رادیو سیتی

ترک‌خوردگی اید‌ئولوژیک از درون

محمود خوش‌چهره: «آواتار» دو معنی مشخص دارد. از سویی، به هبوط خدایی در اساطیر هندی اشاره دارد که در شکلی غیر از جسم اصلی خود بر زمین ظاهر می‌شود و از سوی دیگر تصویر گرافیکی شخص در دنیای مجازی است. جیمز کامرون «آواتار» را در هر دو معنا به کار می‌گیرد. به نظر می‌رسد «آواتار» انتقاد صریحی از سیاست‌های کشورگشایانه‌ی جرج بوش و نابودی هویت‌های بومی زیر چرخ‌دنده‌های فرایند «جهانی‌شدن» باشد.

شیوه‌ای ناهمخوان با گذشته!

آرش پارسا: یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های آثار ایبسن نگاه متفاوتی است که او به عنصر شخصیت دارد. شخصیت‌های آثار ایبسن افرادی مجازی نیستند و تنها به یک منطقه جغرافیایی خاص تعلق ندارند. درگیری اصلی و ظاهری شخصیت‌های ایبسن در ظاهر با جهان بیرونی و مادی است اما در واقع شخصیت‌های او گرفتار دنیای درونی خود هستند و در پی کشف معناهای ناشناخته درونیات خود و دیگران می‌باشند.

«فطرس»؛ تبعید به نمایش‌های سفارشی

آرش پارسا: نگارش درام‌های مذهبی در فضای تئاتری ایران از سابقه‌ی چندان طولانی و پویایی برخوردار نیست. در واقع یکی از دلایل اصلی و مهمی که منجر به به‌وجودآمدن چنین متونی در فضای تئاتری ایران شده است، برگزاری جشن‌واره‌های موضوعی و از سویی دیگر سفارش حکومت به نویسندگان برای نگارش چنین متونی است. نمایش‌نامه‌ی «فطرس» با توجه به چنین روی‌کردی به رشته‌ی تحریردرآمده است.

تجربه‌ای متفاوت

آرش پارسا: پرداختن به فضاهای رئالیستی همیشه یکی از سخت‌ترین گونه‌های تئاتری ست که کمتر درام‌نویس جوانی در فضای تئاتری ایران در آن دست به تجربه‌ی جدی زده است. «غریبه‌ای در خانه» درامی رئالیستی است که در برقراری ارتباط صحیح با مخاطبان موفق عمل می‌کند و برای تبریزی در مقام نویسنده، تجربه‌ای جدی در عرصه‌ی درام‌نویسی به شمار می‌آید.

«غرب غم‌زده»؛ چالش‌گاه فرد و نقش‌اش در جامعه

آرش پارسا: مارتین مک دوناف درام‌نویسی‌ست که ویژگی‌ بارز آثارش بررسی روان‌کاوانه‌ی شخصیت‌های مختلف در طبقات اجتماعی پایین جامعه و نگاه انتقادی و تندی است که به اعتقادات مذهبی دارد. در نمایشنامه‌ی «غرب غم‌زده»، مک دوناف، چنین موقعیتی را برای مخاطب طراحی می‌کند. این نمایشنامه در هفته‌های اخیر به کارگردانی علی پروشانی در تهران بر روی صحنه رفته است.

خنده‌هایی در تلاقی اضطراب

آرش پارسا: «آشا محرابی» چهره‌ای که به‌عنوان بازیگر در سال‌های گذشته شناخته شده است، نمایش «من حرفی ندارم ...» را به عنوان اولین تجربه کارگردانی به روی صحنه برده است. این کار بر اساس نمایشنامه‌ایی از فرهاد نقدعلی است که برداشتی از دو داستان کوتاه از آلبرتومورامویا می‌باشد. شاید بتوان تم اصلی پی‌گرفته شده این اثر را بحران و ملال در ارتباط انسانی، آن‌هم در نزدیک‌ترین شکل رابطه، زناشویی، دانست.

نیمه‏ی پنهان تهران!

ایرج ادیب‌زاده: این روزها پوسترهای بزرگ فیلم «کسی از گربه‏های ایرانی خبر ندارد»، روی تابلوهای تبلیغاتی متروهای پاریس و بسیاری از شهرهای بزرگ فرانسه به‏چشم می‏خورد. برای نخستین بار یک فیلم ایرانی به‌طور هم‏زمان در ۸۰ سینمای فرانسه به نمایش درخواهد آمد. علاوه بر این واکنش منتقدان فرانسه نیز به این فیلم جالب توجه بود. محمد حقیقت از دلایل موفقیت این فیلم می‌گوید.

