ایران

خطرات از چاله به چاه افتادن

مهرانگیز کار: پرسش‌های بی‌جواب بسیار است. اینجاست که دیگر به خود اجازه نمی‌دهیم برای حرف‌های خوب اسفندیار رحیم مشایی کف بزنیم. رحیم مشایی که فقط یک فرد نیست. اگر فقط یک فرد بود و به جریانی بزرگ متصل نبود تا حالا سر به نیست شده بود. مگر ما که تازه آن حرف‌ها را نزده بودیم، خود و تبارمان را نابود و آواره و از هم گسیخته نکردند؟ بنابراین پر واضح است که مشایی یک جریان را نمایندگی می‌کند که بخش عمده‌ی آن مخفی است.

حمایت‌ها و مخالفت‌ها پیرامون محمود احمدی‌نژاد

مریم محمدی: ظهور اختلافات میان احمدی‏نژاد و مجلس شورای اسلامی و اختلافات او با مجموعه‏‏ای از اصول‏گرایان، از اواسط کار دولت نهم آغاز شده و اینک‏ در دولت دهم، تعمیق و گسترش یافته است. هفته‏ای نیست که گله و انتقادی از احمدی‏نژاد و برنامه‏های دولت، همکاران و کارگزاران او، در مجلس موضوع سخنرانی‏ها، نامه‏های اعتراضی و برخوردهای جدلی نباشد. در این زمینه با احمد قابل، تحلیل‏گر سیاسی و دین‏شناس منتقد نظام گفت‌وگو کرده‌ام.

«اختلافات اصول‏گرایان به عمد بزرگ‏نمایی می‏شود»

مریم محمدی: در دومین بخش گفت‌وگو با حمیدرضا جلایی‌پور، او در ارتباط با اختلاف در درون جبهه‏ی اصول‏گرایان، معتقد است که این اختلافات درونی از سوی خود اصول‏گرایان به عمد بزرگ‏نمایی می‏شود. به‏ویژه که آنها امکان تبلیغات نیز دارند. جلایی‌پور می‌گوید: «آنها تلویزیون رسمی را در اختیار دارند و دایم درباره‏‏ی اختلافات خودشان می‏گویند. در حالی که تمام دعواهای اصول‏گرایان در این مدت، به اندازه‏ی شکایت آن هفت‌نفر به دستگاه قضایی نبود.»

شکاف اصلی در جامعه سیاسی ایران چیست؟

مریم محمدی: دفاع قاطع آقای احمدی‏نژاد از رئیس‌دفترش، اسفندیار مشایی، دربرابر اتهام‌های سرلشکر فیروزآبادی برخی ابهامات و پرسش‏های تازه‌ای را ایجاد کرده یا به آنها دامن زده است. یکی از پرسش‏ها می‏تواند این باشد: آیا رشد اختلافات داخلی در میان اصول‏گرایان، می‏تواند روند تحولات آتی سیاسی را در ایران تعیین کند و حتی بر شکاف میان اصول‏گرایان و اصلاح‏طلبان نیز فائق بیاید؟ در همین زمینه با حمیدرضا جلایی‌پور گفت‌وگو کرده‌ام.

«مشایی برای انتخابات بعدی حرکت می‌کند»

مریم محمدی: اظهارات جنجالی مشایی درباره‏ی دوستی مردم ایران با مردم اسراییل، شرکت وی در بعضی نشست‏ها در داخل و خارج از ایران و رابطه‏اش با برخی هنرمندان همه جنجال‏آفرین بودند. آخرین اظهار‏نظر او در همایش ایرانیان خارج از کشور در تهران، بزرگ‏ترین موج حمله علیه وی را در میان اصول‏گرایان برانگیخته است. مضمون واقعی این درگیری‏ها با مشایی چیست؟ در همین زمینه گفت‌وگویی با رضا علیجانی داشته‌ام.

افق شرکت اصلاح‌طلبان در انتخابات آینده

مریم محمدی: سخنگوی شورای نگهبان در گفت‌وگویی با ایلنا گفت: «نگاه ما این نیست که اصلاح‏طلبان در انتخابات آینده نباید حضور داشته باشند یا حضور نخواهند داشت.» اما پرسش این است: آیا علی‏رغم طوفان‏های سیاسی که اصلاح‏طلبان دست کم در یک سال گذشته با آن درگیر بوده و هستند، امکان حضور مجدد آنها در صحنه‏ی انتخابات وجود دارد؟ علیرضا رجایی، تحلیل‏گر سیاسی ملی‏- مذهبی در تهران، از زوایای گوناگون به این پرسش پاسخ می‏دهد.

«تغییر در سیاست داخلی می‌تواند از خطر جنگ بکاهد»

مریم محمدی: عباس عبدی، در پاسخ به این پرسش که سیاست‏های آمریکا در تغییر رویکردهای روسیه نسبت به ایران، تا چه حد مؤثر بوده است می‌گوید: «نقش آمریکا در این رابطه بسیار مؤثر بوده. به‏خاطر این‏که روسیه کشوری نیست که همین‏طوری مواضع خود در برابر کشورهای دیگر را بدون هزینه در اختیار آمریکا بگذارد. طبعاً آمریکایی‏ها بعد از عقب‏نشینی‏ای که در مورد سپر موشکی‏شان در لهستان نشان دادند، حتماً مابه‏ازایی در حوزه‏های دیگر اخذ کرده‏اند.»

