همنشینی منافع کارگر و کارفرما؟
<p>بابک مینا - "حمایت از کار و تولید ملی و سرمایه ایرانی". این عنوانی است که رهبر جمهوری اسلامی به سال ۱۳۹۱ خورشیدی داده است. هدف، بالندگی اقتصادی است. رهبر حکومت اسلامی بر اساس سنتی چندساله به هر سال، عنوانی می‌دهد تا به زعم خودش روی نیازها و اولویت‌های جامعه ایران تاکید کند.</p> <div dir="RTL"> </div> <div dir="RTL">این اولویت‌ها معمولاً دغدغه‌های مذهبی تا اقتصادی و اجتماعی را در بر می‌گیرند. امسال از نظر آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، اولویت با حمایت از کار و سرمایه ایرانی است.</div> <div dir="RTL"> </div> <!--break--> <div dir="RTL">نخستین نکته‌ای که در این عنوان جلب توجه می‌کند همنشینی کار و سرمایه ایرانی است. آیا ایرانیت صرف می‌تواند کار و سرمایه را به هم پیوند بزند؟ آیا منافع "کارگر" و "کارفرما" (که البته در ایران در بسیاری از موارد مستقیم یا غیر مستقیم خود دولت است)، در جهت یکدیگر هستند؟ <span>دست کم می‌توانیم به این نکته بدیهی اشاره کنیم که شرایط بد اقتصادی اگر به نفع کارفرما نباشد به نابودی او منجر نمی‌شود، اما کارگر در شرایط دشوار اقتصادی با تحت فشار قرار گرفتن از سوی نیازهای اولیه زندگی‌اش، تقریباً همه چیز خود را می‌بازد. بنابراین اضافه کردن صفت ایرانی چندان نمی‌تواند منافع کارگر و کارفرما را همنشین باهم کند. دراینجا به چند مشکل مهم کارگران در نظام فعلی اقتصادی کشور اشاره می‌کنیم.</span></div> <div dir="RTL"> </div> <div dir="RTL"><b>امنیت شغلی </b></div> <div dir="RTL"><b> </b></div> <div dir="RTL">۸۰ درصد از کارگران ایران قراردادی هستند. این بدان معناست که چشم‌انداز شغلی تاریکی در پیش روی آنهاست. امروزه شنیدن خبر اخراج کارگران یک کارخانه دیگر به خبری معمولی بدل شده است. به نمونه‌های بسیاری می‌توان اشاره کرد. برای روشن شدن مسئله، <a href="http://ilna.ir/newstext.aspx?ID=252914">آخرین</a> نمونه را بررسی می کنیم: به گزراش ایلنا چهارشنبه ۱۶ فروردین‌ماه سال جاری تمام کارگران شرکت ذوب آهن غرب کشور از کار بیکار شدند. کارگران شرکت یادشده پس از مصاحبه‌های تخصصی و ارائه مدارک فنی، دوره‌ها‌ی آموزشی متعددی را در یک شرکت پیمانکاری گذرانده و از اول خرداد ۱۳۹۰ مشغول به کار شده بودند. در آبان‌ماه همان سال به دلیل کمبود مواد اولیه، فعالیت کارخانه قطع می‌شود و از ۳۰ دی‌ماه شرکت ذوب آهن قراردادش را با پیمانکار فسخ می‌کند و به مدت دوماه به‌طور مستقیم با کارگران قرارداد می‌بندد. این قرارداد اما در یک نسخه و با امضای برگ تعهد سلب اختیارات کارگری تنظیم می‌شود. بعد از تعطیلات نوروزی در سال جاری اما کارگران را به کارخانه راه نمی‌دهند؛ تنها با این توضیح که کارخانه ورشکسته است.</div> <div dir="RTL"> </div> <div dir="RTL"><blockquote> <div dir="RTL"><span>باید در زمینه </span><span>"</span><span>تولید و مصرف</span><span>"</span><span> کالاهای ایرانی «فرهنگ‌سازی» شود</span><span>؛</span><span> یعنی مردم یاد بگیرند که کالاهای ایرانی بخرند</span><span>، اما</span><span> آیا مشکلات</span><span> اقتصادی </span><span>تنها </span><span>با </span><span>آموزش مردم</span><span> حل‌</span><span>‌شدنی</span><span> است؟ </span></div> </blockquote> <div dir="RTL"> </div> </div> <div dir="RTL">این روایت کوتاه، کم و بیش نشان‌دهنده بیشتر واحد‌های تولیدی تعطیل و نیمه تعطیل در کشور است. در چنین شرایطی فشار اصلی بر چه کسی وارد می‌آید؟ آیا منافع کارفرمایان و کارگران به یکسان به خطر می‌افتد؟</div> <div dir="RTL"> </div> <div dir="RTL">شرکت‌های پیمانکاری یکی از مهم‌ترین مشکلات امروز کارگران ایران هستند. این شرکت‌ها معمولاً واسطه‌ای میان کارگران و کارفرمایان اصلی به شمار می‌آیند و در این میان از هیچگونه سود‌جویی فروگذاری نمی‌کنند. به همین دلیل در چند سال اخیر، موضوع شماری از اعتصاب‌های کارگری، <a href="http://www.akhbar-rooz.com/article.jsp?essayId=40797">حذف پیمانکاران</a> بوده است.</div> <div dir="RTL"> </div> <div dir="RTL"><b>دستمزدها</b></div> <div dir="RTL"> </div> <div dir="RTL">اگر کارگران بیکار هم نشوند، بازهم دستمزد آنها بسیار ناچیز است. افزایش ۱۸ درصدی حداقل دستمزد (<span dir="LTR"> </span>۳۸۹<span dir="LTR"> </span>هزار و<span dir="LTR"> </span>۷۵۴تومان) که در شورای عالی کار در پایان سال گذشته تصویب شد، به نسبت تورم موجود در کشور عددی کاذب است. در واقع افزایشی در کار نیست، چراکه شتاب تورم بسی بیشتر از افزایش محقرانه دستمزد‌هاست. علی دهقان‌کیا، عضو هیئت مدیره کانون شوراهای اسلامی کار در گزارشی تحت عنوان "موانع تحقق شعار سال ۹۱" در "خبرگزاری ایلنا" <a href="http://www.ilna.ir/newstext.aspx?ID=252982">گفته است</a>: "<span>در شرایطی که تامین حداقل اقلام سبد هزینه یک خانو</span><span>ا</span><span>ده متوسط بالغ بر یک میلیون و پانصد هزار تومان هزینه دارد</span><span>،</span><span>۷۰</span><span> درصد جمعیت کارگران ایرانی با دریافت دستمزدهای ناچیز زیر خط فقر زندگی می‌کنند</span><span dir="LTR">.</span><span>به باور این فعال کارگری چون از زمان تصویب قانون کار تاکنون هیچگاه دستمزد کارگران بر اساس شرایط پیش</span><span>‌</span><span>بینی شده در این قانون تعیین نشده است پس در واقع کارگران همو</span><span>ا</span><span>ره کمتر از حداقل‌های قانونی دریافت کرده‌اند.</span><span>"</span></div> <div dir="RTL"> <img width="300" height="144" align="left" alt="" src="http://zamanehdev.redbee.nl/u/wp-content/uploads/construction-safety-consulting.jpg" /></div> <div dir="RTL">فاصله بسیار دستمزد با حداقل هزینه یک خانواده متوسط می‌تواند زندگی کارگران را تا ورطه نابودی ببرد. کارفرما هم از وضعیت آشفته اقتصادی ممکن است ضرر کند، اما قطعاً به ورطه نابودی کشیده نمی‌شود. حداقل دستمزدی که در پایان سال ۹۰ برای کارگران تعیین شد، کاملاً ناامید‌کننده بود.