بیژن روحانی

تداوم همکاری ایتالیا در بازسازی ارگ بم

دولت ایتالیا که به همراه ژاپن بیشترین سهم را درهمکاری و کمک به پروژه نجات‌بخشی ارگ تاریخی بم داشته است، قصد دارد غیر از مرمت یکی از برج‌های حصار دفاعی، عملیات حفاظتی جدیدی را در کاروانسرای این ارگ آغاز کند. همکاری این کشور با پروژه ارگ بم تاکنون شامل آسیب شناسی و تخمین خسارت‌ها، مرمت و حفاظت و همچنین برگزاری یک کنفرانس جهانی در مورد بم در شهر رم بوده است.

جنبش می ۶۸ در ایتالیا

در میان حوادث جنبش ۱۹۶۸ در ایتالیا، شورش در برابر دانشکده معماری رم در واله جولیا اهمیتی نمادین دارد. در آن روز دانشجویان در برابر پلیس مقاومت کردند و تعدادی از آنها را نیز مضروب ساختند. پیر پائولو پازولینی، شاعر و سینماگر نامدار از حمله‌ی دانشجویان به ماموران پلیس انتقاد کرد و آنان را بازیچه بورژوازی جدید خواند که به فرزندان فقرا و حاشیه‌نشینان، یعنی ماموران پلیس، آسیب می‌زنند.

اژدهای ایرانی در المپیک چین

مجسمه‌ای از جمشید مرادیان به مرحله نهایی داوری برای انتخاب تندیس‌های محیطی المپیک چین راه یافته است: اژدهایی حلقه‌زده گرد کره زمین. مرادیان در گفت و گو با زمانه از آخرین اثر خود، نقش آثار حجمی در فضاهای شهری و روند سفارش و گزینش این آثار برای قرار گیری در میادین شهر سخن می‌گوید.

شمس در کدام شهر خفته است؟

با اعلام خبر کشف مقبره‌ی جدید شمس تبریزی در شهر تبریز، تعداد اماکن منسوب به آرامگاه این عارف بزرگ به بیش از چهار شهر رسید. تا کنون به طور عمده از شهرهای خوی در ایران و قونیه در ترکیه به عنوان مکان‌های احتمالی خاکسپاری او نام برده شده است؛ گر چه شهرهایی در افغانستان و پاکستان نیز دارای آرامگاه‌هایی به نام شمس تبریزی هستند. اثبات وجود آرامگاه اصلی در هر کدام از این شهرها، علاوه بر تأثیرات فرهنگی، در جلب گردشگر و زائر نیز موثر خواهد بود.

زیسا، بهشت زمینی

اقامتگاه تابستانی پادشاه سیسیل، نام خود را از واژه عزیز گرفت و طرح باغ‌سازی‌اش را از پردیس‌های ایرانی. در تالار چشمه، جایی که آب پس از گذر از جویی مرمرین به استخری در باغ می‌ریزد که وسطش کوشکی قرار گرفته، می‌توان ترکیب مقرنس را با موزاییک‌های بیزانسی و نقاشی‌های اروپایی با موضوعات اسطوره‌ای مشاهده کرد.

معماری شرقی در سیسیل

سیسیل، بزرگ‌ترین جزیره مدیترانه، در قرن نهم میلادی به تصرف مسلمانان درآمد و بلافاصله هنر و معماری سرزمین‌های تحت نفوذ آنان از ایران و شام گرفته تا مصر و مراکش به شهر پالرمو منتقل شد و با عناصری از معماری رومی و بیزانسی درهم آمیخت. پالرمو، مرکز این جزیره، یکی از نقاط کلیدی تاثیرگذاری چند فرهنگ مختلف، حداقل از نظر هنری بر یکدیگر بوده است.

پاموک، معمار فراری

اورهان پاموک: «در عرض شصت سال خانه‌های دو سه طبقه استانبول، جایشان را به ساختمان‌هایی بزرگ با نماهای ساده و مدرنی دادند که تقلید رقت‌آوری از سبک بین‌المللی بود. بعد از سه سال معماری را رها کردم. چون از ساختن این خانه‌ها وحشت داشتم. در عوض به جستجوی رویاهای خفته در پشت نمای ساختمان‌ها رفتم.»

