ايران ديپلماتيک

«اختلاف‏نظرهای ایران و عربستان نباید رها شوند»

مریم محمدی: ایران در صحنه‏ی سیاست خارجی با مشکلات فراوانی روبرو است. اما عرصه‏ها و موضوعات این مشکلات متفاوت هستند؛ مشکلاتی با جهان غرب که عمدتاً حول بحران هسته‏ای ایران تشکیل شده‏اند و مشکلاتی با همسایگان. در حوزه‏ی مشکلات ایران با کشورهای همسایه نیز نوع تنش‏ها متفاوت هستند. چه سیاست‏هایی می‏توانند به تخفیف این بحران‏ها کمک کنند؟ در این زمینه با ماشاء‌الله شمس‏الواعظین گفت‌وگو کرده‌ام.

قطع رابطه با انگلیس؛ مانوری برای مصرف داخلی

شیرین فامیلی: مدت‌ها است که تنش میان روابط ایران و بریتانیا موضوع بحث مسئولان جمهوری اسلامی است و در دی‌ماه گذشته طرح یک فوریتی قطع رابطه میان دو کشور برای بررسی بیشتر به کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی ارجاع شد. مهرداد خوانساری به رادیو زمانه می‌گوید که منشا اختلافات و بروز تنش‌ها به زمانی بسیار طولانی و حتی قبل از رویدادهای انتخابات برمی‌گردد.

ابهام در پرونده کاکاوند و مسأله آزادی کلوتید رایس

فرنگیس محبی: با به تعویق افتادن دادگاه «مجید کاکاوند»، مسأله آزادی «کلوتید رایس»، دانشجوی فرانسوی زندانی در ایران هم در هاله ای از ابهام فرو رفته است. مجید کاکاوند ماه مارس گذشته به تقاضای آمریکا به اتهام خرید لوازم مشکوک نظامی برای ایران در فرانسه دستگیر شد. چند ماه بعد کلوتید رایس در ایران به اتهام جاسوسی بازداشت شد. به گفته ناظران، جمهوری اسلامی قصد دارد خانم رایس را با کاکاوند مبادله کند. برای بررسی این موضوع با فرامرز دادرس، پژوهش‌گر امور اطلاعاتی گفت‌وگو کرده‌ام.

«هشدار هیلاری کلینتون، جدی و پرمعنی است»

ایرج ادیب‌زاده: روز دوشنبه در یک کنفرانس خبری در ریاض، با حضور خانم کلینتون، وزیر خارجه‏ی عربستان سعودی، خواستار اقدام فوری در مورد مناقشه‏ی اتمی ایران شد و گفت: «اعمال تحریم‏های جدید علیه ایران به دلیل چالش هسته‏ای جمهوری اسلامی ممکن است در درازمدت مؤثر واقع شود. در صورتی که در حال حاضر اقدام فوری لازم است.» در این زمینه با علیرضا نوری‏زاده گفت‏وگو کرده‏ام.

ارائه تحریم‌های پیشنهادی آمریکا به سه کشور اروپایی

ایرج ادیب‌زاده: بانک مرکزی ایران و شرکت‌های وابسته به سپاه پاسداران، هدف نخست دور جدید تحریم‌های ایالات متحده آمریکا خواهند بود. خبرگزاری رویترز از قول دیپلمات‌های غربی که نخواستند نامشان فاش شود گفته است، وزارت خارجه آمریکا پیشنهادهایی را برای تحریم‌های تازه علیه جمهوری اسلامی به مقام‌های سه وزارت خارجه در لندن، پاریس و برلین ارائه کرده است. با رضا تقی‌زاده، تحلیل‌گر سیاسی در این رابطه گفت‌وگو کرده‌ام.

«بهانه‌جویی و طفره رفتن؛ سیاست فعلی ایران»

مریم محمدی: بی‏نتیجه ماندن نشست ۵+۱ در نیویورک و اعلام رد پیشنهادهای ایران که مضمون آن برای رسانه‏ها روشن نشد، از آخرین ابهامات در پرونده‏ی سیاست خارجی ایران هستند. در باره‏ی این مساله و نیز کنفرانس افغانستان با دکتر بهروز خسروزاده، نویسنده و استاد دانشگاه در گوتینگن آلمان گفت‏وگو کرده‏ام.

«گروگان‌گیری؛ سیاستی برای دیپلماسی ایران است»

ایرج ادیب‌زاده: سخن‏‌گوی وزارت خارجه‏ی ایران دیروز خواهان آزادی مجید کاکاوند، مهندس ایرانی‏ای شد که از نزدیک به ۹ ماه پیش تاکنون، به درخواست آمریکا در فرانسه بازداشت شده است. مجید کاکاوند به اتهام نقض قوانین تحریم علیه ایران، و انتقال غیرقانونی هزاران قطعه‏ی ابزار نظامی برای پروژه‏های اتمی ایران در حال محاکمه است. در این زمینه گفت‌وگویی داشتم با جلال ایجادی، استاد دانشگاه در پاریس.