از صدور اسلام تا ترس از جهانی‌شدن

سراج‌الدین میردامادی: اساساً چرا سردمداران نظام جمهوری اسلامی همواره برای خودشان رسالتی جهانی قائل هستند؟ این در حالی است که جمهوری اسلامی در مشکلات داخلی خود فرو رفته است. آیا این یک برنامه‏ی جدی استراتژیک و بلندمدت است یا یک مانور و شعار مقطعی برای انحراف افکار عمومی داخل و خارج؟ این پرسش‌ها را با نیما راشدان و مسیح علی‌نژاد مطرح کرده‌ام.

احمد قابل: همه‏ی ملت به قید وثیقه آزادند

مریم محمدی: احمد قابل، اسلام‏شناس و پژوهشگر دینی در گفت‌وگویی با زمانه می‌گوید: «من در مصاحبه‏هایم هم گفتم که همه‏ی ملت به قید وثیقه آزادند. الان از مورد من شرم‏آورتر، مورد آقای زید‏آبادی است. در همین پرونده‏ی اخیر، از ایشان ۴۰۰میلیون تومان وثیقه گرفته‏اند که آزادش کنند و حتی یک روز هم این بنده‏ی خدا را آزادی نداد‏ه‏اند. خب این یعنی چه؟! اگر نمی‏خواهند آزادش کنند، چرا از او وثیقه می‏گیرند؟ اگر وثیقه می‏گیرند، چرا آزادش نمی‏کنند؟»

«انتقاد صریح از رهبری، مفید است»

سراج‌الدین میردامادی: حجت‌الاسلام دکتر محسن کدیور روحانی نواندیش و نزدیک به اصلاح‌طلبان مقیم آمریکا، با انتشار نامه‌ای خطاب به آقای هاشمی رفسنجانی، رییس مجلس خبرگان از ایشان خواست تا رهبری را استیضاح کنند. تقریباً هم‌زمان آقایان احمد قابل و عیسی سحرخیز نیز در دفاعیه‌ی خود انگشت اتهام را متوجه رهبر جمهوری اسلامی کردند و خواهان شکایت از ایشان شدند. در این‌باره با مهدی خلجی و روح‌الله شهسوار گفت‌وگو کرده‌ام.

«شاهد تفرقه در اردوی اصول‌گرایان هستیم»

مریم محمدی: روز گذشته گفت‏وگویی با امیر محبیان، تحلیل‏‏گر سیاسی اصول‏گرا درباره‌ی روندهای جاری در صحنه‏ی سیاسی ایران کردم. در پیوند با همین موضوع، به گفت‌وگو با سعید رضوی‏فقیه، نویسنده و تحلیل‏گر سیاسی اصلاح‏طلب در تهران نشستم. رضوی فقیه در مورد تکثر و اختلاف نظر در جنبش نظر می‌گوید «تکثر، طبیعت گروه‏های اجتماعی است و گاهی اوقات به‏خاطر تضاد منافع یا تفاوت دیدگاه‏ها، ممکن است به‌نوعی تفرقه نیز منجر شود.»

امیر محبیان: ریزش اصول‌گرایان مطرح نیست

مریم محمدی: امیر محبیان، روزنامه‏‌نگار، تحلیل‏گر و فعال سیاسی اصول‏گرا است. وی به‏ویژه در دوران اصلاحات، به‌عنوان یکی از نظریه‏پردازان اصول‏گرا مطرح شد که سعی داشت باب بحث‏های نظری را در میان دو جناح اصول‏گرا و اصلاح‏طلب بگشاید. پس از گذشت قریب یک‌سال از آخرین گفت‏وگوهای من با امیر محبیان، بار دیگر پای صحبت‏های او می‏نشینم و می‏پرسم: در میان اصول‏گرایان چه می‏گذرد و نواندیشان اصول‏گرا، نظیر او، به چه کاری مشغولند.

ادامه‌ی مجادله بر سر دانشگاه آزاد

شیرین فامیلی: در چند هفته‌ی گذشته، درگیری گسترده‌ای حول محور مالکیت دانشگاه آزاد میان احمدی‌نژاد و حامیان او از یک‌سو و رفسنجانی و بخشی از اصول‌گرایانی که مخالف سیاست‌های دولت محمود احمدی‌نژاد هستند از سوی دیگر، جریان داشته و هرکدام از طرف‌های درگیر تلاش کردند با استفاده از ابزارهای قانونی، در این مناقشه پیروز باشند. در روزهای اخیر، آیت‌الله خامنه‌ای، خواستار توقف این مشاجرات شد. در این‌باره با سعید پیوندی گفت‌وگو کرده‌ام.

