ارتباط ناشناخته. ارتباط بدون سانسور. ارتباط برقرار نمی‌شود. سایت اصلی احتمالاً زیر سانسور است. ارتباط با سایت (های) موازی برقرار شد. ارتباط برقرار نمی‌شود. ارتباط اینترنت خود را امتحان کنید. احتمال دارد اینترنت به طور سراسری قطع شده باشد. ادامه مطلب

حاشیه‌ها و حریم‌های یک کاخ باستانی

<p>بیژن روحانی - تعرض به حریم یکی از برجسته&zwnj;ترین آثار دوران ساسانی بحث&zwnj;هایی را در مورد جا&zwnj;به&zwnj;جایی یک روستا در استان فارس دامن زده&zwnj; است. بنای موسوم به کاخ اردشیر بابکان، بنیان&zwnj;گذار پادشاهی ساسانی، که در نزدیکی شهر فیروزآباد قرار دارد، با انجام تدفین&zwnj;ها و ساخت و سازهایی در حریم و اطراف آن تهدید شده است.</p> <!--break--> <p>ساکنان روستای &laquo;آتشکده&raquo;، در نزدیکی بقایای این کاخ باستانی، از سال&zwnj;ها پیش مردگان خود را در محوطه&zwnj;ای تدفین کرده&zwnj;اند که اکنون به گفته&zwnj;ی کار&zwnj;شناسان سازمان میراث فرهنگی در حریم کاخ اردشیر قرار دارد. اما با توجه به مشاهدات انجام شده توسط کار&zwnj;شناسان این سازمان و همچنین اظهارات برخی ازانجمن&zwnj;&zwnj;های مردم&zwnj;نهاد، به نظر می&zwnj;رسد همچنان تدفین&zwnj;های جدیدی در این گورستان روستایی صورت می&zwnj;گیرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20120415_Heritage_ArdeshirPalace_Rouhani.mp3"><img align="middle" src="http://zamanehdev.redbee.nl/u/wp-content/uploads/musicicon_14.jpg" alt="" /></a></p> <p>&nbsp;</p> <p>به&zwnj;تازگی خبرگزاری ایسنا به نقل از یکی از دوستداران میراث فرهنگی در استان فارس گزارش داده که در فروردین ماه امسال گورهای جدیدی در نزدیکی کاخ مشاهده شده است. به گفته&zwnj;ی سیاوش آریا، تا حدود یک دهه&zwnj;ی پیش این محوطه حصارکشی نبوده است، اما در سال&zwnj;های اخیر وضعیت بهتر شده و حتی یک نگهبانی نیز برای این محوطه تعبیه کرده&zwnj;اند. با این&zwnj;حال باز هم در این گورستان تدفین&zwnj;های جدید صورت گرفته وبه گفته&zwnj;ی این فعال میراث فرهنگی حتی تابلویی با نام &laquo;گلزار شهدا&raquo; نیز در آنجا قرار دارد.</p> <p>با اینکه زمین&zwnj;های اطراف این اثر باستانی حصارکشی شده است، اما همچنان مالکیت آن در اختیار اشخاص حقیقی و ساکنان روستا قرار دارد.</p> <p>&nbsp;</p> <blockquote> <p><img align="middle" src="http://zamanehdev.redbee.nl/u/wp-content/uploads/bijrouhap02.jpg" alt="" />محوطه حصارکشی شده کاخ اردشیر بابکان در فیروزآباد</p> </blockquote> <p>با اعلام خبر وجود تدفین&zwnj;های جدید در حریم کاخ اردشیر، مسعود علویان صدر، معاون سازمان میراث فرهنگی ایران اعلام کرد طرح&zwnj;هایی کوتاه&zwnj;مدت و بلندمدت برای حریم این کاخ ساسانی وجود دارد. به گفته&zwnj;ی او در کوتاه&zwnj;مدت سازمان میراث فرهنگی قصد دارد محوطه&zwnj;ی اطراف کاخ را که اکنون محصور شده است از مالکان خریداری کند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اما