ایران بمباران خواهد شد؟

ایرج ادیب‌زاده: یک فرمانده ارشد آمریکا مطرح کرده که واشنگتن چند طرح نظامی برای تأسیسات اتمی ایران در نظر گرفته‌است، که یکی بمباران آن‏هاست. مهلتی که تا پایان سال ٢٠٠٩ برای برطرف کردن نگرانی‌های غرب در مورد پرونده‌های هسته‌ای ایران در نظر گرفته شده بود، به پایان رسیده است و اکنون نیز تهدید به بمباران ایران از سر گرفته شده است. با علی‌رضا نوری‌زاده‌، روزنامه‏نگار و کارشناس مسائل سیاسی در این باره گفت‌وگو کرده‌ام.

چرا سفر هیئت اروپایی به ایران لغو شد؟

حسین علوی: روز دوشنبه ۱۴ دی ماه، خبرگزاری «ایرنا»، به نقل از سخن‏گوی وزارت امور خارجه‏ی ایران گزارش داد که سفر برنامه‏ ریزی شده‏ی یک هیأت پارلمانی اروپا برای روزهای هفتم تا یازدهم ژانویه به ایران، لغو شده است. مقامات ایران علت لغو این سفر را تعویق به خاطر تدارک بیشتر و دست‌آوردهای بیشتر از این سفر ذکر کرده‌اند. با دکتر مهران براتی، تحلیل‏گر مسائل سیاسی ایران در برلین، در مورد این سفر و علت لغو آن گفت‌وگو کرده‌ام.

دیدار لاریجانی با حسنی مبارک و انتقاد اصول‌گرایان

فرنگیس محبی: سفر علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی به مصر و دیدار او با حسنی مبارک رئیس جمهور آن کشور، انتقاد محافل اصول‏گرا در تهران را برانگیخت. روابط ایران ومصر درسال ۱۹۸۰ در پی به رسمیت شناختن اسرائیل از سوی مصرقطع شد. اما در سال‏های اخیر تلاش‏های بی نتیجه‏ای برای بهبود این روابط صورت گرفته است. گفت‏وگویی با مهرداد خوانساری، تحلیل‏گر مرکز مطالعات ایران در لندن، در این باره انجام داده‌ام.

برگ‌های مخفی و بزنگاه مذاکره

مریم محمدی: چندی پیش روزنامه‏ی «الشرق‏الاوسط» اظهارات عمر بن‏لادن، پسر اسامه بن‏لادن را منتشر کردند که از پناهندگی خواهرش ایمان به سفارت عربستان در تهران خبر می‏داد. بنا بر اظهارات او، یک همسر و پنج فرزند بن‏لادن، از سال ۲۰۰۱ میلادی تا کنون در ایران در حبس خانگی به‏سر می‏برند. در این باره گفت‌گویی داشتم با دکتر علی‌رضا حقیقی، استاد دانشگاه و تحلیل‏گر سیاسی در کانادا.

اعلام آمادگی تهران برای برگزاری نشست عراق

مریم محمدی: پایگاه اینترنتی «عصر ایران»، اعلام کرد که تهران رسما برای برگزاری نشست همسایگان عراق و کشورهای دخیل در امور عراق اعلام آمادگی کرده است. این مساله از آن جهت اهمیت دارد که اگر این نشست در تهران برگزار شود، برای اولین بار پس از انقلاب، یک هیات رسمی آمریکایی وارد ایران خواهد شد. در این ارتباط با هوشنگ امیراحمدی، مسئول «شورای ایرانیان و آمریکاییان» گفت‏وگویی کرده‏ام.

«سفر احمدی‌نژاد به برزیل، مانور تبلیغاتی بود»

ایرج ادیب‌زاده: رضا تقی‏زاده، تحلیل‌گر سیاسی در لندن در خصوص دستاوردهای سفر احمدی‌نژاد به برزیل می‌گوید: «دستاورد کوتاه‌مدت این سفر می‏تواند تبلیغ تازه‌ای برای شخص آقای احمدی‌نژاد باشد. در واقع احمدی‌نژاد از این فرصت برای تبلیغات فردی و فکری خودش استفاده کرد. تجربه هم نشان داده که این موضوع برای ایشان یک نکته‌ی مثبت است. البته باید در نظر داشت که رسانه‌های جهانی هم به این موضوع توجه دارند.»

یارکشی دیپلماتیک در برابر تحریم‌های احتمالی

ایرج ادیب‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌زاده: محمود احمدی‌نژاد، روز یکشنبه سفر پنج روزه‌ای را به آمریکای لاتین و آفریقا آغاز کرد. این سفر در شرایطی صورت گرفته که خطر تحریم‌های شدید از سوی شش قدرت بزرگ جهانی بار دیگر بالا گرفته است و به نظر می‌آید جمهوری اسلامی به دنبال آن است که در این برهه، در زمینه‌ی دیپلماتیک همراهانی برای خودش پیدا کند. در تحلیلی بر این موضوع با جمشید اسدی، استاد استراتژی اقتصاد گفت‌وگو کرده‌ام.

