رادیو سیتی

نمایشگاه نقاشی «آن سوی حجاب»

کیارش پارسا عالی‌پور: به گالری کوچک «استار» در شهر لاهه که رسیدم، تابلویی که در ویترین، کنار در ورودی قرار داشت، میخکوبم کرد: پرتره‏ی انتزاعی دو زن چادری با نقابی بر چهره، پس‌زمینه‏ای از رنگ‏های سبز و قهوه‏ای و نشانه‏هایی نیمه‏آشکار از جنوب ایران. نشانه‌ها خوشامدی غریب اما آشنا به من گفتند. وارد گالری شدم و تابلوها گویی ترکیبی همگون از دو نوای ناهمگون را فریاد می‏زدند: هلهله‏ی شادی شب حنابندان و شروه‏خوانی بر دردی ریشه‏دار، هنگام بافتن زیراندازی از حصیر.

سينمای زيرسلطه

علی امینی نجفی:"وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی" که پس از انقلاب به جای "وزارت فرهنگ و هنر" نشست، وظيفه کنترل زندگی معنوی جامعه را به عهده گرفت. "ارشاد" بايد مراقب باشد که هيچ فعاليت فرهنگی در مخالفت با نظام صورت نگيرد. هرگونه اثر چاپی، نوارهای موسيقی و کاست‌های ويدئويی پيش از پخش به اجازه اين وزارتخانه نياز دارند. تخلف از اين اصل نه تنها مجازات دارد، بلکه تقريباً غيرممکن است، زيرا همه چاپخانه‌ها، انتشاراتی‌ها و استوديوهای صدا و تصوير زير نظر دولت هستند.

لهستان سه - ایران دو

بابک مستوفی: جشنواره ادینبورگ امسال مانند سال گذشته از ایران نشانی ندارد و تنها نمایشی که به ایران مربوط است، نمایشی است با نام «لهستان سه، ایران دو» کار مشترک مهرداد سیف و دوبروولسکی که در بخش جنبی جشنواره(فرینج) در این شهر بارانی اسکاتلند اجرا شد. مهرداد سیف از نوجوانی به همراه خانواده‌اش به بریتانیا مهاجرت کرده، و در این سال‌ها به عنوان کارگردان تئاتر فعال است و بیشتر اجراهای او مضامینی بر محور ایران دارند.

روایت عکس‌هایم

احسان سنایی: اگر عکس‌هایتان به‌ حد کافی خوب نیست؛ آن‌قدرها نزدیک نرفته‌اید». «رابرت کاپا»، عکاس پنج جنگ‌ برجسته‌ی نیمه‌ی آغازین قرن بیستم؛ این جمله را در بامداد ششم ژوئیه‌ی ۱۹۴۴بر زبان راند. ساعاتی بعد، فقط ۱۱عکس وی از ورود سربازان متفقین به ساحل «اوماها»ی فرانسه، تهّور قوای پیروز میدان حین گسترده‌ترین عملیات نظامی تاریخ را در چشمان کنجکاو بینندگان‌ مجسم کرد و به همین‌واسطه او را می‌توان نخستین عکاسی خواند که بدین گفته‌ جامه‌ی عمل پوشاند.

مدیران بی‌سوادی که محاکمه نمی‌شوند

امیر محمد بهرامی نوا: در حالی که مدیریت قبلی بنیاد سینمایی فارابی همه‌ی هم و غمش را گذاشت تا «ملک سلیمان» را به عنوان یک اثر فاخر در سینمای ایران معرفی کند، رییس جدید این بنیاد این حرف را از اساس قبول ندارد. گزارشی درباره‌ی این موضوع و همچنین خبرهایی از مخالفت با گلشیفته فراهانی، طرح اذان تا اذان در ماه رمضان، فروش خوب یک فیلم خارجی و قاچاق دی وی دی‌ فیلم‌های ایرانی را می‌خوانیم.

دنیای نفرت و خشونت

تارا نیازی: فیلم سینمایی «پرشز» ساخته شده بر اساس کتاب «پوش» نوشته «رامونا لوفتون» (با نام مستعار «سفایر») در اواخر سال ۲۰۰۹ میلادی در سینماهای ایالات متحده اکران شد. فیلم داستان زندگی «پرشز» دختری شانزده ساله را روایت می‌کند که زندگی خانوادگی وی تحت سلطه‌ی مادری خشن، پرخاشگر و سلطه‌جو همچون جهنم تصویر می‌شود.

