Share

نگاه ابتدایی به نام‌ها و شعارهای سال به سلیقه آیت‌الله خامنه‌ای، آدم را به این گمان می‌اندازد که او عهد کرده است هر ساله یک امر محال را نام و شعار سال کند و از دولت و ملت توقع دارد که این امر محال را به منصه ظهور و وجود برسانند و تکلیف مالایطاق بر گردن گیرند. امسال، در حالی که ایران به پیشبینی کارشناسان اقتصادی و با توجه به فشارهای سیاسی، اقتصادی و نظامی امریکا و تحریم‌های بی‌سابقه علیه جمهوری اسلامی و انزوای شدید بین‌المللی، یکی از بدترین سال‌ها را در حوزه اقتصاد و تولید در پیش رو دارد، آیت‌الله خامنه‌ای از رونق تولید می‌گوید و آن را مطالبه می‌کند.

سال گذشته یکی از بدترین سال‌ها برای تولیدکنندگان داخلی بود. اگر خوشبین هم باشیم باید اذعان کنیم که همان وضعیت در سال ۹۸ حکمفرما است و هیچ تغییری روی نمی‌دهد و با توجه به شرایط حاکم، توقع هم نمی‌رود که تغییر مثبتی روی بدهد.

فرافکنی مشکلات کشور از مسئله اصلی به مسائل فرعی و از علت به معلول، روش و مغلطه‌ای است که نظام اسلامی به صورتی گسترده از آن استفاده می‌کند و نامگذاری و تعیین شعار سال، تنها یکی از سکوهایی است که نظام اسلامی این موشک را از آن به هوا می‌کند.

«اتکا به داخل» که یکی از تاکیدات همیشگی آیت الله خامنه‌ای برای برونرفت از اثرات تحریم است، نیازهای کارخانجات و واحدهای تولیدی را برای رونق تولید مرتفع نمی‌سازد؛ زیرا تقریبا همه بخش‌های تولیدی کشور به واردات قطعات، مواد اولیه و تکنولوژی خارجی نیازمندند و در ثانی، دستگاه‌ها و نهادهای زیر نظر رهبری و فساد سیستماتیک ناشی از ورود قدرت به ثروت و ممانعت این دستگاه‌ها برای شفاف‌سازی در عرصه مالی و اقتصادی و سعی آن‌ها برای حذف هر گونه نقد و نظر راهگشای رقیب و غیرخودی، موانع بسیاری دیگر را برای سرمایه‌گذاری و تولید داخلی فراهم کرده و می‌کند. آیا خامنه‌ای نمی‌داند که امسال هر سالی که باشد، نمی‌تواند سال رونق تولید باشد؟

سنت‌های ولایی ـ نوروزی

در سال‌های گذشته یک پای پیام‌های نوروزی خامنه‌ای همواره اقتصاد بوده است؛ پای دیگر آن، گلایه‌های او از دولت‌ها و به صورت تلویحی بری دانستن خود و رفع اتهام از خود در قبال اوضاع نابسامان کشور. در سال‌های اخیر همواره، موضوع اصلی سخنان او در دو سنت خودبنیاد ولایی ـ یعنی «پیام نوروزی مقام معظم رهبری» و «سخنرانی مقام معظم رهبری در صحن رضوی» ـ همین دو بوده و هست.

سنت دیگر نوروزی ـ ولایی، نامگذاری سال‌ها است که در دهه نخست رسیدن خامنه‌ای به مقام رهبری باب شد. از آن زمان تا کنون او غالبا در پیام‌های نوروزی هم درباره نامی که برای سال جدید برگزیده است و هم از نامی که برای سال قبل برگزیده بوده سخن می‌گوید. خامنه‌ای معمولا گزارش‌گونه‌ای انتقادی از کم‌کاری و تقصیر مسئولان کشور در اجرا نشدن شعار سال قبل ارائه می‌کند و به صورت کنایی بیان می‌کند که این که اوضاع بهتر نشد، تقصیر من نیست. در پیام خود می‌گوید که از تلاش مردم و دولت برای عملی کردن نام و شعار سال قبل‌اش راضی نیست. برای رساندن این مقصود، نخست می‌گوید بعضی کارها در جهت رسیدن به شعار و هدف سال انجام شده: «البته مسؤولین کشور و سردمداران امور گوناگون اقتصادی و اجتماعی و نیز مسؤولین امور فرهنگی و اداره کنندگان رسانه‌ها و دیگران، نسبت به این دو موضوع قلم فرسایی کردند، سخنها گفتند و … کارهایی هم در این جهت انجام گرفت.» و سپس می‌گوید اما این کارها کافی و او راضی هم نیست: «منتها این کارها کارهای مقدماتی است؛ کارهائی است در زمینه‌ی بخشنامه‌ها و دستورها به دستگاههای مختلف؛ اینها کارهای مقدماتی است.  آنچه انجام گرفته است، با آنچه مورد انتظار مردم و مورد انتظار ما است، فاصله‌ی زیادی دارد.» رهبر نظام اسلامی امسال نیز از سال گذشته اعلام نارضایتی کرد؛ ولی تصریح و تصحیح کرد که البته نامگذاری سال‌ها و انتخاب شعار و هدف برای سال از سوی او بیهوده نیست و موثر است: «سال ۹۷ را ما سال حمایت از کالای ایرانی اعلام کردیم. نمیتوانم بگویم که این شعار به طور کامل عملی شد، امّا میتوانم بگویم این شعار به صورت وسیعی مورد توجّه قرار گرفت و در بسیاری از موارد، این شعار از سوی مردم مورد استقبال قرار گرفت و عمل شد و همین قطعاً تأثیر خواهد داشت.»

