ارتباط ناشناخته. ارتباط بدون سانسور. ارتباط برقرار نمی‌شود. سایت اصلی احتمالاً زیر سانسور است. ارتباط با سایت (های) موازی برقرار شد. ارتباط برقرار نمی‌شود. ارتباط اینترنت خود را امتحان کنید. احتمال دارد اینترنت به طور سراسری قطع شده باشد. ادامه مطلب

آتش سوزی بی پایان جنگل‌های ایران چگونه مهار می‌شود؟

سعید جعفری - ناهماهنگی بین نهادهای مسئول و نبود مدیریت واحد باعث افزایش تعداد آتش سوزی‌ها در جنگل‌های ایران شده است. عامل انسانی را از مهمترین دلایل این آتش‌سوزی‌ها می‌دانند.

به تازگی مدیرکل مدیریت بحران استان مازندران از وقوع ۲۰ مورد آتش‌سوزی در جنگل‌های استان مازندران خبر داده است.

رستم زرودی به خبرگزاری فارس گفته که این آتش‌سوزی‌ها در طی ۷۲ ساعت و در جنگل‌های بهشهر، ساری، سوادکوه و جزین‌آباد روی داده و ۴۰ هکتار از اراضی جنگلی مازندران به صورت سطحی یا گسترده آسیب دیده‌اند.

بزرگ‌ کنید
۱۴‌هزار فقره آتش‌سوزی در جنگل‌های ایران در ۱۰ سال گذشته رخ داده است.

این نخستین بار نیست که خبر آتش‌سوزی جنگل‌ها و مراتع در ایران منتشر می‌شود. به بیان دیگر می‌توان گفت که انتشار چنین خبرهایی و پوشش رویدادهای مرتبط با آتش‌سوزی جنگل‌ها، به یک امر عادی برای خبرنگاران و خبرگزاری‌های محیط زیست بدل شده است.

مقامات محیط زیست ایران همواره بر وقوع پی‌ در پی این آتش‌سوزی‌ها و بعضا ناتوانی نهادهای مسئول در مهار آتش جنگل‌ها مهر تایید زده‌اند تا جایی که به گفته رئیس سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیز‌داری، دست‌کم ۱۴‌هزار فقره آتش‌سوزی در جنگل‌های ایران در ۱۰ سال گذشته رخ داده است.

اکنون این پرسش بوجود می‌آید که علت این همه آتش‌سوزی در جنگل‌ها چیست و چرا علیرغم تجربه‌ای که نهادهای مسئول در مهار آتش‌سوزی‌های قبلی بدست آورده‌اند، باز هر بار شاهد آتش‌سوزی تازه و عدم توانایی در مهار آن در جنگل‌های ایران هستیم؟

به گفته رستم زرودی، مدیرکل مدیریت بحران استان مازندران مهم‌ترین و نخستین علت آتش‌سوزی‌های اخیر در جنگل‌های مازنداران «عامل انسانی» بوده است.

علاوه بر اظهارات این مقام مدیریت بحران، بسیاری از کارشناسان محیط زیست هم عامل انسانی را از مهم‌ترین عوامل آتش‌سوزی جنگل‌ها در ایران می‌دانند.

عوامل انسانی و بحران آتش در جنگل‌ها

عامل انسانی در آتش‌سوزی جنگل‌ها به دو عامل «عمدی» و «غیر عمدی» تقسیم می‌شود. در عوامل غیر عمدی، سهل انگاری محیط‌بانان در کنترل مهار آتش‌سوزی به دلیل پدیده‌های طبیعی باعث گسترش زبانه‌های آتش می‌شود.

اما عوامل عمدی آتش‌سوزی بیشتر به دلایل و انگیزه‌های فردی یا گروهی صورت می‌گیرد.

جاوید آل داوود، رئیس انجمن حمایت از حیوانات و فعال مستقل حفاظت از محیط زیست در گفتگو با رادیو زمانه می‌گوید که یکی از مهم‌ترین دلایل فردی برای ایجاد آتش‌سوزی در جنگل‌ها ساخت و ساز در مناطق جنگلی شمال کشور است.

به گفته‌ی این فعال محیط زیست «جایی که درخت و جنگل باشد، فعالیت‌های عمرانی غیر ممکن است و ساده‌ترین راه برای توسعه ساخت و ساز، سوزاندن جنگل‌هاست.»

از دیگر دلایل آتش‌سوزی عمدی در جنگل‌ها «شکار غیر قانونی» از سوی شکارچیان اعلام شده است. به طور نمونه و در ماجرای آتش‌سوزی پارک ملی گلستان، سازمان حفاظت محیط زیست این آتش‌سوزی را «عمدی» دانست و اعلام کرد که شکارچیان برای شکار غیرقانونی مدام بخش‌هایی از پارک ملی گلستان را آتش می‌زنند تا حواس محیط بانان را به نقطه‌ای دیگر متوجه کنند.