جنگ‌های نیابتی

فرنگیس محبی: درگیری میان گروه شیعیان حوثی در یمن با دولت این کشور و اقدام نیروهای عربستان سعودی در عقب راندن این شورشیان از مناطق مرزی و خاک عربستان، ابعاد سیاسی و بازتاب رسانه‌ای گسترده‌تری یافته است. در بررسی دلایل و زمینه‌های این اختلافات و هم‌چنین تأثیر این درگیری‌ها در روابط دیپلماتیک ایران با علیرضا نوری‌زاده روزنامه‌نگار و مدیر مرکز مطالعات ایران و عرب گفت‌وگو کرده‌ام.

ترفندهای کهنه و ضرورت‌هایی نو

فرنگیس محبی: چندی پیش سخن‌گوی کاخ سفید در ارتباط با مذاکرات هسته‌ای ایران هشدار داد که تا ابد منتظر پاسخ‌ نخواهد ماند. رهبران اتحادیه اروپا نیز با توجه به شفاهی بودن پاسخ قبلی ایران، خواهان پاسخی کتبی و نهایی فوری در این زمینه شده‌اند. وزیر خارجه‌ سوئد نیز پاسخ ایران را وقت‌کشی و نوعی ترفند قدیمی توصیف کرده است. در گفت‌وگویی با دکتر مهران براتی، تحلیل‌گر سیاسی مقیم آلمان به بررسی این مسأله پرداخته‌ام.

استانداردهای دوگانه در برخورد با زندانیان سیاسی

نیک‌آهنگ کوثر: یکی از مسائلی که در روزهای اخیر توجه دنبال‌کنندگان مسائل سیاسی در ایران را جلب کرده، استانداردهای دوگانه در برخورد با زندانیان سیاسی است. به عنوان مثل یک زندانی که معترف به هر آن‌چه از او خواسته‌اند بوده، از زندان آزاد می‌شود، ولی دیگری مثل کیان تاج‌بخش با آن‌که در سه سال گذشته از ایران خارج نشده و هیچ فعالیت جدیدی هم نکرده، بازداشت و به تحمل ۱۲ سال زندان محکوم می‌شود. برای بررسی علل برخوردهای متفاوت با زندانیان سیاسی، با علیرضا نامور حقیقی، مدرس دانشگاه تورنتو و تحلیل‌گر سیاسی گفت‌وگو کردم.

«دنبال کردن روش کره برای ایران، هم مثبت و هم منفی»

نیک‌آهنگ کوثر: هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا، روز سه‌شنبه در مسکو با رییس جمهوری روسیه و وزیر خارجه این کشور بر سر مسائل هسته‌ای ایران دیدار و گفت و گو کرد اما نتوانست بر سر گزیبه تحریم ایران به نتیجه دلخواه واشینگتن دست یابد. روس‌ها مایل نیستند تحریم‌ها علیه ایران مطرح شود، اما اگر تهران به توافق‌های اجلاس اخیر ۵+۱ در ژنو پشت کند، مسکو مجبور خواهد بود خود پیشقدم شود. مجموعه روابط ایران با روسیه در رده‌های مختلف هسته‌ای و نظامی باعث شده کار آمریکا در اعمال فشار بر روی ایران اندکی سخت شود. آمریکا هم‌چنین مجبور خواهد بود با چین هم برای مهار برنامه هسته‌ای ایران کنار بیاید. در همین رابطه، با دکتر مهرزاد بروجردی، استاد علوم سیاسی دانشگاه سیراکیوز آمریکا و تحلیل‌گر سیاسی گفت و گو کرده‌ام.

گمانه‌زنی‌های سفر «متکی» به واشنگتن

مریم محمدی: ساعاتی پیش در خبرها آمد که منوچهر متکی، وزیر خارجه‏ی ایران که در نیویورک به سر می‏برده، وارد واشنگتن شده است. حضور منوچهر متکی در نیویورک، به منظور شرکت در شصت و چهارمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل بود و طبق قوانین امریکا، دیپلمات‏هایی که در رابطه با سازمان ملل متحد وارد امریکا شده‏اند؛ اجازه‏ی خروج از شعاع چهل کیلومتری مقر سازمان ملل متحد را ندارند و به این ترتیب این به این معنی‌ست که آقای متکی با روادید دیگری وارد واشنگتن شده است. گمانه‌زنی‌های بسیاری در مورد این سفر مطرح شده‌اند و به همین بهانه به سراغ ابراهیم یزدی، دبیر کل نهضت آزادی ایران رفته‌ام و نظر او را جویا شده‌ام.

«آیا این بار امام زمان در نیویورک بود؟»

نیک‌آهنگ کوثر: محمود احمدی‌نژاد هر بار که از نیویورک باز می‌گشت، از حمایت امام زمان سخن می‌گفت. علیرضا نامور حقیقی، تحلیل‌گر سیاسی در گفت و گو با زمانه می‌گوید: «ایشان در سفر اولش گفت که همه نشسته بودند و کسی پلک نمی‌زد، و موفقیت سفرش را به حضور امام زمان و حمایت ایشان تعبیر کرده بود. معلوم نیست این دفعه که برخلاف گذشته، اکثر حاضرین و دولت‌ها سالن را ترک کردند، باز هم با حمایت امام زمان بوده یا نه؟»