کارکرد نامگذاری سال‌ها

در این مجال قصد آن نیست که انگیزه‌های نامگذاری سال‌ها و کارکرد آن‌ها را به صورت تفصیلی بررسی کنیم، ولی فی‌الجمله می‌توان دو کارکرد مهم را در این میان مهم و دخیل دانست:

ـ اعلام آگاهی از مشکلات اقتصادی و معیشتی کشور و مردم: در دهه‌های اخیر مشکلات معیشتی مردم چنان بالا گرفته‌اند که انکار آن‌ها دیگر ممکن و مقبول هیچ قشری از اقشار مردم ایران ـ حتی هواداران آیت الله خامنه‌ای ـ نیست. اینک خامنه‌ای چاره‌ای جز قبول مشکلات اقتصادی و معیشتی ندارد. اگر انکار، حتی به طرز ضعیفی ممکن می‌بود، بی‌تردید او گزینه انکار را برمی‌گزید؛ همان گونه که مشکل عدم آزادی‌های سیاسی ـ اجتماعی را هم‌اکنون انکار می‌کند: «آزادی در این کشور تامین شده است. عده ای بی انصافی می کنند اگر می گویند آزادی در ایران نیست. آزادی فکر، انتخاب و بیان در کشور هست. هیچ کس به خاطر اینکه فکر و نظرش مخالف نظر و فکر حکومت است مورد فشار نیست. هر کس ادعا کند که به خاطر داشتن عقیده‌ای مغایر با حکومت، در جایی تحت فشار بوده، دروغ می‌گوید.»

ـ معرفی عوامل رویینی و غیربنیادی به جای عوامل درونی و بنیادی: رهبر نظام اسلامی با معرفی عواملی همچون ضعف مدیریتی دولت‌ها و دولتمردان خود ـ به خصوص اگر از گرایش سیاسی صد در صد خودی نباشند ـ می‌کوشد تا اذهان هواداران داخلی و خارجی را از مشکل اصلی کشور، یعنی ضعف و نقص سیستماتیک و بنیادی نظام اسلامی ـ از جمله وجود اصل ولایت فقیه و شخص ولی فقیه ـ منحرف سازد و به سمت مشکلات سطحی و پیرامونی راهنمایی کند. به عبارت روشن‌تر: او می‌کوشد معلول را بر جای علت بنشاند و علت را در پشت معلول پنهان بسازد.

فرافکنی مشکلات کشور از مسئله اصلی به مسائل فرعی و از علت به معلول، روش و مغلطه‌ای است که نظام اسلامی به صورتی گسترده از آن استفاده می‌کند و نامگذاری و تعیین شعار سال، تنها یکی از سکوهایی است که نظام اسلامی این موشک را از آن به هوا می‌کند. در این روش، هر گونه عامل مشکل‌ساز برای کشور که نسبت آن با نظام اسلامی و اصل ولایت فقیه و شخص ولی فقیه قابل انکار نیست، بی‌اثر یا کم‌اثر معرفی می‌گردد و به جای آن عواملی معرفی می‌شوند که دست کم در ظاهر بتوان آن‌ها را به دیگران نسبت داد. به این فقره بنگرید که خامنه‌ای در آن می‌کوشد تاثیر تحریم‌ها در بحران اقتصادی کشور را نفی کند زیرا نمی‌تواند انکار کند که تحریم زاییده سیاست‌های کلان او است: «اکثر کارشناسان اقتصادی و بسیاری از مسئولان متفق هستند که عامل همه این مشکلات تحریم ها نیست بلکه ناشی از مسائل درونی و نحوه مدیریت و سیاست گذاری اجرایی است. من نمی گویم تحریم ها اثر ندارد، اما عمده مشکلات اقتصادی اخیر مربوط به عملکردها است و اگر عملکردها بهتر و با تدبیرتر و به هنگام‌تر و قوی‌تر باشد، تحریم ها تأثیر زیادی نخواهد داشت و می توان مقابل آن ایستاد.»

به هر حال، گویا دیگر مردم ایران نیز به این باور رسیده‌اند که آبی از نامگذاری سال‎‌ها گرم نمی‌شود و با بی‌تفاوتی از کنار نام‌ها و شعارهای سال درمی‌گذرند هرچند کام برخی از آنان نیز از این سنت تلخ شده؛ چنان که در همین روزهای پیش از سال ۹۸ برخی از کاربران ایرانی شبکه‌های مجازی به صورتی طعن‌آمیز نوشتند که کاش خامنه‌ای نام سال‌ها را رها کند و دست کم نام و نشان سال را برای مردم بگذارد. بدین ترتیب حتی اگر معجزه‌ای رخ دهد و تولید در ایرانِ سال ۹۸ رونق گیرد، بسیار بعید است که سنت نامگذاری و شعارگذاری سال‌های آیت الله خامنه‌ای در ذهن و زندگی مردم مهم بنماید و رونق بگیرد.


در همین زمینه

Share