«مقابل تحریم‌ها، باید به‌دنبال راه‌های واسطه بود»

مریم محمدی: روز دوازدهم تیرماه در ایران، به بزرگداشت صنعت و معدن اختصاص یافته است. روز گذشته به همین مناسبت، مراسمی در سالن اجلاس سران در تهران، با حضور محمود احمدی‏‌نژاد برگزار شد. این جلسه با حضور وزرای صنایع و معادن، مسکن و شهرسازی و صاحبان صنایع، رؤسا و معاونین بانک‏ها و برخی نمایندگان مجلس برگزار شد. در رابطه با موقعیت صنعت و معدن در ایران با هوشنگ ادهمی، از مدیران صنایع روی و سیمان کشور گفت‌وگو کرده‌ام.

شکنجه، ارزش جان انسان‌ها و جمهوری اسلامی

پانته‌آ بهرامی: جمهوری اسلامی تعزیر را به‌عنوان شکنجه به رسمیت نمی‌شناسد هر چند با تعریف شکنجه در این پیمان‌نامه تعزیر شکنجه محسوب می‌گردد. در این پیمان‌نامه آمده است هر نوع عمل عمدی که در اثر آن درد یا رنج شدید جسمی یا روحی به فرد به منظور کسب اطلاعات یا گرفتن اقرار از او اعمال شود شکنجه نام دارد. اما شکنجه تنها یکی از عوامل سرکوب در سه دهه‌ی اخیر بوده است. در این زمینه با بیژن افتخاری گفت‌وگو کرده‌ام.

شباهت‏های سیاست‏های ارزی ایران و چین

مریم محمدی: با شکل‌گیری مناسبات تازه‌ای میان آمریکا و چین، بانک مرکزی چین اعلام کرد که اجازه می‏دهد ارزش «یوان» با توجه به شرایط بازار تغییر کند. این به‏معنای افزایش نسبی قیمت «یوان» در مقابل دلار خواهد بود؛ خبری که در آمریکا از آن استقبال فراوانی شد. سیاست پایین نگاه داشتن مصنوعی پول کشورها، امری است که سال‌هاست در ایران نیز پی‏گیری می‏شود. در این زمینه با مهرداد عمادی گفت‌وگو کرده‌ام.

برخورد مردم ایران با حمله نظامی چیست؟

مریم محمدی: لئون پنتا، رییس سازمان اطلاعاتی امریکا (سیا) از توانایی ایران برای ساختن حداقل دو بمب اتمی در دو سال آینده خبر داد. دیمیتری مدودیف نیز هشدارهای آقای پنتا را نگران‏کننده خواند. این دو اظهار نظر، بار دیگر خطر حمله‏ی نظامی به ایران را مطرح می‏کند. در همین زمینه با هوشنگ امیراحمدی و مینو مرتاضی لنگرودی، در میان گذاشته‏ام.

رویارویی دولت و دانشگاه آزاد

حامد دوستدار: مناقشه بر سر دانشگاه آزاد در ایران کماکان ادامه دار. در تازه‌ترین اظهار نظر در این‌باره، روز گذشته غلامحسین الهام، از اعضای شورای نگهبان، وقف اموال دانشگاه آزاد را «کمک به ادامه‌ی حیات فتنه» توصیف کرده است. الهام هم‌چنین گفته که وقف اموال این دانشگاه، «پول‌شویی» است. حامیان دولت می‌گویند که دانشگاه آزاد، اموال و امکاناتش را در اختیار مخالفان و معترضان به نتیجه‌ی انتخابات قرار داده است.

احمدی‌نژاد؛ از عوام‌گرایی تا عوام‌فریبی

مرتضی اصلاحچی: تأکید او بر مردم، لحن منحصر به‌فرد و ادبیات خاص، جنس شعارها و در نهایت پیوند ونزدیکی‌اش با بزرگ‌ترین سیاستمدار پوپولیست حال حاضر دنیا یعنی هوگو چاوز همگی نشانه‌ی این امر بودند که محمود احمدی‌نژاد یک «پوپولیست تمام عیار» است. «پوپولیست» همواره بر مردم تأکید می کند اما مردم از نظر او یک هویت بدون شکل است، هویتی که یکپارچه است و تکثر در آن راه ندارد.

فلسفه، سیاست‌مدار و چند پرسش

مینا مرادی: آن‌چه ما امروز از آن بسیار جدی رنج می‌بریم، این است که مرز میان فلسفه و سیاست را از بین برده‌ایم و سیاست‌مداران ما به‌خصوص در چند دهه‌ی گذشته از فیلسوفانند و سخنان درست بیان می‌کنند ولی به لحاظ عملی ضعیفند و برنامه‌ی مشخصی ندارند. اگر هم احیاناً در این بین کسانی پیدا شده‌اند که نسبتاً به مسائل عملی هم اندیشیده‌اند، ولی آنجا که باید برای حفظ منافع ملت کاری انجام دهند، بیش‌تر در پی اثبات نظرات فلسفی خویش بوده‌اند.