برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی


دکتر رضا تقی‌زاده، تحلیل‌گر مسائل هسته‌ای ایران، در گفت‌وگو با زمانه
آیا ایران در حال تغییر سیاست هسته‌ای است؟

حسین علوی: علی اکبر صالحی، رییس سازمان انرژی اتمی ایران در یک اظهارنظر متفاوت با سیاست‌های تاکنونی دولت احمدی نژاد، می‌گوید که جمهوری اسلامی آمادگی تبادل ۱۲۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنی شده خود به صورت یک‌جا، با سوخت اتمی و البته در داخل خاک ایران را دارد. برای بررسی این موضوع با دکتر رضا تقی‌زاده تحلیل‌گر مسائل هسته‌ای گفت‌وگو کرده‌ام.



پرفسور محسن مسرت، استاد علوم اقتصادی و سیاسی:
معضل هسته‌ای؛ تضاد در خود ان‌پی‌تی است

حسین علوی: در حالی که اجلاس شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی، گزارش یوکیا آمانو، مدیرکل آژانس در مورد عدم همکاری ایران را در دست بررسی دارد، احتمال تحریم‌های جدید علیه ایران جدی‌تر می‌شود. در این میان، گسترش ابعاد سیاسی مناقشه هسته‌ای ایران، جنبه‌های تکنیکی و کارشناسی آن را در سایه قرار داده است. در این باره با محسن مسرت، تحلیل‌گر مسائل هسته‌ای ایران گفت‌وگو کرده‌ام.



گفتگو با الهه محتشم، درباره‌ی آخرین گزارش آژانس انرژی اتمی درباره‌ی برنامه‌ی هسته‌ای ایران
«اختلاف ایران و آژانس عمیق‌تر شده است»

فرنگیس محبی: شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از روز دوشنبه در وین تشکیل جلسه می‌دهد تا گزارش اخیر مدیر کل آژانس درباره برنامه هسته‌ای ایران را بررسی کند. مدیر کل آژانس در آخرین گزارش خود گفت که به‌دلیل عدم همکاری روشن و شفاف ایران، بازرسان آژانس قادر نیستند تأئید کنند که برنامه هسته‌ای ایران جنبه نظامی ندارد. در این مورد با الهه محتشم، پزوهش‌گر منع گسترش تسلیحات اتمی در مرکز سیاست خارجی لندن که قبلا به دعوت جمهوری اسلامی از تاسیسات هسته‌ای ایران بازدید کرده گفت‌وگو کردم.



دکتر منصور فرهنگ، کارشناس روابط بین الملل، درباره‌ی تنش‌های تازه در منطقه:
«تحریم اقتصادی می‌تواند مقدمه‌ساز جنگ شود»

حسین علوی: هم‌زمان با تندتر شدن مواضع غرب در قبال مناقشه هسته‌ای ایران، نخست‏وزیر اسراییل آشکارا از ضرورت تحریم نفت صادراتی ایران و عدم فروش بنزین به منظور مقابله با برنامه‏ی هسته‏ای ایران صحبت کرده و محمود احمدی‌نژاد نیز در جنگ لفظی میان اسراییل و حزب‏الله لبنان، گفته است: «این بار باید کار اسراییل را یک‏سره کرد». در این زمینه با دکتر منصور فرهنگ، گفت‌وگو کرده‌ام.



دکتر هوشنگ حسن‏یاری، کارشناس مسائل استراتژیک:
«تحویل موشک‌ها به حل مناقشه هسته‌ای وابسته است»

حسین علوی: بار دیگر تحویل «موشک‏های بازدارنده اس۳۰۰» از طرف روسیه به ایران به تعویق افتاده است. اما تقارن این امر با بالا گرفتن مناقشه‏ی هسته‏ای میان ایران و غرب، به عقیده بسیاری از ناظران تردیدی باقی نمی‌گذارد که این تعویق جنبه‏ی کاملا سیاسی دارد و تا زمانی که مناقشه‏ی هسته‏ای به سرانجامی نرسد، این موشک‏ها توسط روسیه تحویل نخواهد شد. در این باره با دکتر هوشنگ حسن‏یاری گفت وگو کرده‌ام.