</div> <div dir="RTL"> </div> <div dir="RTL"><b>واردات گسترده</b></div> <div dir="RTL"><b> </b></div> <div dir="RTL">واردات کالاهای خارجی و حمایت نکردن از تولیدات داخلی مشکل کارگران نیست، اما متضرر اصلی آن کارگران هستند. واردات باعث می‌شود به تدریج تولید داخلی در رقابت به حاشیه رانده شود. افول هر واحد اقتصادی معمولاً همراه است با اخراج وسیع کارگران. عیدعلی کریمی، دبیر اجرایی خانه کارگر قزوین در این زمینه با اشاره به این که لازم است موانع تولید و مشکلات کارگران که عرصه کار و تولید را به بن‌بست كشانده است از سر راه برداشته شود <a href="#http://radiozamaneh.com/file:/C:/Users/Babak/Downloads/ilna.ir/newsText.aspx?id=252765">گفته است</a>: "<span>دولت باید به تولیدات داخلی ارج بگذارد و واردات کالاهای بی‌کیفیت خارجی را متوقف کند. باید در زمینه تولید و مصرف اجناس ایرانی فرهنگ‌سازی شود چرا که در گذشته بسیاری از اجناس تولید ایران در جهان الگو بوده‌اند</span><span dir="LTR">.</span><span>"</span></div> <div dir="RTL"> </div> <div dir="RTL"><blockquote> <div dir="RTL">شرکت‌های پیمانکاری یکی از مهم‌ترین مشکلات امروز کارگران ایران هستند. این شرکت‌ها معمولاً واسطه‌ای میان کارگران و کارفرمایان اصلی به شمار می‌آیند و در این میان از هیچگونه سود‌جویی فروگذاری نمی‌کنند.</div> </blockquote></div> <div dir="RTL"> </div> <div dir="RTL">آقای <span>کریمی با انتقاد از عملکرد صدا و سیما در زمینه تبلیغ کالاهای خارجی </span><span>افزوده است</span><span>: </span><span>"</span><span>اجناس ایرانی باید با مارک ایرانی و با کیفیت و بسته</span><span>‌</span><span>بندی خوب وارد بازار داخلی و خارجی شود تا بتواند فارغ از حمایت‌های دولتی هم در بازار موفقیت كسب كنند</span><span>."</span></div> <div dir="RTL"> </div> <div dir="RTL"><span>به عقیده </span><span>دبیر اجرایی خانه کارگر قزوین،</span><span> باید در زمینه </span><span>"</span><span>تولید و مصرف</span><span>"</span><span> کالاهای ایرانی «فرهنگ‌سازی» شود</span><span>؛</span><span> یعنی مردم یاد بگیرند که کالاهای ایرانی بخرند</span><span>، اما</span><span> آیا مشکلات</span><span> اقتصادی </span><span>تنها </span><span>با </span><span>آموزش مردم</span><span> حل‌</span><span>‌شدنی</span><span> است؟ </span></div> <div dir="RTL"> </div> <div dir="RTL"><b><span>امنیت در محیط‌های کاری </span></b></div> <div dir="RTL"><b> </b></div> <div dir="RTL"><span>"</span><span>روزی چهار کارگر کشته می‌شوند.</span><span>"</span><span> این </span><a href="http://www.mashreghnews.ir/fa/news/71369/%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-4-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AF">خبری</a><span> بود در میانه سال ۹۰. براساس گزارش </span><span>سازمان </span><span>پزشکی </span><span>قانونی </span><span>کشور، </span><span>فقط در پنج ماه نخست سال گذشته</span><span>،</span><span> ۶۳۹ </span><span>کارگر </span><span>در حوادت </span><span>حین </span><span>کار کشته شده‌اند. </span><span>"</span><span>سقوط از بلندی</span><span>"</span><span>، </span><span>"</span><span>برخورد جسم سخت</span><span>"</span><span>، </span><span>"</span><span>برق‌گرفتگی</span><span>"</span><span>، </span><span>"</span><span>سوختگی</span><span>"</span><span>، </span><span>"</span><span>چاه‌گرفتگی</span><span>" و ...