آتش پارسیان هند

خطرات طبیعی مانند بالا آمدن سطح آب، آتشکده ایرانشاه پارسیان هند را که محل روشن نگه داشتن آتش بهرام است تهدید می‌کند. پارسیان هند به جامعه زرتشتیانی گفته می‌شود که بیش از هزار سال پیش از ایران و از طریق جزیره هرمز به هند مهاجرت کردند. هربار با تهدیدات مختلف، جایگاه این آتش تغییر یافته است و این بار نیز برخی برای حفظ آن از احتمال جا‌به‌جایی سخن گفته‌اند.

هترا، شهر اشکانی عراق

هترا محل آمیختگی فرهنگ و هنر هلنی، رمی و پارتی است. شهری که شهرت باستانی آن به دلیل مقاومتش در برابر حملات متعدد امپراتوران رم بود. محوطه‌ی مقدس شهر، به معابد خدایان و الهگان گوناگون سومری، یونانی، عربی و ایرانی اختصاص داشت. هترا از کامل‌ترین شهرهای باقی‌مانده از دوران اشکانی است و از دهه‌ی هشتاد میلادی در فهرست جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.

پنج سال پس از غارت بزرگ

تراژدی موزه‌ی بغداد در نخستین روزهای سقوط حکومت صدام به وقوع پیوست. بیش از پانزده هزار اثر تاریخی به سرقت رفتند، اموال موزه درهم شکست و سالن‌های آن به مخروبه تبدیل شدند. پیش از آغاز حمله به عراق، ده‌ها موسسه جهانی و صدها متخصص نسبت به حفاظت از این موزه‌ی کم‌نظیر هشدارهای لازم را داده بودند. اکنون گرچه نیمی از آثار به سرقت رفته به بغداد بازگردانده شده‌اند، اما خسارت‌های وارد شده همچنان غیر قابل جبران است.

سنگر در پناه تیسفون

انتشار عکس‌هایی هوایی به هنگام حمله نیروهای ائتلاف به عراق، نشان داد که در مجموعه تاریخی تاق کسرا، ستونی از ماشین‌های جنگی عراق ردیف شده‌اند. در جریان جنگ اول خلیج فارس نیز، عکس‌های هوایی از استتار هواپیماهای جنگی، در کنار پلکان اصلی زیگورات چهار هزار ساله شهر اور پرده برداشته بود. پس از اشغال عراق نیز سربازان و تانک‌های آمریکایی در محوطه باستانی زیگورات اور حضور پیدا کردند. این در حالی است که معاهده لاهه هرگونه استفاده نظامی از اماکن تاریخی را ممنوع اعلام کرده است.

صدام و شخصیت‌های تاریخی

در سال ۱۹۹۹ صدام در یک سخنرانی تلویزیونی به مناسبت سالگرد پایان جنگ با ایران، دشمنی ایرانیان با عراق را در گذشته باستانی و حسادت پادشاهان آنان به تمدن عراق ریشه‌یابی کرد. او کوروش را شاه حریص ویرانگری دانست که بابل، مرکز تمدن جهانی را، با همدستی یهودیان ویران کرده است. فانتزی‌های صدام در مورد بخت‌النصر به پرتو‌افکنی نورهای لیزری در آسمان با تصویر خودش و پادشاه و همچنین الگوبرداری کاخ‌هایش از ویرانه‌های بابل انجامید.

صدام و میراث فرهنگی در عراق

بیش از دوهزار و ششصد سال پس از حمله سپاهیان آشوربانیپال به شوش، تبلیغات رسمی در عراق صدام حسین را سوار بر ارابه پادشاهان میانرودان، با تیر و کمانی در دست و شیر نر تیر خورده‌ای زیر ارابه او تصویر می کرد، در حالی که از پشت سرش موشکی به سمت دشمن شلیک شده و هواپیماهایی با پرچم عراق بر فراز او در پرواز بودند. در آستانه پنج سالگی سقوط حکومت صدام، به نقش تاریخ و میراث فرهنگی در تبلیغات رسمی و ایدئولوژیک حزب بعث در عراق می‌پردازیم.

مجموعه هنری خلیلی

یکی از بزرگترین مجموعه‌های خصوصی هنر دوران اسلامی که شهرت جهانی دارد متعلق به ناصر داوود خلیلی، ایرانی مقیم بریتانیا و پنجمین فرد ثروتمند این کشور است. آثار این مجموعه شامل بازه زمانی گسترده از قرن دوم هجری تا دوران معاصر و مناطق گوناگونی از مراکش تا چین می‌شود. هنر ایرانی نیز در این مجموعه سهم مهمی دارد، نسخ خطی، شاهنامه تهماسبی، سرامیک‌های نیشابور و نقاشی‌های لاک و الکل قاجاری از آثار شاخص این مجموعه هستند. منتقدان هنر، ويژگی‌های این مجموعه را کم‌نظیر توصیف می‌کنند.

