Share

قدمت کاروانسرای تاریخی دیر گچین، در ۸۰ کیلومتری شهر امروزی قم، به دوره ساسانی بازمی‌گردد. باستان شناسان معتقدند که این بنای خشتی در دوران سلجوقی، صفوی و قاجار مورد بازسازی قرار گرفته و در آن تغییرات مختلفی ایجاد شده است؛ بیشتر برای افزایش مساحت آن. در سال ۱۳۸۲ این بنا به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران ثبت شد. مصطفی معراجی، عکاس، از این بنا در آسمان شب عکس گرفته است.

در متون تاریخی دیر گچین قم را دژ کردشیر، دیرالجص، قصرالجعین، قصر گچ، قلعه دیر و قلعه دیر کاج هم خوانند.
کاروانسرای دیر گچین شامل بناهایی است که نیازهای مسافران را برآورده می‌کرده است: حجره برای خواب، آسیاب برای نان، مسجد، حمام و مستراح.
مساحت بنا حدود هشت هزار مترمربع است. با حیات خلوت‌ها و محوطه‌های بیرونی مساحت کلی بنا ۱۲ هزار مترمربع می‌شود.
کاروانسرا در پررونق‌ترین روزهایش ۴۳ حجره برای خواب و استراحت مسافران داشته است.
سایر بناها شامل ایوان شاه‌نشین، حیاط‌ خلوت و هشت شترخانه و مغازه برای خرید مایحتاج بوده است.
مصالح به‌کاررفته در کاروانسرا بیشتر خشت، گچ و چوب است.
کاروانسرا شش برج دارد: چهار برج در چهار گوشه مساحت مربع شکل آن و دو برج بر در ورودی.
مسجد را در دوران سلجوقی اضافه کرده‌اند اما احتمال دارد که از این بنا هم برای خواب استفاده می‌شده.
کاروانسرای دیر گچین را در تاریخ ۱ مهر ۱۳۸۲ با شماره ثبت ۱۰۴۰۸ به لیست آثار ملی ایران اضافه کردند.
Share