در ستایش ساده زیستن

<p>محمد عبدی- هجدهمین فیلم از مجموعه سینمای جهان در صد فریم را اختصاص دادم به &laquo;ساعت&raquo;؛ فیلمی جمع و جور و دیدنی از سینمای کلاسیک هالیوود که کمتر قدر دیده، اما نمایش تازه&zwnj;اش در bfi (انستیتو فیلم بریتانیا) در کنار تمامی آثار مینه لی، فرصت مغتنمی فراهم کرد برای تجدید دیدار.</p> <!--break--> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>ساعت (The Clock) چه داستانی دارد؟ </strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>کارگردان: وینسنت می&zwnj;نه لی- فیلمنامه: رابرت ناتان (داستان: پل گالیکو) - بازیگران: جودی گارلند، رابرت واکر -۹۰ دقیقه- محصول ۱۹۴۵، آمریکا.</p> <p>&nbsp;</p> <p>سربازی به نام جو برای مدت ۴۸ ساعت مرخصی&zwnj;اش به نیویورک آمده و در آنجا در ایستگاه قطار با دختری به نام آلیس برخورد می&zwnj;کند....</p> <p>&nbsp;</p> <p>این فیلم با نام &laquo;زیر ساعت&raquo; هم شناخته می&zwnj;شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>وینسنت می&zwnj;نه لی کیست؟ </strong></p> <p>&nbsp;</p> <p><img align="left" src="http://zamanehdev.redbee.nl/u/wp-content/uploads/mohabdmi02.jpg" alt="" />متولد ۱۹۰۳ در شیکاگو آمریکا، متوفی ۱۹۸۶. در جوانی کار به عنوان عکاس تئا&zwnj;تر و پیدایش علاقه به هنر نمایش در او و مطالعه در این زمینه. کار به عنوان طراح لباس و صحنه در تئا&zwnj;تر. کارگردانی اولین تئا&zwnj;تر در نیویورک در سال ۱۹۳۵ و اجرای موفق دو ساله آن. دعوت به کار در سینما در سال ۱۹۴۰. ازدواج با ستاره فیلم&zwnj;هایش، جودی گارلند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>استاد فیلم&zwnj;های موزیکال. تأثیرپذیری از تئا&zwnj;تر. غالباً موفق در خلق دنیایی کاملاً فانتزی.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>ساعت را چگونه می&zwnj;توان تحلیل کرد؟ </strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>غالب شاهکارهای تاریخ سینما- و هنر- درباره پیچیدگی ذهن انسان از سویی، و تلخی زندگی از سوی دیگر خلق شده&zwnj;اند، اما تماشای چندباره آثاری در ستایش از زندگی و ساده توصیف کردن آن، &zwnj;گاه شوق&zwnj;انگیز و ستایش برانگیز است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>آنجا که یاسوجیرو اوزو، استاد سینمای ژاپن، سادگی سینمایش را غالباً در خدمت نمایش تلخی ذاتی زندگی درمی&zwnj;آورد؛ آن سوی دیگر در کارخانه رؤیاسازی هالیوود، درست به هنگام جنگ دوم جهانی، فیلمسازی چون وینست می&zwnj;نه لی که در خلق موزیکال&zwnj;ها- در آن زمان غالباً بر صحنه تئاتر- شهره بود، فیلم سیاه و سفید جمع و جور کوچکی می&zwnj;سازد که از لحظه اول تا انتها در ستایش زندگی است و در واقع آرمانشهری بنا می&zwnj;کند که با تلخی و سیاهی جامعه اطرافش نسبتی ندارد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>می&zwnj;نه لی در اصل استاد این نوع روایت&zwnj;هاست: پشت پا زدن به جهان واقعی اطراف و ساختن دنیایی با مختصات خود که در آن انسان بدی وجود ندارد و همه چیز رؤیایی به نظر