ارتباط ناشناخته. ارتباط بدون سانسور. ارتباط برقرار نمی‌شود. سایت اصلی احتمالاً زیر سانسور است. ارتباط با سایت (های) موازی برقرار شد. ارتباط برقرار نمی‌شود. ارتباط اینترنت خود را امتحان کنید. احتمال دارد اینترنت به طور سراسری قطع شده باشد. ادامه مطلب

ویکی‌پدیای فارسی: منبعی مستقل یا ابزاری در دست دولت ایران؟

سینا ذکاوت − آیا دولت ایران دارد به روند برون‌سپاریِ سانسور می‌پیوندد و از ویکی‌پدیای فارسی هم در همین راستا استفاده می‌کند؟

آیا ایران دارد به روند برون‌سپاریِ سانسور می‌پیوندد و از ویکی‌پدیای فارسی هم در همین راستا استفاده می‌کند؟ این مقاله که به انگلیسی در سایت  اوپن دموکراسی منتشر شده، با اطلاع و اجازه نویسنده آن ترجمه شده است.

بزرگ‌ کنید
نشست تخصصی دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها با موضوع کاربردها و تکنیک‌های ویکی‌پدیا در ارتباطات - از چپ به راست: احمد عامری، آرش سلیمانی، محمد حیدرزاده، محسن سالک و حمید ضیایی‌پرور. | منبع: دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها.

در جریان رویدادی که اخیراً با عنوان «نشست تخصصی کاربرد تکنیک‌های ویکی‌پدیا در ارتباطات»، که در وزارت فرهنگ و ارشاد ایران برگزار شد، یکی از حاضران زن این پرسش را مطرح کرد:

«بنابراین، آیا شما در مقام ویکی‌پدیا، یا مدیران آن، می‌توانید براساس رابطه‌ای که گمان می‌کنید احتمالاً بین حساب‌های کاربری مختلف وجود داشته باشد، مداخله کنید؟»

در عوضِ پاسخ دادن به این پرسش، یکی از مجری‌های جلسه (که همگی‌ مرد بودند) خندید و گفت:

«بگذارید این‌طوری بگوییم، این دوستانی که اینجا حضور دارند نقش وزارت ارشاد را در ویکی‌پدیا بازی می‌کنند. یعنی می‌توانند یک حساب کاربری را ببندند، یکی دیگر را باز کنند، اخطار بدهند، و غیره. اما آنها حتی از وزارت ارشاد هم قوی‌تر هستند. آنها کلید را در دست‌شان دارند. درست مثل وقتی که وزارت ارشاد از انتشار یک روزنامه خاص ممانعت به عمل می‌آورد، و بنابراین آن روزنامه به‌طور خودکار منتشر نمی‌شود.»

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران مسئول صدور مجوز برای هرگونه فعالیت، رویداد، محصول یا نشریه فرهنگی، سیاسی، و هنری در کشور است. به‌طور خلاصه، وزارت ارشاد اصلی‌ترین نهاد برای اعمال پیش‌ممیزی و سانسور است.

نمی‌توانستم آنچه می‌شنیدم را باور کنم. بلافاصله، پرسش‌هایی در ذهنم شکل گرفت: «چطور یک مدیر یا ویراستار ویکی‌پدیا می‌تواند خود را با نهاد دولتی‌ای مقایسه کند که کارش سانسور انبوه است؟ این آدم‌ها کی هستند؟ آیا مؤسسان ویکی‌پدیا از این موضوع خبر دارند؟» اما قبل از آنکه جلوتر برویم، باید ماجرا را چند روز عقب‌ ببرم و توضیح بدهم که اصلاً چه چیز باعث شد که من به سراغ  فایل صوتیِ این رویداد بروم.

یک موضوع، دو روایت متفاوت

 ماجرا وقتی شروع شد که داشتم صفحه ویکی‌پدیای انگلیسی در مورد «مداخله ایران در جنگ داخلی سوریه» را می‌خواندم. از روی کنجکاوی، تصمیم گرفتم نسخه انگلیسی مقاله را با نسخه فارسی آن مقایسه کنم تا ببینم این دو صفحه چقدر با یکدیگر شباهت یا تفاوت دارند. متوجه شدم که نه تنها حجم اطلاعاتی که هر کدام از این صفحات به خواننده می‌دهند بسیار با یکدیگر متفاوت است، بلکه روایتی هم که هر کدام از این دو صفحه از یک موضوع واحد ارائه می‌دهد بسیار با دیگری فرق دارد.