گفت وگو با دکتر علی اکبر اعتماد و دکتر بهروز بیات
پرونده اتمی ایران و دو موضع غیرمنطقی در مقابل هم

مریم محمدی: این روزها باز ایران در صدر خبرهای جهانی جای دارد. اظهارات روز ۲۶ بهمن علی‏اکبر صالحی، رییس سازمان انرژی اتمی ایران به خبرنگاران داخلی، مبنی بر این که پس از اعلام آغاز تولید اورانیوم ۲۰درصد غنی شده در ایران، پیشنهاد جدیدی از جانب امریکا، روسیه و فرانسه دریافت کرده‏اند باز هم خبرساز بود. با دکتر علی اکبر اعتماد و همچنین دکتر بهروز بیات، فیزیک‏دان و عضو هیأت سیاسی اتحاد جمهوری‏خواهان گفت و گویی کردیم.



دکتر رسول نفیسی، جامعه شناس و استاد دانشگاه در واشنگتن:
«تداوم جنبش سبز، سیاست آمریکا را تغییر داده است»

حسین علوی: طی روزهای مشرف به سالگرد انقلاب ایران، آمریکا و اتحادیه‏ی اروپا به طور فعال در مورد جنبش اعتراضی در ایران موضع‏گیری کرده‏اند و خواستار عدم سرکوب معترضان از سوی حکومت شده‏اند. در حالی که در ابتدای شکل‏گیری این جنبش، نسبت به بحران داخلی ایران و تاثیر آن بر حل مناقشه‏ی هسته‏ای، ابراز نگرانی‏ می‏کردند. درباره‌ی این مساله با دکتر رسول نفیسی، استاد دانشگاه در واشنگتن گفت‌وگو کرده‌ام.



گفتگو با امیراحمدی و عمادی، درباره‌ی نگرانی اروپا و امریکا از امکان غنی‌سازی تهران
«ایران قدرت غنی‏سازی ۲۰درصد را ندارد»

مریم محمدی: در حالی‌که سه‏شنبه‌شب احمدی‏نژاد گفته بود توافق پیشین با ۵+۱ را معادله‏ی درستی می‏داند که صهیونیست‏ها عامل به‏هم‌خوردن آن بوده‏اند، این صحبت او استقبالی برای توافق بر مذاکرات ماه ژوئن قلمداده شده بود. اما دستور ناگهانی دیروز احمدی‏نژاد مبنی بر آغاز تولید اورانیوم ۲۰درصد غنی‏شده در تهران، ادامه‏ی بحث‏ها در این زمینه را قطع کرد. در همین زمینه گفت‏وگوهایی با هوشنگ امیراحمدی و مهرداد عمادی داشتم.



گفتگو با دکتر مهران براتی، درباره‌ی تحریم‌های جهانی علیه ایران
«تحریم‌ها جدی است و حاکمیت این را می‌داند»

ایرج ادیب‌زاده: منوچهر متکی از احتمال توافق هسته‌ای با کشورهای غربی در آینده‌ی نزدیک خبر داده است. او در کنفرانس امنیت جهانی مونیخ در آلمان سخن‌رانی کرده و از آمادگی ایران برای عملیاتی‌کردن توافق هسته‌ای خبر داده است. محمود احمدی‌نژاد هم گفته بود از نظر او تبادل اورانیوم با غلظت پایین با سوخت هسته‌ای غنی‌شده در خارج از کشور ایرادی ندارد. در همین زمینه با آقای دکتر مهران براتی به گفتگو پرداختم.



گفتگو با محمدرضا تقی‌زاده، کارشناس انرژی
مذاکرات اتمی؛ عقب‌‌نشینی یا وقت‌کشی؟

فرنگیس محبی: آژانس بين‌المللی انرژی اتمی به دنبال درخواست ايران برای تامين سوخت راکتور تحقيقاتی تهران، پيش‌نهادی برای غنی‌سازی بيش‌تر اورانيوم سه و نيم درصدی ارائه کرد تا ۷۵ درصد اورانیوم غنی‌شده‌ی ايران به روسيه ارسال می‌شود. نماينده‌ی جمهوری اسلامی با اين پيش‌نهاد موافقت کرده بود ولی تهران بعد اعلام کردد تنها در صورتی حاضر به مبادله‌ی سوخت اتمی خود است که در خاک اين کشور انجام شود.