می&zwnj;رسد. &laquo;ساعت&raquo; اوج این نگاه و موفق&zwnj;ترین همه آنهاست که به ساده&zwnj;ترین شکل ممکن روایت می&zwnj;شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img align="left" src="http://zamanehdev.redbee.nl/u/wp-content/uploads/mohabdmi03.jpg" alt="" />ساعت در واقع یک فیلم ضد قصه است که در تضاد با سینمای داستانگوی رایج هالیوود آن دوران، شکلی مینی&zwnj;مالیستی به خود می&zwnj;گیرد که در آن- در اصل- هیچ اتفاقی نمی&zwnj;افتد. تمام قصه فیلم را به زحمت می&zwnj;توان در بیش از چند خط توضیح داد. با یک برخورد ساده، یک عشق ساده و یک ازدواج ساده روبرو هستیم که همگی در کمتر از ۴۸ ساعت اتفاق می&zwnj;افتد، اما به طرز سحرانگیزی جذاب است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در گسترش عرضی قصه، فیلم فرصت می&zwnj;یابد تا جزئیات دقیقی را درباره مفهوم زیستن و سادگی آن- و در اصل ستایش از آن- به ساده&zwnj;ترین شکل ممکن با ما قسمت کند. فیلم قصد ندارد با مفاهیم پیچیده روشنفکرانه، ذهن تماشگر خاص را با خود درگیر کند، در عوض می&zwnj;خواهد فارغ از همه آن&zwnj;ها، لذت زیستن را - فارغ از تماشاگر عام یا خاص- با ما قسمت کند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>مرد سربازی است که برای اولین بار در یک مرخصی کوتاه پا به نیویورک گذاشته و در یک برخورد ساده در ایستگاه عاشق می&zwnj;شود. او هیچ نوع پیچیدگی&zwnj; از خود نشانی نمی&zwnj;دهد و رفتار و کردارش تنها از کسی نشان دارد که در تقابل با لباسش- لباس ارتشی؛ لباس دوران جنگی که بر همه جا سایه افکنده - مهربان و عاشق&zwnj;پیشه می&zwnj;تواند زندگی&zwnj;اش را ظرف مدت بسیار کوتاهی از ریشه دگرگون کند و تن دهد به تقدیری که گویا در جایی برای او نوشته شده.</p> <p>&nbsp;</p> <p>از سویی شخصیت دختر هم فارغ از هر نوع پیچیدگی است و عامدانه به نوع شخصیتی ساده با نیازهای عاطفی ساده بدل شده که این&zwnj;بار این جرأت و جسارت را دارد که فارغ از عرف معمول جامعه برای خود تصمیم بگیرد و زندگی&zwnj;اش را در مسیر تازه&zwnj;ای قرار دهد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img align="left" src="http://zamanehdev.redbee.nl/u/wp-content/uploads/mohabdmi04.jpg" alt="" />اینکه پیش&zwnj;تر چه اتفاقاتی برای این شخصیت&zwnj;ها افتاده، ارزشی در دنیای فیلم ندارد؛&zwnj;&zwnj; همان&zwnj;طور که اتفاقات بعدی- از جمله اتفاق محتمل مرگ سرباز در جنگ- در جهان فیلم نقشی بازی نمی&zwnj;کند. فیلم در واقع شاید از نوع محاسبات و دقت موجود در زندگی غربی می&zwnj;گریزد و به نوعی به تفکر شرقی در غنیمت شمردن دم رجوع می&zwnj;کند. برای این دو شخصیت تنها همین لحظات سرخوشی با هم بودن ارزش دارد. شناخت از یکدیگر، رضایت خانواده، نظر دوستان و نیاز به دوران نامزدی مفاهیم کهنه&zwnj;ای است که در دنیای این دو عاشق جایی ندارند. در واقع جهان آرمانی فیلم برای مناسبات از پیش تعیین&zwnj;شده فرصت ندارد و در این جهان، همه دست در دست هم، به کمک این دو عاشق می&zwnj;شتابند تا در این مدت کوتاه، زمانی تلف نشود. در