بزرگ‌ کنید
اسکرین‌شات صفحه انگلیسی و فارسی ویکی‌پدیا مربوط به «مداخله ایران در جنگ داخلی سوریه»

نسخه انگلیسی ۱۵۰ ارجاع به منابع نسبتاً گوناگون دارد، و نسخه فارسی تنها ۴۵ ارجاع، که بیش از نیمی از آنها به صفحاتی از رسانه‌های دولتی ایران است که دیگر وجود ندارند. نسخه انگلیسی متشکل از ۱۴ بخش است، از جمله جدول زمانیِ مفصل و مبسوطی از حملات و پیش‌روی‌های ایران در سوریه از سال ۲۰۱۱ تا کنون؛ نسخه فارسی عمدتاً متشکل از اظهارات مطولِ انکارگرایانه و مبتنی‌بر تئوری توطئه مقامات ایرانی است که در مقاله مذکور هرگز به چالش کشیده نمی‌شوند. مثلاً، کل یک بخش از مقاله فارسی جنایت‌های جنگی‌ای که ظاهراً نیروهای فرقه‌ای تحت حمایت ایران در سوریه مرتکب شده‌اند را صرفاً به عنوان یک «نظریه» ارائه می‌دهد.

سپس تصمیم گرفتم صفحه ویکی‌پدیای بشار اسد را بررسی کنم. نسخه انگلیسی به‌طور جامع و مفصلی سیاست‌های اقتصادی و اجتماعی خاندان اسد را که به انقلاب سال ۲۰۱۱ منجر شد تشریح می‌کند. حتی بخش ویژه‌ای در این مقاله وجود دارد که به پرونده‌هایی می‌پردازد که در دادگاه‌های بین‌المللی علیه او به عنوان یک جنایت‌کار جنگی دارد در جریان است. بخش مهم دیگری از این مقاله حمایت گسترده‌ای را شرح می‌دهد که اسد از سوی چهره‌ها و سازمان‌های راست افراطی و نئونازیِ آمریکا و اروپا دریافت کرده است. تمامی اینها صفحه انگلیسی را به منبع اطلاعاتی نسبتاً قابل‌اعتمادی تبدیل می‌کند. با وجود این، صفحه فارسی اطلاعات بی‌ربطِ زیادی در خصوص پیشینه شخصی و خانوادگی اسد ارائه می‌دهد و او را همچون رهبری تحصیل‌کرده و قابل به تصویر می‌کشد که دربرابر چیزی مقاومت می‌کند که در نظرش «قیامی سازماندهی‌شده از سوی اسرائیل» است. در نسخه فارسی، با تبلیغاتِ معمول طرفدار اسد مواجه هستیم که او را همچون قربانی ضعیف و تنهای ستیزه‌جویی غرب به تصویر می‌کشد. البته این روایت کاملاً سازگار با روایتِ موافقِ جنگی است که دولت ایران طی ۸ سال گذشته به مردمش عرضه کرده است.

گرچه دوگانگی و واگرایی روایت‌هایی که در این دو صفحه مختلف در مورد یک رویداد مهم معاصر ارائه شده است به‌نظرم عجیب می‌رسید، تنها پس از مواجه شدن با تصویر زیر بود که به‌طور جدی شروع به تشکیک در استقلال و بی‌طرفی ویکی‌پدیای فارسی کردم.

بزرگ‌ کنید
مدیر ارشد ویکی‌پدیا، آرش سلیمانی در حال سخنرانی در کنار تصویر جواد ظریف. | منبع: ویکی پدیا

تصویر بالا فردی را نشان می‌دهد که مقابل عکس بزرگی از وزیر امور خارجه ایران، محمدجواد ظریف، ایستاده است و سخنرانی می‌کند. در بالای تصویر، متنی خوش‌نویسی‌شده دیده می‌شود: «بحث‌های منطقی، دیدگاه بی‌طرف و تحمل نظر مخالف.» لگوی کنار تصویر می‌گوید: «هم‌اندیشی: چهارده‌سالگی ویکی‌پدیای فارسی.» جواد ظریف سیاست‌مداری است که در بین فعالان حقوق بشر به پینوکیوی ایران معرف است؛ او را متهم می‌کنند که در بحث‌ها دروغ‌گویی فریب‌کار و یک حقه‌بازِ ماهر است. ظریف همواره بدترین جنایت‌های ایران را انکار یا از آنها دفاع کرده است، از اعدام هم‌جنس‌گرایان در ایران بر براساس «اصول اخلاقی» گرفته تا کشتن غیرنظامیان در سوریه به بهانه «ثبات منطقه». بنابراین، چرا تصویر تبلیغاتی‌ از او باید از رویدادی مربوط به ویکی‌پدیا سردربیاورد؟

این تصویر نقطه آغاز تحقیقات جدی من در رابطه با تیم ویراستاری ویکی‌پدیای فارسی و رابطه سازمانیِ روبه‌رشدشان با دولت ایران بود.

