد دانشگاه ملی تاجیکستان است، می&zwnj;گوید اگر پشتیبانی&zwnj;های لاهوتی در مسکو نمی&zwnj;بود، صدرالدین عینی و پیروانش طعمه دسیسه&zwnj;ها و تهمت&zwnj;های اسلامگرایانی می&zwnj;شدند که مخالف آموزش غیر دینی مردم آسیای میانه به ویژه تاجیکان بودند.</p> <p>&nbsp;</p> <table align="right" border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" style="width: 230px;"> <tbody> <tr> <td> <p><img alt="" src="http://zamanehdev.redbee.nl/u/wp-content/uploads/sade.gif" style="width: 230px; height: 133px;" /></p> <p class="rtecenter">●دستخط صدرالدین عینی:</p> <p class="rtecenter">او تا پایان عمر از نوشتن</p> <p class="rtecenter">به خط سیرلیک خودداری کرد.</p> <p class="rtecenter">&nbsp;</p> <p class="rtecenter"><a href="http://fea1.hc.ru/~vorotab/samarkandinfo-uz/museums/aynie.htm">●لینک: خانه صدرالدین عینی</a></p> <p class="rtecenter"><a href="http://fea1.hc.ru/~vorotab/samarkandinfo-uz/museums/aynie.htm">در سمرقند</a></p> </td> </tr> </tbody> </table> <p>اما در پاسخ به این پرسش که چه کسانی امروز با فعالیت&zwnj;های صدرالدین عینی مخالفت می&zwnj;کنند، آقای گلمراد بر آن است که تا به حال در تاجیکستان هیچ&zwnj;کدام از روشنفکران و یا غیر روشنفکران خود را به عنوان مخالف صدرالدین عینی معرفی نکرده و در رسانه&zwnj;ها هم چیزی ننوشته&zwnj;اند. اما در جلسه&zwnj;های غیر رسمی و در حاشیه بحث&zwnj;های زبان امروز تاجیکی که بر اساس لهجه شمال تاجیکستان، یعنی&nbsp; لهجه سمرقند و بخارا و خجند بنیاد شده است، اعتراض&zwnj;های خفیفی به گوش می&zwnj;رسد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>آقای گلمراد همینطور از دانشجویان و محققان ایرانی هم نام می&zwnj;برد که سخنان ناسنجیده برخی از تاجیکان را در تحقیق&zwnj;های علمی خود بازتاب می&zwnj;دهند و در دفاع از نوشته&zwnj;هایشان نه استدلال محکمی دارند و نه آشنایی عمیق با ساختار سیاسی شوروی در اوج آن.</p> <p>&nbsp;</p> <p>شما چه فکر می&zwnj;کنید؟ برای جلوگیری از تقسیم شدن سه حوزه زبان پارسی چه کارهایی می&zwnj;شد انجام داد که به نظر شما انجام نشده است؟ برای بهبود دادن وضع زبان فارسی در بیرون از قلمرو امروزی ایران چه کارهایی می&zwnj;شود کرد؟ اگر نظر ویژه و یا نقدی دارید، لطفاً با ما تماس بگیرید.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در همین زمینه:</p> <p><a href="http://zamanehdev.redbee.nl/u/?p=24346">در خدمت یا خیانت صدرالدین عینی؟</a></p> <p><a href="#http://radiozamaneh.com/taxonomy/term/2940">برنامه &laquo;با همسایگان&raquo; از شهزاده سمرقندی در رادیو زمانه</a></p> <p>&nbsp;</p> <p>ویدئو: فیلمی بر اساس رمان&zwnj; &laquo;داخونده&raquo; نوشته صدرالدین عینی</p> <p>&nbsp;</p>

شهزاده سمرقندی - در برنامه قبلی با همسایگان به مقاله‌ای از آزیتا همدانی و مسعود حسینی‌پور، دو محقق ایرانی اشاره کردیم. در این مقاله که در شماره ۸۷-۸۸ مجله بخارا با عنوان «اول خویش، دوم درویش» به چاپ رسیده به فعالیت‌های صدرالدین عینی از زاویه دیدی کاملاً متفاوت برای بسیاری از تاجیکان پرداخته شد و واکنش‌های منفی متعددی در پی داشت.

نویسندگان مقاله برخی از فعالیت‌های صدرالدین عینی را با شک و تردید بررسی می‌کنند و او را در کاهش دادن به غنای زبان و ادبیات تاجیک و جدا کردن آن از ادبیات و زبان رایج در ایران مقصر می‌دانند. اما برخی از صاحب‌نظران تاجیک معتقد‌ند که این مقاله دور از زمینه تاریخی حیات عینی و با نادیده گرفتن شرایط و فشار‌های آن دوران شوروی نوشته شده است و بیانگر آشنایی کم و محدود نویسندگان این مقاله با سیاست‌های اول قرن بیستم روسیه و نظام بلشویکی است.

صدرالدین عینی را همه ایرانیان نمی‌شناسند و حتی می‌توان گفت نسل جوان تاجیکستان با خدمت‌ها و فعالیت‌های او و دیگر روشنفکران اول قرن بیستم آشنایی کافی ندارند.