واقع زمان دو روزه مرخصی سرباز، یک مفهوم استعاری&zwnj; در کوتاهی زندگی دارد که فرصت محاسبات معمول را به ما نمی&zwnj;دهد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در این راه فیلم موفق می&zwnj;شود به مدد بازی&zwnj;های درخشان هر دو بازیگر و میزانسن&zwnj;های ساده اما حساب&zwnj;شده می&zwnj;نه لی (که با تأکید و تحسین سیمای جودی گارلند شکل گرفته و یک ماه پس از اولین نمایش فیلم، ازدواج این دو را در پی دارد)، جهان رؤیایی شخصیت&zwnj;هایش را باورپذیر کند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>دوربین غالباً ثابت است (به&zwnj;جز لحظه&zwnj;های پراضطراب، نظیر گم کردن یکدیگر) و فاصله خود را با شخصیت&zwnj;ها حفظ می&zwnj;کند، اما در عین حال سادگی و خلوص رفتار دو شخصیت اصلی از&zwnj;&zwnj; همان اولین برخورد&zwnj;ها، ما را بدون نیاز به کلوزآپ به آن&zwnj;ها نزدیک می&zwnj;کند. در سکانس اول در ایستگاه قطار، سؤال&zwnj;های ساده مرد از آدم&zwnj;های پیچیده اطرافش که به شدت درگیر کار و زندگی به نظر می&zwnj;رسند و با شتاب می&zwnj;گذرند، اولین نقطه&zwnj;ای است که ما را از جهان پرشتاب بیرون از سینما جدا می&zwnj;کند و جهان و شخصیت&zwnj;های تازه&zwnj;ای را به ما معرفی می&zwnj;کند که سادگی نگاهش به جهان بسیار جذاب به نظر می&zwnj;رسد و ما را با او همراه می&zwnj;کند.</p> <p>در نتیجه این همراهی است که به هنگام گم کردن همدیگر- زمانی که هر دو عاشق به دنبال یکدیگرند و به دلیل آشنایی تازه&zwnj;شان نشانی از یکدیگر ندارد- دوربین جهان اطراف آن&zwnj;ها را تهی نشان می&zwnj;دهد و هر نما گویی که وزنه مهمی را از دست داده و شدیداً خالی به نظر می&zwnj;رسد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img align="middle" src="http://zamanehdev.redbee.nl/u/wp-content/uploads/mohabdmi05.jpg" alt="" /></p> <p>&nbsp;</p> <p>یا زمانی که دختر نومیدانه به مرکز ثبت ارتش رفته و در آنجا می&zwnj;گوید که به دنبال سربازی&zwnj;ست به نام جو (که حتی نام فامیل او را نمی&zwnj;داند)، تناقض جهان عاشقانه این دو با جهان اطراف ما (و جهان دردناک جنگ جهانی) را به نمایش می&zwnj;گذارد؛ جهانی که دختر در آخرین دیالوگ این صحنه مؤکدش می&zwnj;کند: &laquo;شما درک نمی&zwnj;کنید!&raquo; در جهان عاشقانه فیلم از دست دادن معشوق بزرگ&zwnj;ترین ضایعه بشری است که اما در نگاه دیگران چنین نیست.</p> <p>&nbsp;</p> <p>فیلم نگاه متکی بر عقل و متکی بر عشق را مقابل هم قرار می&zwnj;دهد و در &zwnj;&zwnj;نهایت نگاه عاشقانه را پیروز می&zwnj;کند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در همین زمینه:<br /> <a href="#http://radiozamaneh.com/taxonomy/term/8290"> :: سینمای جهان در صد فریم از محمد عبدی در زمانه::</a></p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://www.tcm.com/mediaroom/video/250859/Clock-The-Movie-Clip-Busted-Heel.html">ویدئو: نسخه کامل فیلم سینمایی &laquo;ساعت&raquo; ساخته وینسنت می&zwnj;نه&zwnj; لی در اینترنت</a><br /> <br /> &nbsp;</p>