تبدیل کردنِ ویکی‌پدیا به یک نهاد و ان.جی.او. در ایران

ویکی‌پدیای فارسی به‌طور رسمی در سال ۲۰۰۳ تأسیس شد. با وجود این، تنها از سال ۲۰۱۶ به بعد بود که برگزاری رویدادهای عمومی رسمی در ایران را به عنوان یک سازمان آغاز کرد. اولین رویداد در ۶ اوت ۲۰۱۶ و با عنوان «جشن ۵۰۰هزارمین مقاله ویکی‌پدیای فارسی» در دانشگاه اهواز برگزار شد. با بازدید از صفحه ویکی‌پدیایی که برای این رویداد ایجاد شده است، می‌توانیم فهرستی از سخنرانان را مشاهده کنیم که شامل بنیان‌گذار ویکی‌پدیا، جیمی ولز، نیز می‌شود که از طریق یک پیام ویدئویی ضبط‌شده در این مراسم شرکت کرده بود. دومین رویداد سالانه ۲۲ دسامبر ۲۰۱۷ در اصفهان و با عنوان «هم‌اندیشی و جشن ۱۴سالگی ویکی‌پدیای فارسی» برگزار شد. سومین و جدیدترین رویداد در ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۸ و با عنوان «نشست تخصصی کاربرد تکنیک‌های ویکی‌پدیا در ارتباطات» برگزار شد. این رویداد به‌طور رسمی با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد و بر پیوندهای سازمانی بین ویکی‌پدیای فارسی و دولت ایران نور تاباند.

سخنرانان حاضر در این جلسه این افراد بودند: محسن سالک که در فضای آنلاین با نام مستعار حساب ویکی‌پدیایش، مرد تنها [Mardetanha] شناخته می‌شود و به عنوان «دیوان‌سالار و مدیر ارشد» ویکی‌پدیای فارسی معرفی شد؛ احمد عامری، که با عنوان هماهنگ‌کننده برنامه آموزشی ویکی‌پدیای فارسی معرفی شد؛ آرش سلیمانی (فردی که مقابل عکس جواد ظریف دیده می‌شود) و محمد حیدرزاده، که به عنوان مدیر ارشد ویکی‌پدیای فارسی معرفی شدند؛ در نهایت، و شاید مهم‌تر از همه، حمید ضیایی‌پرور، مدیرکل دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها که نهادی زیرمجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد است.

ضیایی‌پرور که در سال ۲۰۱۸ در سمت فعلی‌اش منصوب شد، چهره مهمی در حوزه مدیریت رسانه ایران است. او در چندین مؤسسه پژوهشی و دولتی با تمرکز خاص بر رابطه بین دفاع و رسانه کار کرده است. او کتاب مفصل و جامعی به نام «جنگ نرم: ویژه جنگ رسانه‌ای» را منتشر کرده است که تحلیل استراتژیکی از روش‌های کنترل و نظارت بر حوزه رسانه‌‌ای داخلی ارائه می‌دهد. این کتاب ادعا می‌کند که دولت ایران به‌دلیل ده‌ها سال انزواطلبیِ ناشی از انگیزه‌های ایدئولوژیک در حال حاضر از تجهیزات کافی برای استفاده از اینترنت در جهت مقاصد خویش برخوردار نیست. بنابراین، شکاف و نیازی برای بسط و توسعه استراتژی‌های رسانه‌ایِ هوشمندتر، مدرن‌تر و کنش‌گرانه‌تر وجود دارد. یکی از راه‌حل‌های ارائه‌شده در این کتاب توسعه همکاری‌های استراتژیک‌تر بین بخش دولتی و خصوصی است.

ضیایی‌پرور، در اظهارات پایانی‌اش در این مراسم، از ایده ثبت رسمیِ ویکی‌پدیای فارسی به عنوان یک ان.جی. او. (سازمان غیردولتی) در وزارت ارشاد ابراز حمایت می‌کند:

«در خصوص پیشنهاد راه‌اندازی پایگاهی رسمی برای ویکی‌پدیای فارسی، ایده‌ای که همکاران من در اینجا با کتاب‌خانه ملی در مورد آن مذاکراتی داشته‌اند، باید بگویم که من در همین جا قول می‌دهم که در جلسه‌ام با هیئت مدیره این درخواست را مطرح کنم. نظر خودم در این باره مثبت است. دست‌کم، می‌توانیم در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دفتری برای شما تدارک ببینیم. پیشنهاد شما درخصوص تشکیل ان.جی.او را نیز می‌توانیم با کمک دوستان‌مان در وزارت کشور محقق کنیم. من هر دوی این درخواست‌ها را در جلساتم مطرح خواهم کرد تا بتوانیم مجوزهای لازم را کسب کنیم.»