صدرالدین عینی در سال ۱۸۷۸ در بخارا به دنیا آمد و در سال ۱۹۵۴ در شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان درگذشت. او با این‌که به ادبیات کلاسیک فارسی- تاجیکی افتخار می‌کرد، اما معتقد بود که پایبندی به ادبیات اصیل فارسی، باعث مرگ مردم فارسی‌زبان در آسیای میانه می‌شود. آثاری که او آفرید، پس از یک قرن کمک کرد تا قوم «تاجیک» در آسیای میانه زبان و فرهنگ فارسی را زنده و برجا نگه دارد. او با نوشتن رمان‌هایی مثل «مرگ سد خور»، «جلادان بخارا»، «آدینه» و «نمونه‌‌ ادبیات تاجیک» برای میلیون‌ها مردم فارسی‌زبان دلیل و مدرک آورد که لازم است از نام و تاریخشان جدا شوند. او در مجموع با سیاست قوی «پان ترکیسم» در آسیای میانه، خردمندانه مبارزه کرد و تا حدی نیز بر آن غالب شد.

صدرالدین عینی تنها نبود. گروه روشنفکرانی او را همراهی می‌کردند که از دل جریان‌های فکری جدید در آسیای میانه سر برآورده بودند و پیرو تحولات فرهنگی و مدنی کشور‌های همسایه بودند و تنها آرمان آن‌ها باسواد کردن مردم آسیای میانه بود. نشر روزنامه و راه‌اندازی مدارس و همچنین آموزش خط از عالی‌ترین خدمات این گروه از روشنفکران بود. با وارد شدن روس‌ها به منطقه، آن‌ها با جسارت و با اطمینان بیشتر تلاش می‌کردند ذهن مردم عادی را از خرافات و درک کهنه از جامعه و همچنین ضدیت با مدرنیسم پاک کنند. اینگونه تلاش‌ها طبعاً از همان شروع، موردپسند اسلامگرایان امارت بخارا نبود. صدرالدین عینی و پیروانش با اینکه مورد حمله و توهین‌های زیاد آخوند‌ها قرار می‌گرفتند اما روشنفکران گرجی، ترک و همینطور روس پشتیبانی‌های زیادی از آن‌ها می‌کردند.

یکی از وفادار‌ترین و مهم‌ترین پشتیبان‌های صدرالدین عینی که از همفکران و هم‌مسلکان او نیز بود، ابوالقاسم لاهوتی، شاعر محبوب تاجیکان است.

در گفت‌و‌گویی که با پیوند گلمرادزاده، داشتم، او که استاد دانشگاه ملی تاجیکستان است، می‌گوید اگر پشتیبانی‌های لاهوتی در مسکو نمی‌بود، صدرالدین عینی و پیروانش طعمه دسیسه‌ها و تهمت‌های اسلامگرایانی می‌شدند که مخالف آموزش غیر دینی مردم آسیای میانه به ویژه تاجیکان بودند.

اما در پاسخ به این پرسش که چه کسانی امروز با فعالیت‌های صدرالدین عینی مخالفت می‌کنند، آقای گلمراد بر آن است که تا به حال در تاجیکستان هیچ‌کدام از روشنفکران و یا غیر روشنفکران خود را به عنوان مخالف صدرالدین عینی معرفی نکرده و در رسانه‌ها هم چیزی ننوشته‌اند. اما در جلسه‌های غیر رسمی و در حاشیه بحث‌های زبان امروز تاجیکی که بر اساس لهجه شمال تاجیکستان، یعنی  لهجه سمرقند و بخارا و خجند بنیاد شده است، اعتراض‌های خفیفی به گوش می‌رسد.

آقای گلمراد همینطور از دانشجویان و محققان ایرانی هم نام می‌برد که سخنان ناسنجیده برخی از تاجیکان را در تحقیق‌های علمی خود بازتاب می‌دهند و در دفاع از نوشته‌هایشان نه استدلال محکمی دارند و نه آشنایی عمیق با ساختار سیاسی شوروی در اوج آن.

شما چه فکر می‌کنید؟ برای جلوگیری از تقسیم شدن سه حوزه زبان پارسی چه کارهایی می‌شد انجام داد که به نظر شما انجام نشده است؟ برای بهبود دادن وضع زبان فارسی در بیرون از قلمرو امروزی ایران چه کارهایی می‌شود کرد؟ اگر نظر ویژه و یا نقدی دارید، لطفاً با ما تماس بگیرید.

در همین زمینه:

ویدئو: فیلمی بر اساس رمان‌ «داخونده» نوشته صدرالدین عینی

این مطلب را پسندیدید؟ کمک مالی شما به ما این امکان را خواهد داد که از این نوع مطالب بیشتر منتشر کنیم.

آیا مایل هستید ما را در تحقیق و نوشتن تعداد بیشتری از این‌گونه مطالب یاری کنید؟

.در حال حاضر امکان دریافت کمک مخاطبان ساکن ایران وجود ندارد

توضیح بیشتر در مورد اینکه چطور از ما حمایت کنید

نظر بدهید

در پرکردن فرم خطایی صورت گرفته

نظرها

نظری وجود ندارد.