گفت‌وگو با دکتر سعید محمودی کارشناس حقوق بین الملل
«اروپا با تهدید جدی‌تری وارد می‌شود»

رضا جمالی: با روی کار آمدن کاترین اشتون به جای خاویر سولانا به عنوان مسئول تازه سیاست خارجی اتحادیه اروپا، به نظر می‌رسد که اقدامات آتی این اتحادیه در قبال بحران پرونده هسته‌ای ایران با شدت بیشتری دنبال شود و در اولین اقدام عملی، اتحادیه اروپا قصد دارد که پرونده اتمی ایران را به شورای امنیت ببرد. روند حقوقی این مساله را با دکتر سعید محمودی، استاد حقوق بین الملل در میان گذاشتم.



هوشنگ حسن‌یاری کارشناس مسائل استراتژیک در کانادا:
تحریم‌های مشترک آمریکا و اروپا جدی‌تر می‌شود

حسین علوی: نشست نمایندگان کشورهای گروه ١+٥ که روز شنبه ٢٦ دی‌ماه به منظور بررسی مناقشه هسته‌ای و تشدید تحریم‌ها علیه ایران در نیویورک برگزار شد، بدون تصمیم‌گیری پایان یافت. با دکتر «هوشنگ حسن‌یاری»، کارشناس مسائل استراتژیک در کانادا‌ در این باره گفت‌وگو کرده‌ام و از او از پیامدهای شکست این مذاکرات پرسیده‌ام.



گفت‌وگو با دکتر منصور فرهنگ در باره وضعیت پرونده هسته‌ای ایران پس از اولتیماتوم پایان دسامبر
«ایران از تحریم‌ها استقبال می‌کند»

ایرج ادیب‌زاده: طبق اخطار سخن‌گوی کاخ سفید، مهلت ایران در داشتن پاسخی قانع کننده به آژانس و جامعه جهانی تا چند روز دیگر، یعنی پایان سال میلادی جاری به پایان خواهد رسید. لحن این اولتیماتوم حاکی از رفتاری جدی و سخت‌گیرانه است. از سوی دیگر احمدی‌نژاد نیز با پاسخی تحقیرکننده نشانه‌ای از خواستی مسالمت‌آمیز به‌دست نداده است. درباره نتایج این وضع با منصور فرهنگ، کارشناس سیاسی در نیویورک گفت‌وگویی داشتم.



گفت‌وگو با مهران براتی در رابطه با وضعیت جدید پرونده هسته‌ای ایران
«بریدن منابع درآمدی حکومت می‏تواند کارساز باشد»

ایرج ادیب‌زاده: هرچه می‌گذرد بحران پرونده‏ی هسته‏ای ایران پیچیده‏تر می‏شود. علی‌رغم فشارهای رو به گسترش مجامع جهانی و بعضاً سخنان تند دولت‌های غربی در روزهای اخیر، و همین‌طور اولتیماتوم تلویحی تا پایان سال جاری میلادی؛ رفتار حاکمان ایران هم‌چنان چندگانه و نا مشخص است. و در شرایط فعلی پیدا کردن موضع و طرف اصلی مذاکره خود تبدیل به مسأله شده است. در این مورد با دکتر مهران براتی گفت‌گویی داشتم.



گفت‌وگو با دکتر هوشنگ حسن یاری کارشناس مسائل استراتژیک
احتمال وضعیت عمرالبشیر برای مقامات ایران

حسین علوی: درحالی که آمریکا و دیگر اعضای گروه پنج به علاوه یک، پایان سال میلادی را، تنها مهلت باقی‌مانده ایران برای تفاهم با درخواست بین‌المللی بر سر مناقشه هسته‌ای اعلام کرده‌اند، تنش بین طرفین به‌طور بی‌سابقه‌ای بالا گرفته است. در گفت‌وگویی با دکتر هوشنگ حسن یاری، کارشناس مسائل استراتژیک، این پرسش را در میان نهادم که چشم انداز مناقشه‏ی هسته‌ای را چگونه می‌توان ارزیابی کرد؟



گفت‌وگو با رضا تقی‌زاده، کارشناس مسائل سیاسی
«خروج از ان‌پی‌تی، اعلان جنگ به جامعه جهانی است»

ایرج ادیب‌زاده: محمد اسماعیل کوثری، نایب رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس تهدید کرده که اگر برخی کشورها به بی‌منطقی ادامه دهند، ایران حق خود می‌داند که مسأله‌ی خروج از آژانس را مورد بررسی قرار دهد. رضا تقی‌زاده، کارشناس مسائل سیاسی در این رابطه می‌گوید: «تهدید ایران به خروج از ان‌پی‌تی برای ایجاد نفاق در شورای امنیت و پیشگیری از صدور قطعنامه‌ای جدید علیه ایران است.»