این امر تناقض آشکاری با شعارهای معروف ویکی‌پدیا مبنی‌بر «بی‌طرفی» و «استقلال» آن از دولت‌ها دارد.

مصونیت سیاسی تحت لوای «حفاظت از حریم شخصی»

موضوع دیگری که چندین بار از سوی ضیایی‌پرور و سخرانان دیگر مطرح می‌شود چگونگی حفاظت از صفحات شخصی مقامات کشور در برابر «حملات و کارزارهای» هماهنگ‌شده توسط «خراب‌کاران» است. در ایران، همچون هر کشور غیردمکراتیک دیگری، فعالان حوزه عدالت اجتماعی، روزنامه‌نگاران، هنرمندان، وکلا، فمینیست‌ها، فعالان حقوق اقلیت‌ها، فعالان سندیکایی، طرفداران محیط زیست یا هرکس دیگری که وضع موجود، کنترل و سرکوب را به چالش می‌کشد به‌طور خودکار از سوی دولت «خراب‌کار» خوانده می‌شود.

راه‌حل ارائه‌شده از طرف پنلِ ویکی‌پدیای فارسی ساده است؛ محسن سالک می‌گوید: «ما صفحات را قفل می‌کنیم و اجازه چنین حملاتی را نمی‌دهیم.» در نظام سیاسی ایران، فراوان‌اند کسانی که حقوق بشر را نقض کرده‌اند (از قضات گرفته تا فرماندهان پلیس، مسئولان زندان، روحانیون و غیره) و در جنایت‌های تاریخی و فعلی در کشور دست داشته‌اند. طبعاً، این افراد از مصونیت و حمایت کامل نظام برخوردارند. فعالان حقوق بشر همین حالا هم به‌سختی در تلاش‌اند تا بتوانند این افراد را ملزم به پاسخگویی در قبال جنایت‌هایشان بکنند. ویکی‌پدیا یکی از معدود فضاهای آنلاینی بوده است که امکان نمایش عمومی مشخصات کامل و سابقه این افراد در آن وجود داشته است. اما به نظر می‌رسد که اکنون این فرصت اندک هم به نام «محافظت از حریم شخصی افراد» دارد از فعالان گرفته می‌شود.

احمد عامری می‌گوید: «ورود به حریم شخصی افراد در ویکی‌پدیا، در همه بخش‌های این پلت‌فرم، ممنوع است... مثلاً، در ایران، دیده‌ایم که شخصی هنوز به‌طور رسمی در دادگاه و برپایه شواهد محکوم نشده و یعنی تنها مظنون به ارتکاب یک جرم است، اما تا وقتی که بتواند بی‌گناهی‌اش را ثابت کند، پیشاپیش در صدها وبسایت مختلف ایرانی تحقیر و بی‌آبرو شده است. اما در ویکی‌پدیا، این‌گونه نیست، ما اجازه انتشار چنین اخباری را نمی‌دهیم... مگر وقتی که صدها مقاله از سوی رسانه‌های دولتی منتشر شده و آن را تأیید کرده باشند.» این اصولاً به معنای آن است که فعالان تنها می‌توانند از اطلاعات تأییده‌شده‌ای استفاده کنند که از سوی همان نظامی ارائه می‌شود که به‌طور جدی به سیاست‌مداران جانی و فاسدی که کشور را اداره می‌کنند مصونیت می‌دهد.

وزارت حقیقت به سیاق ۱۹۸۴ اورول؟

ایده ثبت ویکی‌پدیای فارسی به عنوان یک ان.جی.او در نهادی دولتی که مسئول دستگاه سانسور کشور است تنها می‌تواند رویدادی اورولی خوانده شود. در کتاب پادآرمانشهری اورول، ۱۹۸۴، وزارت حقیقت سیستم تولید تبلیغاتِ پیچیده‌ای را ایجاد کرده است که بنابر هر بحران خاصی که برادر بزرگتر یا دولت تجربه می‌کند، «حقیقت» را طراحی و جعل می‌کند. روی دیوارهای بیرون این وزارت‌خانه، سه شعار حزب نوشته شده است: «جنگ صلح است»، «آزادی بردگی است»، و «جهل قدرت است».

تشکیل ان.جی.اوهای رسانه‌ای ثالث، اتاق‌های فکر و شرکت‌های روابط عمومی‌ای که کمک می‌کنند روایت‌های رسانه‌ای در راستای منافع دولت‌های اقتدارگرای منطقه پاکسازی و سروسامان داده شود منحصر به ایران نیست. رژیم‌های عربستان سعودی، اسرائیل، ترکیه، سوریه و سودان، همگی دست به چنین پروژه‌هایی زده‌اند. مثلاً، فیسبوک به‌طرز فزاینده‌ای بابت پاک کردنِ حساب‌های کاربری متعلق به روزنامه‌نگاران و نویسندگان سوری، فلسطینی، کرد، و کشمیری به بهانه نقض «استانداردهای شبکه» مورد انتقاد قرار گرفته است.