اضافه کردن مراتع و زمین‌های کشاورزی نیز از دیگر دلایل آتش‌سوزی عمدی به شمار می‌رود. گفته می‌شود کمبود سطح زمین‌های زراعتی باعث محدود شدن میزان درآمد کشاورزان می‌شود و همچنین نداشتن مرتع جهت تعلیف دام، روستاییان جنگل‌نشین را وادار می‌کند که هر ساله با آتش زدن و نابودی بخشی از جنگل‌ها، به سطح زمین های کشاورزی و مراتع خود بیافزایند.

در ایران به دلیل عدم وجود شاکی خصوصی از عوامل انسانی آتش‌سوزی، معمولا پرونده‌ی آتش‌سوزی‌ جنگل‌ها پس از مهار آتش‌ بسته می‌شود.

کمبود نیروهای حفاظتی

اما آتش‌سوزی‌ پی در پی جنگل‌ها در سال‌های گذشته این پرسش را همواره مطرح کرده که چرا علیرغم این همه اتفاق مشابه، باز نهادهای مسئول در مهار آتش‌‌سوزی ناتوانند و نتوانسته‌اند که از تجربه‌های مشابه به خوبی بهره‌مند شوند؟

بزرگ‌ کنید
کمبود نیرو و امکانات از عوامل مهم مهار نشدن آتش در جنگل‌هاست

اگرچه سازمان محیط زیست مسئول اصلی مهار آتش در جنگل‌هاست اما این سازمان اعلام کرده که امکانات کافی برای مهار آتش را ندارد. یکی از استدلال‌های این سازمان کمبود محیط‌بان برای حفاظت از جنگل‌هاست.

ایران برای حفاظت از عرصه‌ها و منابع طبیعی خود به حداقل ۱۰ هزار نفر برای پیوستن به «یگان حفاظت از محیط زیست» نیاز دارد. این در حالی‌ست که به گفته فرمانده یگان حفاظت از محیط زیست ایران، کار حفاظت از ۱۷ میلیون هکتار عرصه طبیعی در این کشور برعهده ۳ هزار محیط بان است.

از سوی دیگر «کمبود بالگرد و اعتبار» نیز از دیگر دلایل ناموفق بودن سازمان محیط زیست در مهار آتش اعلام شده است. حمیدرضا خیلدار، فرمانده یگان حفاظت از محیط زیست شهریورماه سال جاری با اشاره به آتش‌سوزی‌های گسترده در جنگل‌های ایران گفت که برای مهار و خاموش کردن آتش سوزی در عرصه های طبیعی کشور و استفاده از بالگردهای مخصوص مهار آتش، این سازمان به پنج هزار میلیارد ریال اعتبار نیاز دارد.

با این حال «جامعه جنگلبانی ایران»، سازمان محیط زیست را به کم‌کاری وکوتاهی در قبال مهار آتش‌سوزی‌ جنگل‌ها متهم می‌کند.

کاظم نصرتی، رییس هیئت مدیره جامعه جنگل‌بانی، به خبرگزاری مهر گفته است که «نبود امکانات و حرکات عمدی شکارچیان بهانه هایی است که کوتاهی مسئولان را در اطفا چنین آتش سوزی‌های گسترده ای در منطقه ای با این درجه از اهمیت توجیه نمی‌کند.»

کمیسیون محیط زیست مجلس شورای اسلامی نیز از دیگر منتقدان سازمان حفاظت محیط زیست در زمینه‌ی مهار آتش‌سوزی‌ها به شمار می‌رود. به گفته‌ی کمال الدین پیرموذن، از اعضای این کمیسیون اگر سازمان محیط زیست با کمبود امکانات رو به روست باید مسئولان دولت درخواست خود برای بودجه و امکانات بیشتر را در قالب لایحه به مجلس ارائه دهند تا با فوریت اعتبار لازم برای اطفای حریق جنگل ها تامین شود.

آل داوود، کارشناس محیط زیست اما معتقد است که انتقاد نهادها از یکدیگر بیشتر برای سلب مسئولیت است و نبود یک مدیریت صحیح به سادگی باعث شعله‌ور شدن زبانه‌های آتش در جنگل‌ها می‌شود.

این کارشناس محیط زیست به رادیو زمانه می‌گوید «اگر چنین اتفاقی در خارج از ایران روی دهد، فارغ از اینکه چه کسی مسئول است تمامی نهادها و حتی مردم دست به دست یکدیگر تلاش می‌کنند تا آتش را مهار کنند.»