ایران، از شکافی که نمی‌بینید

سمیه دهبان: چهارمین جشنواره فیلم‌های ایرانی در هلند از ۱۸ دسامبر به مدت سه روز برگزار خواهد شد. همان‌گونه که در بیانیه‌ی رسانه‌ای جشنواره هم آمده، این دوره باتوجه به سی‌امین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی در ایران محتوای جشنواره فیلم‌های ایرانی در هلند نیز به مسائل مربوط به انقلاب و فضای سیاسی ایران گرایش بیشتری پیدا کرده است. با پروین میررحیمی، دبیر جشنواره درباره تغییرات این دوره گفت‌وگو کرده‌ام.

جاده: تلاش برای حفظ شان انسانی در اوج شناعت

محمود خوش‌چهره: به نظر می‌رسد که امسال سال پربرکتی برای فیلم‌های «آخرالزمانی» بوده است. چند هفته پس از نمایش «۲۰۱۲»، آخرین فیلم رونالد امریک که چیزی جز تکرار مکرر کلیشه‌های کودکانه و رایج هالیوود نیست، «جاده»، آخرین ساخته‌ی جان هیلکوت، چشم‌انداز متفاوتی را در این ژانر پرطرف‌دار عرضه می‌کند.

معضل اقتصادی و افت کیفی نمایش‌ها!

آرش پارسا: نکته‌ای که در نمایشنامه، «جن‌گیر» به کارگردانی کوروش نریمانی به چشم می‌خورد، فرآیند اوج‌گیری خط داستانی است. نمایش با اتفاقی دراماتیک یعنی شنیدن صداهای جن‌ها توسط دو شخصیت اصلی، برای مخاطب آغاز می‌شود؛ اما هرچه نمایش به پیش می‌رود، نویسنده در طرح کردن اتفاقات جذاب و پرکشش برای مخاطب در می‌ماند.

اگزیستانسیالیست، در خدمت مرغ‌دزدی

محمود خوش‌چهره: آقای فاکس، «جرج کلونی»، روباه بسیار باهوش و بی‌باکی است که به خاطر اعتراض‌های همسر خود، خانم فاکس، «مریل استریپ»، حرفه‌ی «مرغ دزدی» را رها کرده و به روزنامه‌نگاری روی آورده است. حالا چطور چنین تغییری ممکن است و چه رابطه‌ای میان مرغ دزدی و روزنامه‌نگاری وجود دارد، معمایی است که فیلم پاسخ روشنی به آن نمی‌دهد.

«شهر قصه رویای یک قصه‌گو‌ست»

ایرج ادیب‌زاده: ٢٦ سال از خاموشی بیژن مفید، یکی از بنیان‌گذاران تئاتر مدرن ایران، کارگردان و نویسنده‌ی نمایش ماندنی «شهر قصه» گذشت. به این مناسبت در سالن یکی از انتشارات مشهور فرانسوی در پاریس، با حضور همسر و همکارش جمیله ندایی، گروهی از چهره‌های تئاتری و عده‌ای از ایرانیان در این شهر، مراسم یادبودی برپا شد با اجرای ۹ نمایشنامه‌ی او و هم‌چنین پخش آوازهای نمایشنامه‌های او که با صدای خود بیژن مفید بود و هم‌چنان بر سر زبان‌هاست.

«آدم، آدم است»

مرسده هاشمی: در ماه دسامبر نمایشی از رضا گوران در هلند به روی صحنه خواهد رفت که کار مشترکی از هلند و ایران است و متنی از برتولت برشت که با توجه به شرایط امروز جهانی وحضور سربازان امریکایی درعراق، توسط وی به روز شده است. داستان این نمایش، با عنوان «آدم، آدم است» درباره‌ی سه سرباز امریکایی است که در یک دزدی از مسجدی در عراق، یکی از آنان گیر می‌افتد و آن‌ها به دنبال کسی برای جایگزین کردن او هستند. به همین بهانه با رضا گوران به گفت‌وگو نشسته‌ایم.