در مورد سودان، اخیراً یک شرکت کانادایی لابی‌گری به بهای ۶ میلیون یورو استخدام شده است تا «پوشش رسانه‌ای مطلوبی» برای شورای نظامی سودان مهیا کند.

ایران صرفاً دارد دارد به روند برون‌سپاریِ سانسور می‌پیوندد و از ویکی‌پدیای فارسی هم احتمالاً در همین راستا استفاده می‌کند. مشاهده اینکه همین حالا هم ویکی‌پدیای فارسی چقدر به تبدیل شدن به شریک جرم و جنایتِ دولت ایران نزدیک شده شوکه‌کننده است. دولتی که رسماً علیه مخالفان اعلان جنگ کرده و از سوی دیگر در خارج از کشور به‌واسطه چهره‌های «میانه‌رویی» مانند روحانی و ظریف چهره دموکراتیک و مترقی‌ای از خود ترسیم نموده است. در ایران امروز، اعتراف‌گیری اجباری، اعدام، شکنجه و قتل در زندان اشکال معمول سرکوب هستند که علیه روزنامه‌نگاران، وکلا، معلمان، دانشجویان، فعالان سندیکایی، فمینیست‌ها، فعالان محیط زیست و فعالان هوادار آموزش به زبان مادری و غیره به کار گرفته می‌شوند.

مشخص نیست که رده‌های بالاتر ویکی‌پدیا تا چه میزان از این رابطه روبه‌رشد بین ویکی‌پدیای فارسی و دولت ایران آگاهی دارند. با وجود این، پیام ویدئویی بنیانگذار ویکی‌پدیا، جیمی ولز، به مراسم رسمی و عمومی‌ای که در سال ۲۰۱۶ در ایران برگزار شد، نشانه‌ای تعجب‌برانگیز یا بهتر بگوییم، هشداردهنده است. خصوصاً از آنجایی‌که در پیام ویدئویی دیگری متعلق به چند سال پیش، ولز خودش در مورد اینکه نویسندگان در ایران «مجبور اند جان‌شان را برای کارشان به خطر بیندازند» به‌طور مفصل صحبت می‌کند. این مسئله نشان می‌دهد که ولز کاملاً از شرایط سانسور و سرکوب نظام‌مند در ایران آگاه است.

همکاری فزاینده بین دولت ایران و ویکی‌پدیای فارسی باعث می‌شود که دولت ایران بتواند اصطلاحاتی مانند «رسانه مستقل»، «بی‌طرفی» و «عینیت‌گرایی» را از آن خود سازد و هرطور می‌خواهد جرح و تعدیل کند. این امر حکومت را قادر می‌سازد که به‌تدریج از سانسور سنتی دست بکشد و به سمت مکانیسم‌های پیچیده‌تر و انعطا‌ف‌پذیرتر سانسور حرکت کند. مکانیسمی که صرفاً و به‌سادگی از انتشار واقعیت‌ها یا افکار مخالف ممانعت نمی‌کند، بلکه با آنها درگیر می‌شود و حتی آنها را در دستگاه تبلیغات دولتی نیز جای می‌دهد. این ممکن است حقه منسوخ و ازمدافتاده‌ای در جعبه‌ ابزار حکومت‌های لیبرال غربی باشد، اما دولت ایران نیز اکنون در شرف دست‌یابی به کلید این جعبه قرار دارد.

بیشتر بخوانید:

نظر بدهید

در پرکردن فرم خطایی صورت گرفته

نظرها

  • تارا

    اکثر مدیران ویکی پدیا مزدبگیرانی هستند که در ازای دریافتی ماهیانه دران کار میکنند و این افراد اگر دقیق ببینید اجازه نمیدن کسی از بیرون بره و مدیر بشه و همه چیز رو محدود نگه میدارن تو دستش .

  • فرهنگ انسانی ایرانی

    اگر یک نگاهی بیندازید به مقالۀ (برای مثال) نقد اسلام در ویکی پدیا، درمی‌یابید که مزدبگیران و مبلّغان سایبری در آنجا هم که مربوط به نقد اسلام است، چقدر دفاعیات از نوشته‌های طباطبایی و غیر وی، در آنجا نوشته‌اند، انگار ، مقالۀ دفاع از اسلام است!