گفت‌وگو با دکتر مهرداد خوانساری کارشناس مرکز مطالعات خاورمیانه در لندن
مهرداد خوانساری: روسیه و چین حامیان ایران نیستند

فرنگیس محبی: قطعنامه‌ی اخیر شورای حکام سازمان انرژی اتمی و رأی مثبت روسیه و چین به این قطعنامه، این پرسش را ایجاد کرده که چه عواملی باعث شده تا روسیه و چین که ظاهرا جانب‌دار ایران بوده‌اند، این‌بار علیه ایران رأی دهند. در گفت‌وگو با مهرداد خوانساری، کارشناس مرکز مطالعات خاورمیانه در لندن، به بررسی این موضوع پرداخته‌ام.



گفت‌وگو با رضا تقی‌زاده کارشناس انرژی و تحلیل‌گر مسائل هسته‌ای ایران
بهانه‌های فنی، ناشی از دلایل سیاسی است

حسین علوی: منوچهر متکی وزیر خارجه ایران در تازه‌ترین اظهارنظر پیرامون مناقشه‌ی هسته‌ای گفته است که تهران اورانیوم با غنای ۳/۵ درصد خود را از کشور خارج نخواهد کرد، ولی حاضر است که برای مبادله‌ی هم‌زمان سوخت، بحث کند. در این میان هم ظاهراً اختلاف در درون نظام سیاسی ایران بر سر چگونگی حل مناقشه‌ی هسته‌ای، بیش از گذشته بالا گرفته است. در این رابطه با رضا تقی‌زاده، کارشناس انرژی و تحلیل‌گر مسائل هسته‌ای ایران گفت‌وگو کرده‌ام.



گفت‌وگو با دکتر رضا تقی زاده، کارشناس انرژی و تحلیل‌گر مسائل هسته‌ای
ایران، خود را برای تحریم بیشتر آماده می‌کند

حسین علوی: علاالدین بروجردی، گفته است که انتقال اورانیوم ایران به خارج را در رأس نظام بررسی کرده‏اند و از آن‏جایی که این مساله، به معنای تعلیق غنی‏سازی اورانیوم در ایران خواهد بود، بنابراین اساسا منتفی است. این سخن بروجردی ظاهرا دربرگیرنده پاسخ قطعی ولی اعلام نشده ایران در مذاکرات کنونی است. در این ارتباط با دکتر رضا تقی زاده، کارشناس انرژی و تحلیل‌گر مسائل هسته‌ای گفت‌وگو کرده‌ام.



گفت‌وگو با دکتر اکبر اعتماد، نخستین مسؤول سازمان انرژی اتمی ایران و دکتر ابراهیم یزدی، دبیر کل نهضت آزادی ایران
«آیا ایران می‏تواند به روسیه و فرانسه اعتماد کند؟»

مریم محمدی: در حالی که مقامات دولتی و حکومتی در ایران، در مجموع، از طرح آقای البرادعی برای حل بحران هسته‏ای ایران استقبال کرده‏اند و حتی آقای احمدی‏نژاد آن ‌را یک پیروزی برای ایران خوانده است، بسیاری صاحب‏نظران در داخل و خارج از ایران این طرح را منطبق با منافع ملی ایران ارزیابی نکردند. محتوای اصلی طرح بر این مبنا است که ایران اورانیوم کم‏تر غنی ‏شده‏ی خود را به روسیه تحویل می‏دهد؛ فرانسه از طریق روسیه آن ‌را دریافت و سپس ایران سوخت مورد نیاز خود را از فرانسه دریافت خواهد کرد. در این باره با دکتر اکبر اعتماد و هم‏چنین دکتر ابراهیم یزدی گفت‌وگو کرده‌ام.