وحشت از پایان کودکی

نادر افراسیابی: لور تیرا، کارگردان فرانسوی از روی یکی از مشهورترین و برای اروپایی‌ها خاطره‌انگیزترین کتاب‌های کودک «نیک کوچولو» را ساخته است. فضا از هر نظر سال‌های پایانی دهه‌ی پنجاه را به یاد می‌آورد و با واقعیت‌های امروز زندگی در فرانسه کاملاً بیگانه است. اتفاقاً منتقدان یکی از جذابیت‌های این فیلم را هم در فضاسازی نوستالژیک و از بعضی جهات پاستوریزه‌ی آن دانسته‌اند.

فیلمی بحث‌برانگیز درباره‌ی فیس بوک

سینا معمار: «پاییز ۲۰۰۳، شبی زمستانی، مارک زوکربرگ، دانشجوی بااستعداد دانشگاه هاروارد در رشته‌ی علوم کامپیوتر، مقابل کامپیوترش می‌نشیند و با علاقه و پشتکار زیاد پروژه‌ی جدیدش را کلید می‌زند. پروژه‌ای که در آن شب در اتاق کوچک دانشجویی او به وجود آمد، در آینده‌ای نه چندان دور به یکی از بزرگ‌ترین شبکه‌های اجتماعی جهان تبدیل شد، انقلابی در دنیای ارتباطات.

سینمای ایران به کدام ساز می‌رقصد؟!

امیر‌محمد بهرامی‌نوا: بلبشویی که این روزها در سینمای ایران برقرار است در هیچ مقطع دیگری نظیر ندارد. جالب اینجاست که هنوز هم فیلمسازانی مثل مسعود ده‌نمکی که این اعتبار را از تک فیلم دو قسمتی‌اش «اخراجی‌ها» کسب کرده و بر سر همان فروش ناجوانمردانه‌ای که در یک رقابت نابرابر داشته، حالا مدعی فیلمساز بودن است و نسخه‌های نو به نو برای سینمای ایران می‌پیچد.

جشنواره‌ی فیلم‌های ایرانی در لندن

بابک مستوفی: نخستین دوره‌ی جشنواره‌ی فیلم‌های ایرانی در لندن در ماه نوامبر امسال با هدف شناسایی سینمای ایران به مخاطبان انگلیسی برگزار خواهد شد. این جشنواره که به نمایش فیلم‌های ایرانی ساخته‌شده در ایران و یا فیلم‌های ساخته‌شده توسط ایرانی‌ها در سراسر جهان اختصاص دارد، قصد دارد هر ساله گزیده‌ای از بهترین‌های سینمای ایران را یکجا گردآورد و در مرکز لندن به نمایش بگذارد.

حکایت سرگشتگی در هالیوود

تارا نیازی: «خوردن، نیایش، عشق» عنوان فیلمی است برگرفته از کتابی به همین نام که هم اکنون در سینماهای آمریکا در حال اکران است. کتاب «خوردن، نیایش، عشق» را خانم «الیزابت گیلبرت» در سال ۲۰۰۶ بر اساس روایتی واقعی از تجربیات شخصی‌اش در سفر به دور دنیا نوشت. کتاب حاضر از سوی روزنامه‌ی نیویورک‌تایمز عنوان پرفروش‌ترین کتاب را برای ۱۵۸ هفته‌ی متوالی از آن خود کرد.

در سوگ رنگ‌های روزگار

احسان سنایی: «چرا باید از جنگ عکاسی کرد؟ اصلاً هیچ امکان دارد این رفتار آدمی را که طی تاریخ وجود داشته، آن‌هم با عکاسی خاتمه داد؟ این‌دو به‌شکلی مضحکانه نابرابرند. قدرت عکاسی از دید من، در توان‌اش در برانگیزش احساسات بشری نهفته، و اگر جنگ‌ها تلاشی برای نفی انسانیت‌اند؛ آنگاه عکاسی را می‌توان در ضدّیت با جنگ حس کرد.» بخش دوم نگاهی به زندگی و آثار جیمز نکت‌وی؛ شناخته‌شده‌ترین عکاس جنگ معاصر را بخوانید.

هنر در نظامی دين‌سالار

علی امینی نجفی:خيزش گسترده مردم بر ضد رژيم شاه سرشت ملی و آزاديخواهانه داشت. ميليون‌ها مردمی که از آغاز سال ۱۳۵۷ به انقلاب پیوستند، پیش از هر چیز به دنبال آزادی‌های اساسی و مشارکت در زندگی سیاسی بودند. نیروهای سياسی جامعه به‌خاطر سلطه ديرپای اختناق، بسیار ضعیف بودند و نتوانستند نقش مهمی در هدايت جنبش ایفا کنند. در این شرایط آيت‌الله خمينی، که در تبعيد به سر می‌برد، توانست رهبری جنبش را به دست گيرد.