  • سهیل بشردوست

    ما ایرانیان خارج نشین درین میان وظیفه ای داریم که ایرانیت و ادعای ایرانی بودن بر دوش ما میگذاره؛ بدون شک هر کس در هر سرزمینی خارج از ایران هست به زبان دوم و سومی تسلط داره و در کمال افتخار عموما با سطح تحصیلات بالا به خارج کشور اومدیم یا در اینجا به مدارج بالا رسیدیم؛ پس امروز که رسانه ها درد و مشکل رو نشون دادن باید راه چاره رو در نوشتن مقاله و ترجمه مقالات در ویکی پدیا جویا شد. اینکه جمهوری اسلامی تلاش می کنه محتوای ویکی پدیا رو تغییر بده بدون شک اگر ما ایرانیان خارج از کشور دست به دست هم به نوشتن و توسعه مقالات بپردازیم این تلاش جمهوری اسلامی رو ناکام خواهیم گذاشت. من یکساله که در ویکی پدیا مقالات رو به فارسی ترجمه می کنم و تا به امروز نزدیک به ششصد مقاله دقیقا در موضوعاتی که از دید جمهوری اسلامی خلاف اسلام تلقی میشه فعالیت می کنم؛ کسی که امروز در فضای مجازی پیروز باشه اندیشه جامعه رو در دست داره، پس رها نکنیم این جبهه ی عظیم رو

  • فرهنگ انسانی ایرانی

    تصحیح: ارتش(سپاه) نیم میلیون نفری «سایبری» جمهوری اسلامی.

  • فرهنگ انسانی ایرانی

    درود بر شما! متأسّفانه ارتش (سپاه) نیم میلیون* نفری جمهوری اسلامی، در دانشنامۀ ویکی پدیا هم، بسیار، نفوذ کرده است!!! به گونه‌ای که برخی از مدیران ویکی پدیایی دلبسته یا وابستۀ جمهوری اسلامی، تا جایی که بتوانند، تلاش می‌کنند که مقالات انتقادی دینی و سیاسی...، کمتر به زیان اسلام و حکومت اسلامی باشد! به همین دلیل، حساب کاربری برخی از کاربران (منتقدِ) حتّی بسیار فعّال را با بهانه و تهمت...، گاه به گونه‌ای مسدود می‌کنند که نتوانند صدای اعتراضشان را به مدیران بالاتر برسانند و همین مسئله، باعث می‌شود که برخی از ویراستاران آگاه و دلسوز از ادامۀ فعّالیت در ویکی پدیا روی‌گردان شوند!!! به راستی، با وجود بیش از نیم میلیون فعّال سایبری حکومتی (معمولاً متعصّب مذهبی)، چرا برخی از افراد، گمان می‌کنند که ویکی پدیا، از وجود چنین کسانی پاک است، آن‌هم با توجّه به آگاهی سران مربوط حکومتی از سطح اثرگذاری دانشنامۀ پیش‌گفته؟! آری، مراکز امنیتی...، به هیچ چیز و جای بسیار اثرگذاری، بی‌توجّه نیستند. *بر پایۀ گفتۀ یکی از خود سران نظامی رژیم جمهوری اسلامی.

  • aliiali

    متاسفانه شما فقط به یک بخش موضوع اشاره کردید.ویکی پدیای فارسی به شدت بوی فاشیستی میدهد.دهها مورد را می توان ذکر کرد که حکومت ویکی پدیا فارسی در دست یک عده پانفارس است و سعی دارند فضا را برعلیه تورک و کورد و حتی سنی و ... حفظ کنند.

  • محمدرضا

    سلام. فقط درباره ی مطالب سیاسی اینگونه نیست ، حتا در صفحات علمی و فرهنگی هم بین نسخه انگلیسی و فارسی تفاوتهایی دیده می شود و در اکثر موارد نسخه فارسی کوتاهتر از انگلیسی است .