</span><span> مهم</span><span>‌</span><span>ترین دلایلی بوده‌اند که جان کارگران را گرفته‌اند. کارگران ایرانی در شرایط </span><span>مناسب</span><span>و ایمن </span><span>کار نمی‌کنند و این مسئله</span><span> باعث شده است تا آمار حوادث ناشی از کار بسیار بالا باشد. از سوی </span><span>دیگر </span><span>کارگرانی که بیمه نیست</span><span>ند</span><span> و تعدادشان </span><span>هم </span><span>کم نیست هنگام </span><span>روبه‌رو شدن با حوادث غیر مترقبه،</span><span> مشکلاتی</span><span> مضاعف خواهند داشت. معمولا</span><span>ً</span><span> پیمانکاران سعی می‌کنند کارگران را بدون بیمه استخدام کنند و در بسیاری از موارد هم موفق می‌شوند. چنین شرایطی میدان کار را به میدان جنگ بدل </span><span>می‌کند؛</span><span> جنگی که آسیب دیدن برای کارگر ممکن است به منزله پایان کار باشد. </span></div> <div dir="RTL"> </div> <div dir="RTL"><b><span>حق فعالیت سندیکایی</span></b></div> <div dir="RTL"><b> </b></div> <div dir="RTL"><span>دور تازه فعالیت‌های سندیکایی کارگران </span><span>با</span><span> دولت </span><span>محمد </span><span>خاتمی آغاز شد و پس از او هم ادامه پیدا کرد</span><span>،</span><span> اما حکومت </span><span>در چند سال اخیر، </span><span>با برخورد‌های خشن</span><span>،</span><span> مانع از ادامه این فعالیت‌ها شده است. کارگران در شرایط فعلی از حداقل‌های لازم برای چانه‌زنی </span><span>پیرامون</span><span> اولیه‌ترین و فوری‌ترین خواسته‌هایشان محروم هستند. شوراهای</span><span>اسلامی کار تنها نهاد رسمی هستند</span><span> که </span><span>در </span><span>ظاهر مطالبات</span><span> کارگر</span><span>ی</span><span> را دنبال می‌کنند</span><span>،</span><span> اما از </span><span>همان </span><span>ابتدا همچون نهادی وابسته به دولت عمل کرده</span><span>‌اند</span><span>. فعالیت‌ها و اعتراض</span><span>‌های</span><span> کارگران البته در چنین شرایط دشواری ادامه دارد. در شرایطی که دولت، کارفرما و شو</span><span>ر</span><span>اهای اسلامی کار هر سه تا حدود زیادی در تقابل با بدنه طبقه کارگر، مواضع و منافعی مشابه هم دارند. </span></div>
بابک مینا - "حمایت از کار و تولید ملی و سرمایه ایرانی". این عنوانی است که رهبر جمهوری اسلامی به سال ۱۳۹۱ خورشیدی داده است. هدف، بالندگی اقتصادی است. رهبر حکومت اسلامی بر اساس سنتی چندساله به هر سال، عنوانی میدهد تا به زعم خودش روی نیازها و اولویتهای جامعه ایران تاکید کند.
نظرها
اباد
دولت ازبزرگترین ناقضان قانون کار است
کاربر مهمان
نکته جالب نوجه این است که بر خلاف ادعا ها دستمزد کارگران 18 درصد افزایش نیافته بلکه حداقل دستمزد 18 درصد زیاد شده است. فرمول افزایش دستمزد به شکلی است که با افزایش دستمزد هر کارگر میزان افزایش دستمزد او در سال جاری کم و کم تر می شود . در حقیقت حقوق کارگران تخصصی تر که از مبنای دست مزدی بالاتری برخوردارند, درصد بسیار پایین تری افزایش یافته است.