آل داوود مهم‌ترین علت در تکرار آتش‌سوزی‌ها و ناتوانی در مهار به موقع آتش را ناهماهنگی بین نهادهای مسئول و نبود مدیریت صحیح می‌داند.

آل داوود در پاسخ به این پرسش رادیو زمانه که به عنوان یک کارشناس محیط زیست چه پیشنهادی برای حفظ جنگل‌ها از حریق و آتش‌سوزی دارد گفت که «تمرکز بر پیشگیری از آتش‌سوزی، بهترین شیوه و استراتژی برای حفظ جنگل‌ها به شمار می‌رود. حتی در پیشرفته‌ترین کشورها هم ممکن است خاموش کردن آتش جنگل‌ها چند هفته طول بکشد. پس بهتر است نهادهای مذکور پیش از هرچیز بر جلوگیری از آتش‌سوزی تمرکز کنند.»

به گفته‌ی این کارشناس محیط زیست «اصلاح اساسی سیستم مدیریتی» و «هماهنگی بین نهادها» از دیگر راهکارهایی‌ست که می‌تواند جنگل‌ها و محیط زیست را از گزند آتش‌سوزی در‌ امان دارد.

نظر بدهید

در پرکردن فرم خطایی صورت گرفته

نظرها

  • farid

    خوزستان یک بار دیگر مورد هجوم قرار گرفته است، فقط این بار مردم شهر بی دفاع مانده اند در شهر. نفس شان به شماره افتاده است و هیچ راهی برای فرار از این وضعیت ندارند. شرایط جوی سر ناسازگاری دارد و مسوولان شهر ناتوان از مواجهه با این تهاجم مستاصل مانده اند. میزان گرد و غبار در خوزستان به حدی است که حتا چند قدم جلوتر را هم نمی توان به راحتی دید. آن طور که مسوولان گفته اند ریشه اصلی آلودگی «گرد و غبار» و توفان در عراق اعلام شده که طی سه روز گذشته وضعیت را بدتر کرده است. اما باید برای بررسی وضعیت امروز هوای خوزستان کمی به عقب برگردیم. به آن هشت سالی که دولت احمدی نژاد ناگهان تصمیم گرفت که مالچ پاشی بیابان های خوزستان را متوقف کند. همچنان که سدسازی های نسنجیده و پروژه های اعطایی ویژه به قرارگاه خاتم در گتوند و … هم باعث شد آب کارون شورتر، اوضاع کشاورزی بحرانی و روزگار مردم خوزستان دشوارتر شود. همه دست به دست داد تا امروز نفس در سینه مردم خوزستان تنگ شود. روز گذشته وضعیت بسیار نگران کننده بود. سازمان محیط زیست میزان آلودگی هوای اهواز را تا ساعت ۱۴جمعه ۳۴۷۷ میکروگرم در مترمکعب گزارش داده بود. حد مجاز گرد و خاک در هوا ۱۵۰ میکروگرم در متر مکعب است. به این ترتیب آلودگی هوای اهواز در روز جمعه دست‌کم ۲۵ برابر حد مجاز بوده است. روز گذشته آلودگی هوای اهواز حتی به ۶۶ برابر حد مجاز هم رسید. امیدیه با ۷۵۷ میکروگرم بر متر مکعب و سوسنگرد با ۳۸۰ میکروگرم بر متر مکعب از دیگر شهرهای استان خوزستان‌اند که در آن‌ها میزان گرد و غبار و آلایندگی بیش از حد مجاز گزارش شده است. تا روز گذشته، هوای شهرهای آبادان، دزفول و دشت آزادگان نیز آلوده بود کلمه – گروه اجتماعی

  • چند گزارش | سعید جعفری

    […] در این مطلب اما نگاهی داشته‌ام به آتش سوزی بی پایان جنگل‌های ایران. انتشار چنین خبرهای مرتبط با آتش‌سوزی جنگل‌ها، به یک امر عادی برای خبرنگاران و خبرگزاری‌های محیط زیست بدل شده است. در یک نگاه انتقادی به این موضوع پرداخته‌ام که چرا علیرغم تجربه‌ای که نهادهای مسئول در مهار آتش‌سوزی‌های قبلی جنگل‌ها بدست آورده‌اند، باز هر بار شاهد آتش‌سوزی تازه و عدم توانایی در مهار آن در جنگل‌های ایران هستیم؟ […]

  • Anahita Mazaheri

    ا تش سوزی در جنگلحای ایران برنامحریزی شدح است درححت نابودی طبیعت ایران کح شامل نابودی منابع ابی با  خشکاندن دریاچحا و رودخانحا حمراح بودح است. باید کح بح حوش بود  . مردم  ایران باید بسیار با تعصب مانع اقدامات دشمنان مردم ایران بشوند.