Share

یک هنرمند آمریکایی دانشنامه ویکی‌پدیا به زبان‌های انگلیسی و آلمانی را به شکل کتاب منتشر کرده و به نمایش گذاشته. او نشان می‌دهد که دوران دانشنامه‌نویسی به شکل سابق سپری شده.

ویکی‌پدیا به شکل کتاب. همچنان روزآمد و در دسترس؟

ویکی‌پدیا به شکل کتاب. همچنان روزآمد و در دسترس؟

مایکل ماندایبرگ، هنرمند نیویورکی بخشی از دانشنامه ویکی‌پدیا به زبان‌های انگلیسی و آلمانی را به شکل کتاب منتشر کرده. ۳۴۰۶ جلد کتاب که اکنون در نمایشگاهی در برلین به نمایش گذاشته شده‌اند: اتاقی با دیوارهایی پوشیده از هزاران کتاب جلد سفید.

این هنرمند نیویورکی گمان می‌کرد که انتشار دانشنامه ویکی‌پدیا در طی شش ماه امکان‌پذیر باشد، اما اجرای این پروژه چهار سال به دراز کشید.

ماندایبرگ از سال ۲۰۰۹ در نوشتن درآمدهایی درباره هنر معاصر با ویکی‌پدیای انگلیسی‌زبان همکاری می‌کند. از آن زمان این ایده به تدریج در ذهن او شکل گرفت.

۳۶ میلیون مدخل به ۲۹۰ زبان

دانشنامه ویکی‌پدیا یکی از پرمخاطب‌ترین سایت‌های جهان است. ۷۰ هزار نویسنده از ۱۰۰ کشور جهان در شکل‌گیری ویکی‌پدیا مشارکت دارند. ویکی‌پدیا از ژانویه ۲۰۰۱ تاکنون بیش از ۳۶ میلیون مدخل به ۲۹۰ زبان منتشر کرده و به این ترتیب به لحاظ وسعت هفتمین وب‌سایت جهان است و بر اساس آماری که سایت آلکسا منتشر کرده در جایگاه پنجاهم در جهان آن‌لاین قرار دارد.

ماندایبرگ به روزنامه «تاتس» می‌گوید این رقم‌ها و آمارها ممکن است انسان را شگفت‌زده کند. اما کتاب چیز دیگری‌ست. با کتاب است که می‌توان عظمت این رقم‌ها را درک کرد.

هدف این هنرمند از انتشار ویکی‌پدیای انگلیسی و آلمانی به شکل کتاب نشان دادن تفاوت کتاب است با رسانه‌های غیر چاپی. دسترسی به مدخل‌های ویکی‌پدیا به شکل کتاب بسیار دشوار است. برای به دست آوردن اطلاعات، لازم است که انسان تلاش زیادی بکند. برخی از جلدها اصولاً در دسترس نیبست و می‌بایست برای رسیدن به این کتاب‌ها از نردبان استفاده کرد. وقتی هم به کتاب دسترسی پیدا می‌کنیم، یافتن مدخل مورد نظر با یک کلیک امکان‌پذیر نیست. باید در کتاب تورق کرد و آن مدخل را یافت.

علاوه بر این دانشنامه ویکی‌پدیا به شکل آن‌لاین هر لحظه تغییر می‌کند، در حالی که شکل چاپی آن بلاتغییر و ماندگار است. ماندایبرگ می‌گوید حتی در لحظه‌ای که این کتاب‌ها منتشر می‌شد، برخی از داده‌ها و مدخل‌ها کهنه شده بود.

تورم دانشنامه در ایران

در ایران نهاد‌ها و سازمان‌هایی از جمله «مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی» مبلغ زیادی از بودجه دولت را به دانشنامه‌نویسی اختصاص داده‌اند. در این عرصه هم تورم و کشاکشی به وجود آمده است. دانشنامه امام علی، دانشنامه امیرالمومنین، دائره‌المعارف تشیع، دائره‌المعارف قرآن کریم، دانشنامه امام رضا، دانشنامه سیره نبوی، دانشنامه پیامبر اسلام، دانشنامه اسلام معاصر، دانشنامه ثقلین، دانشنامه جغرافیای تاریخی جهان اسلام و اسلام‌پدیا فقط برخی از دانشنامه‌های متعددی‌ست که در دوره تورم دانشنامه‌نویسی تولید می‌شوند.

پروژه ماندایبرگ این پرسش را در میان آورده که تا چه حد دانشنامه‌نویسی در دوران حاضر برای انتشار به شکل کتاب می‌تواند ماندگار و معتبر باشد.

نمایشگاه ویکی‌پدیا به شکل کتاب در برلین
نمایشگاه ویکی‌پدیا به شکل کتاب در برلین
نمایشگاه ویکی‌پدیا به شکل کتاب در برلین
نمایشگاه ویکی‌پدیا به شکل کتاب در برلین
نمایشگاه ویکی‌پدیا به شکل کتاب در برلین
نمایشگاه ویکی‌پدیا به شکل کتاب در برلین

در همین زمینه:

دائره‌‌المعارف در جمهوری اسلامی: پروژه‌ قدرت و پرستیز

ویکی‌پدیا، نخستین دانشنامه شهروندی جهان

رونمایی از نخستین مجسمه یادبود «ویکی‌پدیا»

 

Share