پیوندهای عید پاک با طبیعت

رستاخیز مسیح یا عید پاک در سومین روز پس از مصلوب شدن او و در نخستین یکشنبه پس از بدر کامل ماه و پس از اعتدال بهاری واقع شده است. این عید با آیین پسح یهودیان مرتبط است. از طرف دیگر برخی اسطوره‌شناسان نشانه‌ها و ارتباطاتی میان آیین‌های نوزایی پیشامسیحی، مربوط به چرخه مرگ و زندگی مجدد در دوران کشاورزی و عید پاک پیدا کرده‌اند.

در جستجوی قاب‌های بهاری تهران

کوروش رفیعی در گفتگو با زمانه از قاب‌ها و چشم‌اندازهای زیبایی می‌گوید که هنوز می‌توان در آنها ارتباط معماری تهران با طبیعت اطراف را تشخیص داد. او نشانه‌های شهری تهران را کم تعداد می‌داند، مجلس جدید در بهارستان را هرمی سنگین توصیف می‌کند که رابطه‌ای با مفهوم خانه ملت ندارد و اظهار امیدواری می‌کند که ارتباط بیشتر با معماران خارجی، باعث آشنایی بی‌واسطه با ایده‌های نو شود. او همچنین معتقد است معماری جدید، تاثیری گذرا و سطحی دارد.

گزارش باستان شناسان ایتالیایی از شهر سوخته

شهرسوخته همچنان یکی ازمهمترین محوطه های باستانشناسی در ایران است که پژوهش بر آثار آن توسط گروههای ایرانی و ایتالیایی انجام می شود. سرپرست گروه ایتالیایی در سخنرانی خود در موسسه شرق شناسی رم، از پیدا شدن منسوجات و پارچه هایی سخن گفت که بخش هایی از آنها همچنان سالم مانده است. او همچنین فنون به کار رفته در ساخت چشم مصنوعی پیدا شده در این محوطه و مفتول های طلایی نازکتر از یک میلیمتر آن را شگفتی فن آوری این شهر لقب داد.

خانه‌هایی برای ماه و کویر

نادر خلیلی، معمار ایرانی که به سبب طرح های ساده، ارزان و منطبقش با اقلیم و طبیعت شهرت داشت، هفته پیش در کالیفرنیا درگذشت. او در سال ۲۰۰۴ جایزه معماری آقاخان را به خاطر طراحی خانه‌هایی با استفاده از کیسه‌های شن برای مناطق زلزله‌زده دریافت کرد. در دهه هشتاد میلادی او در مرکز تحقیقات فضایی آمریکا، ناسا، مطالعاتی برای ساختن سکونت‌گاه‌هایی در کره ماه انجام داد. خلیلی چند سال در کویرهای ایران در مورد معماری خشتی و راه‌های مقاوم‌سازی آن در برابر زلزله تحقیق کرده بود.

شعر پارسی بر مرمر غزنین

در روزهای اخیر برگزاری نمایشگاهی از آثار هنری افغانستان و همچنین کنفرانس پنجاه سال کاوش های باستان شناسی ایتالیا در مناطق مختلف افغانستان، توجه مجدد کارشناسان هنری و آثار تاریخی را به ارزش‌های فرهنگی و تاریخی این منطقه که سال ها بر اثر جنگ فراموش شده بود، جلب کرده است. در بخشی از این کنفرانس، کاخ مسعود سوم غزنوی و به خصوص مرمرهای حاشیه‌نویسی شده آن که شهرت جهانی دارند، مورد بررسی قرار گرفت.

درخواست از یونسکو برای نجات هرمز اردشیر

انجمن دوستداران میراث فرهنگی خوزستان با ارسال نامه‌ای به مدیرکل سازمان جهانی یونسکو خواستار اقدام این سازمان برای توقف عبور مسیر قطار شهری اهواز از محوطه شهر ساسانی هرمز اردشیر شد. منابع تاریخی احداث این شهر را به اردشیر بابکان یا پسر او شاپور اول نسبت می‌دهند. این محوطه از سال 1310 خورشیدی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.