هراس از خیابان کیمیایی

عباس ارض‌پیما: آخرین فیلم مسعود کیمیایی که چند روزی از آغاز اکران آن می‌گذرد، به خودی خود فیلمی است بی‌ارزش، و با این حال، و به‌نحوی متناقض، بسیار مستعد «دیده‌نشدن». برای اولین‌بار عقب‌ماندگی فرم در سینمای کیمیایی، محتوایی خلاقانه را علیه خود او به کار انداخته است، محتوایی که از بیرون به فیلم نفوذ کرده، آن را وارونه ساخته و پشت سر می‌نهد.

فرصت‌های از کف رفته

محمود خوش‌چهره: کمدی سیاه، همواره وجهی مسلط در سینمای برادران کوئن بوده است. طنز تلخ آن‌ها با «فارگو» به اوج خود رسید که به گونه‌ای نامتعارف خشونتی سبعانه را در بستری از شوخی‌های گزنده می‌گنجاند. آمیزش این دو گرایش متضاد در نهایت لحنی کنایی به فیلم‌های برادران کوئن می‌دهد و، با در هم تنیدن طنز، پوچی و پارانویا در تار و پودشان رسوخ می‌کند. همه‌ی این عناصر در «یک مرد جدی» نیز وجود دارند.

کپی‌برداری ناشیانه!

آرش پارسا: محمد بانکی در اولین تجربه‌اش در مقام کارگردان، سوژه‌ای را دست‌مایه‌ی کار خود قرار داده است که دیگر برای مخاطب ایرانی ناآشنا نیست. پرداختن به سوژه‌ی خواهران دوقلو دیگر به مضمونی تکراری در سینمای ایران بدل شده است. بانکی در پرداخت این مضمون چندان موفق عمل نمی‌کند زیرا فیلم کپی‌برداری ناشیانه‌ای از فیلم «دوتا هم زیاده»، ساخته‌ی فرناندو ترویا است.

«آن‌ها مدت‌هاست که منتظرند»

فروغ تمیمی: فیلم «نامه‌هایی به رییس جمهور»، ساخته‌ی پیتر لوم، یک تحقیق مردم‌شناسانه تصویری است. او با دقت و ظرافت؛ احساسات، آرزوها، حسرت‌ها و عسرت‌های مردم را در ده و شهر ثبت کرده است. سندی افشاگرانه در مورد سیاست‌های پوپولیستی رییس جمهور احمدی نژاد و درد و رنج مردمی محروم که در انتظار صدقه او شب را سحر می‌کنند.

«نقشی که تاریخ را زنده می‌کند»

ایرج ادیب‌زاده: در میان ۱۰۹ اثر از مشهورترین هنرمندان هنرهای تجسمی معاصر در نمایشگاه دوسالانه «شهر بین‌المللی هنرها» در پاریس، تابلوی بزرگی از قاسم حاجی‌زاده، نقاش صاحب سبک ایرانی با نام «آتشفشان» عرضه شده است. قاسم حاجی‌زاده ۶۲ سال پیش در لاهیجان متولد شد. از ۱۲ سالگی به نقاشی روی آورد و پیش از انقلاب به یکی از نقاشان مطرح و معروف ایران مبدل شد. گزارشی از این دوسالانه تهیه کرده‌ام.

«یک پرونده، دو قتل»؛ مستندی برای قتل فروهرها

ایرج ادیب‌زاده: در مورد قتل‏های زنجیره‏ای و به ‏ویژه در مورد فروهرها، فیلم‏های مستند بسیاری ساخته شده‏اند. خانم نیلوفر بیضایی، کارگردان و نویسنده‏ی تئاتر، نیز این روی‏داد را برای نخستین بار به شکل نمایشی مستند به صحنه‏ی تئاتر آوردده است. در همین زمینه و نیز به مناسبت یازدهمین سال‏گرد قتل داریوش و پروانه‏ فروهر، با خانم نیلوفر بیضایی گفت‏وگو کرده‌ام.

کمدی کلیشه‌ای با قاعده

آرش پارسا: حمید رضا صلاحمند، در دومین تجربه‌ی سینمایی خود به سراغ مضمونی کاملا متفاوت با اثر قبلی‌اش رفته است. «نیش زنبور»، کمدی موقعیتی است که از تقابل و رویارویی سه شخصیت اصلی آن شکل می‌گیرد. نویسنده در طراحی ساختمان داستانش ترکیب چندان پیچیده‌ای برای مخاطب عرضه نمی‌کند. او داستانش را براساس کاراکترها و آدم‌هایی طراحی می‌کند که برای مخاطب چندان ناآشنا نیستند.