به گفته&zwnj;ی معاون سازمان میراث فرهنگی ایران، در بلندمدت این سازمان با همکاری وزارت مسکن می&zwnj;خواهد این روستا را به&zwnj;طور کلی به مکان دیگری منتقل کند. آقای علویان &zwnj;صدر گفته &zwnj;است در استان فارس سه روستا به نام&zwnj;های &laquo;آتشکده&raquo;، &laquo;ملیان بیضا&raquo; و &laquo;مادر سلیمان&raquo; وجود دارند که به دلیل قرار گرفتن در نزدیکی آثار باستانی باید جا&zwnj;به&zwnj;جا شوند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>آثار باستانی و جابه&zwnj;جایی محل سکونت مردم</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>با این حال به گفته&zwnj;ی یکی دیگر از فعالان میراث فرهنگی، روستای آتشکده دیرزمانی&zwnj;ست که در این منطقه قرار دارد و مردم آنجا خود را حافظ این بنای کهن می&zwnj;دانند. این فعال میراث فرهنگی در ایران که نخواست نامش اعلام شود به &laquo;رادیو زمانه&raquo; گفت که تداوم داشتن تدفین در این گورستان به دلیل تقدسی است که مردم محلی برای این مکان قائل هستند. بر مبنای همین اعتقاد، آن&zwnj;ها نام روستای خود را نیز آتشکده گذاشته&zwnj;اند، زیرا در باور آنان این محوطه باستانی در گذشته&zwnj;های دور یک آتشکده بوده است. به اعتقاد این فعال میراث فرهنگی، اگر از حضور این روستاییان علاقه&zwnj;مند به حفاظت از این محوطه به&zwnj;درستی استفاده شود، می&zwnj;&zwnj;توان باعث افزایش حس زندگی و نشاط در مجموعه شد و از تک افتاده و&zwnj;&zwnj; رها بودن این کاخ جلوگیری کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <blockquote> <p><img align="middle" src="http://zamanehdev.redbee.nl/u/wp-content/uploads/bijrouhap03.jpg" alt="" />عکس هوایی از کاخ اردشیر به همراه برکه</p> </blockquote> <p>بحث انتقال مکان&zwnj;های مسکونی از مجاورت آثار باستانی، بحثی است که نه تنها در ایران بلکه در بسیاری دیگر از کشورهای جهان نیز&zwnj; گاه و بیگاه مطرح می&zwnj;شود. گرچه بسیاری اوقات قرار گرفتن روستا&zwnj;ها و شهر&zwnj;ها در مجاورت و یا حتی روی آثار باستانی باعث آسیب دیدن آثار می&zwnj;شود و همچنین کار را برای باستان&zwnj;شناسان و پژوهشگران دشوار می&zwnj;کند، اما جا&zwnj;به&zwnj;جا کردن محل سکونت انسان&zwnj;ها نیز می&zwnj;تواند تبعات اجتماعی و اقتصادی فراوانی به همراه داشته باشد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>از آنجایی که در بسیاری از موارد روستاییان حس تعلق و علاقه&zwnj;ی فراوانی به مکان&zwnj;های باستانی مجاور محل زندگی خود دارند، می&zwnj;توانند در طرح&zwnj;های حفاظتی به&zwnj;طور فعالانه شرکت کرده و از این راه هم باعث حفاظت بهتر از این آثار شده و هم به اقتصاد محلی خود کمک &zwnj;کنند. بنابراین در برخی از رویکردهای جدید به امر حفاظت، ضمن حفظ محل سکونت ساکنان بومی از آنان در راه پاسداشت اینگونه محوطه&zwnj;ها نیز یاری می&zwnj;گیرند و به این ترتیب طرح&zwnj;های میراث