  • سپیده

    من حدود یک ماه پیش به مقاله‌ای سر زدم ومتوجه شدم که نسخه انگلیسی خیلی با نسخه‌ی فارسی تفاوت داره. تا یک ترجمه‌ی کوچک انجام دادم و با {{یادکرد-ویکی}} اضافه کردم، کاربری سر رسید و ویرایش بنده رو خنثی کرد. من چون از ترجمه‌ی صحیح و ارجاع صحیح مطمئن بودم، ویرایش رو برگردومدم ولی کاربر مربوطه دوباره خنثی کرد و «جنگ ویرایشی» به راه انداخت که منجر به قفل شدن امکان ویرایش مقالات به طور موقت (15 روزه) شد. کاربر مذکور سپس در صفحه بحث من نوشت «ویکی پایا را با جای دیگر اشتباه گرفته اید، پر واضح است که شما برای کمک به دانشنامه حساب ایجاد نکردیده اید بی خودی وقتتان را تلف نکنید پیش از شما بسیار کاربران خواسته اند با ویرایشات جهت دار موضوعات را وارونه جلوه دهند و مقالات را تحریف نمایند دانشنامه ویکی پدیا جایی برای این گونه کنش ها نیست آدرس اشتباه به شما داده اند آدرس زیر را چک نماید www.gunaz.tv» و به صفحه‌ی یکی از مدیران مراجعه کرد و گزارش «بررسی مدیریتی» داد تا اکانت من بسته بشه اما مدیر مربوطه اکانتم رو نبست و نوشت: «با کمال احترام نسبت به شما، متاسفانه بندایش ایشان به حدی برای من محرز نیست که بتوانم بعدها پاسخگوی اقدامم باشم. به همین جهت از شما درخواست می‌کنم این بحث را در تام یا بحث مدیر دیگری مطرح فرمایید. با احترام.» کاربر مربوطه سپس تشریف بردن تام (تالار اعلانات مدیران) و درخواست «بررسی فوری فوری مدیریتی» دادند تا اکانت من بسته بشه، اما اینجا هم یکی از مدیران بهش تذکر داد: «لطفا اینقدر کاربر را به قطع دسترسی تهدید نکنید و برچسب پان‌ترک نزنید. دلایل خود را در رابطه با جعل منبع با جزئیات کامل در تام مطرح کنید تا در این مورد تصمیم‌گیری شود. حتی اگر کاربر جعل منبع کرده باشد باز هم استفاده از کلماتی مانند پان‌ترک اشتباه است.» به هر حال من که از کارهای این کاربر خسته شده بودم ویرایشها را در صفحه ی بحث این دو مقاله اضافه کردم. 15 رور دیگه که مقالات باز شد برام پیام اومد که میتونم ویرایش کنم اما من دیگه از صرافتش افتادم و حوصله‌ی درگیری با این کاربر رو هم نداشتم. خواستم بگم فقط برون سپاری دولتی نیست و لابی‌های زیادی در ویکی پدیای فارسی فعالن که کارشون حذف صدای مخالف هست.

  • من ایرانی

    من از ویکیپدیای انگلیسی و فارسی زیاد استفاده میکنم، نفوذ دولت آخوندی روی ویکیپدیا به دو شکل است: اول از راهی که در این مقاله بر آن تمرکز شده است یعنی خریداری مدیران ارشد آن و دوم از راه الاف های سایبری رژیم که مرتب به تولید و ویرایش خزعبلات مشغولند، مثلاً شما به صفحه مصطفی خمینی رجوع کنید، میبینید در لیست استاادان او در ردیف اول نوشته است "حجت" خخخخخ! حال این حجت کیست و از کی تا کی استاد بچه خمینی بوده ویکیپدیای بی طرف میداند و لشکر آتش به اختیار خایمنی.

  • dariush

    با سپاس از این مقاله‌ی درخور توجه باید اذعان کرد٬ با توجه به هدف و انگیزه‌ی بنیان نهادن ویکیپدیا که منبعی مستقل و قابل اعتماد در مقابل رسانه‌های رسمی٬ جریان اصلی و حکومتی باشد٬ رویکرد و سمت و سوی ویکیپدیای فارسی به کلی از هدف اصلی دوره شده و بیشتر به نگاه رسمی حکومتی نزدیک می‌شود و بنده بشخصه در چندین مقاله این نگاه رسمی را در موضوعات مختلفی مشاهده کردم که در آن هیچ اشاره‌ای به روایت‌های مهم و حتی مستندات موجود - که با نگاه جناحی در حکومت مفایرت داشته - نشده است. در بهترین حالت باید گفت٬ ویکیپدیای فارسی خصوصا در موضوعات سیاسی٬ نگاه جناح اصلاح طلب از قدرت حاکم بر ایران را بازتاب می‌دهد.

  • شاهین

    با این حساب که نویسنده می گوید که نوعی تفاهم غیرمستقیم بین مدیران سطح بالای ویکیپدیا با مسئولان وزارت ارشاد برقرار شده، بهتر است کاربران جویای حقیقت ویکیپدیای فارسی را یکسره کنار بگذارند و از ویکیپدیای انگلیسی استفاده کنند. و اگر گروهی از مترجمان آگاه و بیطرف هم وقت و انرژی اضافه پیدا کردند، همت کنند و مطالب ویکیپدیای انگلیسی را عیناً به فارسی ترجمه کنند و سایت مستقلی بنام "ویکیپدیای فارسی(مستقل)" به راه اندازند.