شاگرد جادوگر

تارا نیازی: بالتازار بلیک ساحری است که در روزگار کنونی در شهر مانهاتان نیویورک زندگی می‌کند. داستان فیلم اما از سال ۷۰۰ پیش از میلاد مسیح آغاز می‌شود. زمانی که بالتازار، ماکسیم هوروات و ورونیکا شاگردان مورد اعتماد بزرگ‌ترین جادوگر روزگار، مرلین هستند. فیلم «شاگرد جادوگر» به کارگردانی جان تورترتای در سال ۲۰۱۰ ساخته شد و در ماه ژوئیه در سینماهای آمریکا به اکران درآمد.

در جستجوی معنایی برای زندگی

پانته‌آ بهرامی: هفته‌ی گذشته فیلم کوتاه و تجربی «معلقه» ساخته‌ی بهار بهبهانی در چهارچوب نمایشگاه «گفت‌وگو در ورای واقعیت» در نگارخانه‌ی زورو در نیویورک به نمایش درآمد. بهار بهبهانی در فیلم هفت دقیقه‌ای «معلقه»، که رویکردی فلسفی به جهان دارد، هنجارهایی را به زیر سئوال می‌برد که در جامعه و طبیعت وجود دارند و برای انسان سرگشته‌ی جامعه‌ی صنعتی عادی شده‌اند.

روایت فمینیستی جیمز باند

میترا داودی: «سالت» روایتِ فمینیستی «جیمز باند» است. آن هم در دوره و زمانه‌ای که زن‌ها در غرب دوشادوش مردان فعالیت اجتماعی و حضوری قدرتمند دارند. آنجلینا جولی در غرب الاهه‌ی زیبایی و نشانه‌ای از زیبایی کمال مطلوب است. او در این فیلم در نقش معشوقه‌ی وسوسه‌انگیز و زیبای یک جاسوس همه‌فن حریف ظاهر نمی‌شود. او به رغم زیبایی زنانه‌ای که دارد، خودش همه فن حریف است.

پنجاه‌سالگی یک هنرمند شورشی

نادر افراسیابی: شون پن، بازیگر سرشناس سینمای هالیوود و همسر سابق مادونا، خواننده‌ی موسیقی پاپ که تاکنون دو بار جایزه‌ی اسکار را از آن خود کرده است، فقط به خاطر هنر بازیگری‌اش خبرساز نیست. او یک بار، در ژوئن ۲۰۰۵، پیش از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری به عنوان گزارشگر روزنامه‌ی سانفرانسیسکو کرانیکل به ایران سفر کرد و با کسانی مانند هاشمی رفسنجانی گفت و گو کرد.

روا و ناروا در سینمای ایران

علی امينی نجفی: کتاب «روا و ناروا در سینمای ایران» که به شکل مجموعه مقالاتی در تارنمای رادیو زمانه منتشر خواهد شد، سیر سینمای ایران را در پرتو نبرد سنت و مدرنیته پی می‌گیرد، به ویژه در دوران حاکمیت جمهوری اسلامی که مرحله‌ی حاد این کشمکش است. از این نظر کتاب تحولات سیاسی جامعه را با دقتی بیشتر کاویده است. این کتاب یک بار در سال ۲۰۰۱ به همت آقای داوود نعمتی توسط «نشر نیما» (در اسن آلمان) منتشر شد.

یک کمدی شریف اما گزنده

میترا داودی: همزمان با آغاز ماه رمضان چهار سریال تلویزیونی از صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش شد. از میان این چهار سریال، چهارمین بخشِ مجموعه‌ی «نون و ریحون» که از شبکه‌ی تهران پخش شد، با اشاره به شکنجه‌ی زندانیان سیاسی که در وقایع انتخابات سال گذشته دستگیر شده بودند و انتقاد از عملکرد نیروی انتظامی خبرساز شد. گزارشی بخوانید در باره‌ی این سریال که فرزاد موتمن آن را کارگردانی کرده است.

آدم‌های قرن ۲۱ در کشوری قرون وسطایی!

امیر محمد بهرامی نوا: پس از اعتصاب نافرجام هفته گذشته و با آمدن ماه رمضان، احوالات سینمای ایران شکل و وضعی دیگر به خود گرفت، طوری که اگر کسی نمی‌دانست، تصور نمی‌کرد در این سینما قرار بود اعتراضی به ندانم‌کاری‌های صنفی صورت بگیرد. جالب این است که پس از آن هیچ کس حاضر نشد درباره‌ی برگزار نشدن این گردهمایی اظهار نظری کند. به هر حال، حوادث دیگری در سینمای ایران رخ داد که در این هفته به آن می‌پردازیم.