فرهنگی می&zwnj;تواند دارای سودمندی&zwnj;های اجتماعی و اقتصادی برای افراد محلی نیز باشد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>مجموعه&zwnj;ی ساسانی در فیروزآباد</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>اما کاخ فیروزآباد بخشی از یک مجموعه آثار گسترده&zwnj;ی ساسانی در این منطقه است. کاخ در نزدیکی شهر باستانی گور یا اردشیر خوره قرار دارد. بنای این شهر را نیز به اردشیر بابکان نسبت می&zwnj;دهند. شهر گور با طرح دایره&zwnj;ای شکل خود یکی از عجایب شهرسازی در ایران باستان است، با این حال تاکنون تحقیقات بسیار اندکی در مورد این شهر صورت گرفته و طرح&zwnj;های حفاظتی و پژوهشی مدونی در خصوص آن وجود نداشته است. در سال&zwnj;های پیش نیز بخش زیادی از آن به مزرعه تبدیل شده بود. در سال ۱۳۸۶ مسعود آذرنوش، باستان&zwnj;شناس فقید ایرانی از وجود طرحی برای شناسایی، کاوش و خواناسازی این شهر باستانی خبرداد.</p> <p>&nbsp;</p> <blockquote> <p><img align="middle" src="http://zamanehdev.redbee.nl/u/wp-content/uploads/bijrouhap04.jpg" alt="" />شهر باستانی گور</p> </blockquote> <p>کاخ اردشیر نیز در تاریخ معماری ایران جایگاه ویژه&zwnj;ای دارد. این کاخ نشانگر یکی از مراحل مهم در تکامل گنبدسازی در معماری ایرانی است. در این کاخ سه تالار بزرگ گنبدپوش وجود دارد. در مقابل این کاخ نیز یک استخر یا برکه&zwnj;ی طبیعی دایره&zwnj;&zwnj;ای&zwnj;شکل از آب چشمه&zwnj;ای که از زمین می&zwnj;جوشد به وجود آمده و با هوشمندی در طراحی محوطه کاخ جای گرفته است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در چند کیلومتری کاخ اردشیر نیز یک دژ باستانی به نام &laquo;قلعه دختر&raquo; بر بلندای کوهی قرار دارد که ساخت آن را نیز به اردشیر نسبت می&zwnj;دهند. این قلعه که به احتمال نخستین بنایی بوده است که اردشیر در منطقه فیروزآباد بنا کرده در سه سطح ساخته شده است. این بنا هم کارکرد دفاعی و هم کارکرد اقامتی داشته است. چندین سال است که عملیات حفاظت از این اثر برحسته ساسانی به حال تعطیل درآمده است. در پایین&zwnj;دست قلعه دختر همچنین دو نقش برجسته ساسانی وجود دارد که یکی صحنه پیروزی اردشیر بابکان بر اردوان، پادشاه اشکانی را نشان می&zwnj;هد و دیگری مربوط به صحنه دیهیم ستانی اردشیر است. گزارش&zwnj;های جدید نشان می&zwnj;دهد که این نقش برجسته&zwnj;ها نیز بر اثر عوامل طبیعی به شدت آسیب دیده و در حال محو شدن هستند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>وجود چنین آثار با ارزشی از دوران شکل&zwnj;گیری پادشاهی ساسانی در فاصله اندکی از یکدیگر در فیروزآباد، لزوم تدوین یک طرح جامع برای حفاظت از آن&zwnj;ها را ضروری می&zwnj;کند.<br /> <u>&nbsp;</u></p> <p><u>عکس نخست: </u>کاخ اردشیر در فیروزآباد</p> <p>&nbsp;</p> <p>در همین زمینه:<br /> <a href="#http://radiozamaneh.com/taxonomy/term/2815">::بیژن روحانی در رادیو زمانه::</a></p>

بیژن روحانی - تعرض به حریم یکی از برجسته‌ترین آثار دوران ساسانی بحث‌هایی را در مورد جا‌به‌جایی یک روستا در استان فارس دامن زده‌ است. بنای موسوم به کاخ اردشیر بابکان، بنیان‌گذار پادشاهی ساسانی، که در نزدیکی شهر فیروزآباد قرار دارد، با انجام تدفین‌ها و ساخت و سازهایی در حریم و اطراف آن تهدید شده است.

ساکنان روستای «آتشکده»، در نزدیکی بقایای این کاخ باستانی، از سال‌ها پیش مردگان خود را در محوطه‌ای تدفین کرده‌اند که اکنون به گفته‌ی کار‌شناسان سازمان میراث فرهنگی در حریم کاخ اردشیر قرار دارد. اما با توجه به مشاهدات انجام شده توسط کار‌شناسان این سازمان و همچنین اظهارات برخی ازانجمن‌‌های مردم‌نهاد، به نظر می‌رسد همچنان تدفین‌های جدیدی در این گورستان روستایی صورت می‌گیرد.

به‌تازگی خبرگزاری ایسنا به نقل از یکی از دوستداران میراث فرهنگی در استان فارس گزارش داده که در فروردین ماه امسال گورهای جدیدی در نزدیکی کاخ مشاهده شده است. به گفته‌ی سیاوش آریا، تا حدود یک دهه‌ی پیش این محوطه حصارکشی نبوده است، اما در سال‌های اخیر وضعیت بهتر شده و حتی یک نگهبانی نیز برای این محوطه تعبیه کرده‌اند. با این‌حال باز هم در این گورستان تدفین‌های جدید صورت گرفته وبه گفته‌ی این فعال میراث فرهنگی حتی تابلویی با نام «گلزار شهدا» نیز در آنجا قرار دارد.

با اینکه زمین‌های اطراف این اثر باستانی حصارکشی شده است، اما همچنان مالکیت آن در اختیار اشخاص حقیقی و ساکنان روستا قرار دارد.

محوطه حصارکشی شده کاخ اردشیر بابکان در فیروزآباد

با اعلام خبر وجود تدفین‌های جدید در حریم کاخ اردشیر، مسعود علویان صدر، معاون سازمان میراث فرهنگی ایران اعلام کرد طرح‌هایی کوتاه‌مدت و بلندمدت برای حریم این کاخ ساسانی وجود دارد. به گفته‌ی او در کوتاه‌مدت سازمان میراث فرهنگی قصد دارد محوطه‌ی اطراف کاخ را که اکنون محصور شده است از مالکان خریداری کند.

اما به گفته‌ی معاون سازمان میراث فرهنگی ایران، در بلندمدت این سازمان با همکاری وزارت مسکن می‌خواهد این روستا را به‌طور کلی به مکان دیگری منتقل کند. آقای علویان ‌صدر گفته ‌است در استان فارس سه روستا به نام‌های «آتشکده»، «ملیان بیضا» و «مادر سلیمان» وجود دارند که به دلیل قرار گرفتن در نزدیکی آثار باستانی باید جا‌به‌جا شوند.

آثار باستانی و جابه‌جایی محل سکونت مردم

با این حال به گفته‌ی یکی دیگر از فعالان میراث فرهنگی، روستای آتشکده دیرزمانی‌ست که در این منطقه قرار دارد و مردم آنجا خود را حافظ این بنای کهن می‌دانند. این فعال میراث فرهنگی در ایران که نخواست نامش اعلام شود به «رادیو زمانه» گفت که تداوم داشتن تدفین در این گورستان به دلیل تقدسی است که مردم محلی برای این مکان قائل هستند. بر مبنای همین اعتقاد، آن‌ها نام روستای خود را نیز آتشکده گذاشته‌اند، زیرا در باور آنان این محوطه باستانی در گذشته‌های دور یک آتشکده بوده است. به اعتقاد این فعال میراث فرهنگی، اگر از حضور این روستاییان علاقه‌مند به حفاظت از این محوطه به‌درستی استفاده شود، می‌‌توان باعث افزایش حس زندگی و نشاط در مجموعه شد و از تک افتاده و‌‌ رها بودن این کاخ جلوگیری کرد.

عکس هوایی از کاخ اردشیر به همراه برکه

بحث انتقال مکان‌های مسکونی از مجاورت آثار باستانی، بحثی است که نه تنها در ایران بلکه در بسیاری دیگر از کشورهای جهان نیز‌ گاه و بیگاه مطرح می‌شود. گرچه بسیاری اوقات قرار گرفتن روستا‌ها و شهر‌ها در مجاورت و یا حتی روی آثار باستانی باعث آسیب دیدن آثار می‌شود و همچنین کار را برای باستان‌شناسان و پژوهشگران دشوار می‌کند، اما جا‌به‌جا کردن محل سکونت انسان‌ها نیز می‌تواند تبعات اجتماعی و اقتصادی فراوانی به همراه داشته باشد.

از آنجایی که در بسیاری از موارد روستاییان حس تعلق و علاقه‌ی فراوانی به مکان‌های باستانی مجاور محل زندگی خود دارند، می‌توانند در طرح‌های حفاظتی به‌طور فعالانه شرکت کرده و از این راه هم باعث حفاظت بهتر از این آثار شده و هم به اقتصاد محلی خود کمک ‌کنند. بنابراین در برخی از رویکردهای جدید به امر حفاظت، ضمن حفظ محل سکونت ساکنان بومی از آنان در راه پاسداشت اینگونه محوطه‌ها نیز یاری می‌گیرند و به این ترتیب طرح‌های میراث فرهنگی می‌تواند دارای سودمندی‌های اجتماعی و اقتصادی برای افراد محلی نیز باشد.

مجموعه‌ی ساسانی در فیروزآباد

اما کاخ فیروزآباد بخشی از یک مجموعه آثار گسترده‌ی ساسانی در این منطقه است. کاخ در نزدیکی شهر باستانی گور یا اردشیر خوره قرار دارد. بنای این شهر را نیز به اردشیر بابکان نسبت می‌دهند. شهر گور با طرح دایره‌ای شکل خود یکی از عجایب شهرسازی در ایران باستان است، با این حال تاکنون تحقیقات بسیار اندکی در مورد این شهر صورت گرفته و طرح‌های حفاظتی و پژوهشی مدونی در خصوص آن وجود نداشته است. در سال‌های پیش نیز بخش زیادی از آن به مزرعه تبدیل شده بود. در سال ۱۳۸۶ مسعود آذرنوش، باستان‌شناس فقید ایرانی از وجود طرحی برای شناسایی، کاوش و خواناسازی این شهر باستانی خبرداد.

شهر باستانی گور

کاخ اردشیر نیز در تاریخ معماری ایران جایگاه ویژه‌ای دارد. این کاخ نشانگر یکی از مراحل مهم در تکامل گنبدسازی در معماری ایرانی است. در این کاخ سه تالار بزرگ گنبدپوش وجود دارد. در مقابل این کاخ نیز یک استخر یا برکه‌ی طبیعی دایره‌‌ای‌شکل از آب چشمه‌ای که از زمین می‌جوشد به وجود آمده و با هوشمندی در طراحی محوطه کاخ جای گرفته است.

در چند کیلومتری کاخ اردشیر نیز یک دژ باستانی به نام «قلعه دختر» بر بلندای کوهی قرار دارد که ساخت آن را نیز به اردشیر نسبت می‌دهند. این قلعه که به احتمال نخستین بنایی بوده است که اردشیر در منطقه فیروزآباد بنا کرده در سه سطح ساخته شده است. این بنا هم کارکرد دفاعی و هم کارکرد اقامتی داشته است. چندین سال است که عملیات حفاظت از این اثر برحسته ساسانی به حال تعطیل درآمده است. در پایین‌دست قلعه دختر همچنین دو نقش برجسته ساسانی وجود دارد که یکی صحنه پیروزی اردشیر بابکان بر اردوان، پادشاه اشکانی را نشان می‌هد و دیگری مربوط به صحنه دیهیم ستانی اردشیر است. گزارش‌های جدید نشان می‌دهد که این نقش برجسته‌ها نیز بر اثر عوامل طبیعی به شدت آسیب دیده و در حال محو شدن هستند.

وجود چنین آثار با ارزشی از دوران شکل‌گیری پادشاهی ساسانی در فاصله اندکی از یکدیگر در فیروزآباد، لزوم تدوین یک طرح جامع برای حفاظت از آن‌ها را ضروری می‌کند.
 

عکس نخست: کاخ اردشیر در فیروزآباد

این مطلب را پسندیدید؟ کمک مالی شما به ما این امکان را خواهد داد که از این نوع مطالب بیشتر منتشر کنیم.

آیا مایل هستید ما را در تحقیق و نوشتن تعداد بیشتری از این‌گونه مطالب یاری کنید؟

.در حال حاضر امکان دریافت کمک مخاطبان ساکن ایران وجود ندارد

توضیح بیشتر در مورد اینکه چطور از ما حمایت کنید

نظر بدهید

در پرکردن فرم خطایی صورت گرفته

نظرها

نظری وجود ندارد.