  • کاربر ویکی پدیا

    هر نوع ویرایش متون ویکی‌پدیا باید به تأیید و تصدیق مدیران آن برسد، در غیر اینصورت تغییرات پیشنهاد شده اعمال نمی شوند. بعنوان یک کاربر ویکی‌پدیا که هر دو روز یکبار حتماً بدان رجوع می کنم، تا حدودی متوجه گرایش بعضاً صفحات سیاسی و ایدئولویک فارسی به سمت جمهوری اسلامی شده بودم، اما متون انگلیسی و فارسی را تطبیق نکرده بودم. البته متون فارسی ویکی پدیا به حدی فقر اطلاعاتی دارند که کمتر بدانها رجوع کرده‌ام. جمهوری اسلامی احزاب دمکرات آمریکا را خریده است، انتظار نداشته باشید یک NGO از دست آن بتواند بگریزد. بهرحال وقتی پول یا مفت نفت و منابع در دستان یک نیروی ایدئواوژیک قرار گرفت که خود را جانشین خدا بر روی زمین دانست، باید انتظار هر پدرسوختگی را داشت.

  • احمدی

    من هم با نظر نویسنده کاملا موافقم . من خودم در خارج از کشور چندین بار خواستم در ویکی مدیای فارسی بعضی اطلاعات غلط را اصلاح کنم اما بعد از کمتر از ۲۴ ساعت دوباره همان اطلاعات غلط آپ لود شد و من دیگر نتوانستم به آن صفحه چیزی اضافه کنم. ضمنا در اروپا و آمریکا صفحات ویکی پدیا به عنوان منابع قابل اتکا مورد قبول نیست.

  • حسن

    جناب رضا مدیر/کاربر گرامی ویکیپدیا فارسی در کامنتی که درج فرمودید جوابی به نکات مهمی که در مقاله به آن اشاره شده ارايه نمیفرمایید. اینکه جنابعالی و جمعی از مدیران در خارج از کشور زندگی میفرمایند نکته در رد هیچکدام از بحث های مقاله نیست. شما دفت بفرمایید در مقاله ارجاع شده به سخنرانی ها و سخنان خود مدیران ویکپیدیا و در ضمن تلاش آنها برای دولتی تر کردن آن. بهتر است کمی دقیق تر مقاله و نکات آن را مطالعه بفرمایید.

  • همنشین بهار

    صاحب اختیار ویکی‌پدیای فارسی، که تا این لحظه ۶۹۱٬۰۹۵ نوشتار دارد، رژیم ستمگر حاکم بر ایران نبوده و نیست. اگر این یا آن مقاله با تبلیغات حکومتی آلوده شده و یا از دقت کافی برخوردار نیست، به جای زیر سؤال‌بردن این دانشنامه ارزشمند، همت کنیم و موارد نادرست را (که کم نیست) به درستی، ویرایش کنیم. با کمال احترام: همنشین بهار

  • کارو

    مسئلۀ دیگری که نویسنده در مورد ویکیپدیای فارسی بدان اشاره نمیکند، تسلط ناسیونالیسم فارسی-ایرانی و حملۀ سیستماتیک به ملیتها و همچنین اقلیت های مذهبی غیررسمی است. در ویکیپدیای تورکی صفحه ای به نام «کردستان ترکیه» وجود ندارد و جستجوی این واژه شما را به صفحۀ کردستان (سرزمین بزرگتر تاریخی) منتقل میکند. در ویکیپدیای فارسی جستجوی «کردستان ایران» شما را به استان کردستان و یا به صفحۀ «مناطق کردنشین ایران» منتقل میکند! بر روی فعالیت کاربران کرد، ترک، بلوچ و .. نظارت سیستماتیک و سانسور قابل ملاحظه ای صورت میگیرد و حتی کاربرانی با اکانتهای مشکوک وجود دارند که تحت عناوین نخنما و رسوای تجزیه طلب و قومگرا حتی از تهدید کاربران غیرفارس در جهان واقعی نیز فروگذار نمیکنند!! علیه کاربران بهایی، مندایی و یارسان نیز تبعیض سیستماتیکی وجود دارد و معمولا حقایق بسیاری در مورد این جوامع سانسور میشود. در رابطه با مسائل تاریخی ملیتها نیز سانسور قابل ملاحه ای صورت میگیرد و دست مدیران نیز آنقدر برای حذف صفحات باز است که می توانند به راحتی یک مسئلۀ تاریخی بااهمیت را انکار کنند.

  • رضا

    سلام. بیشتر مواردی که ایشان در این مقاله ابراز داشتند اشتباه است و ایشان درک درستی از ویکیپدیا ندارند. بیشتر مدیران و کاربران ویکیپدیا از جمله خودم خارج از کشور هستند و کلا دولت روی ویکیپدیای فارسی هیچ گونه دخالتی نمیتواند داشته باشد و ندارد. اگر کاربری مغرضانه با دید خاصی مقالات را ویرایش کند از طرف کسانی که ویکیپدیا را نگهبانی میکنند از این کار باز داشته میشوند. اگر هر دولتی روی ویکیپدیا در هر زبانی دخالت کند از طرف مدیران سطح بالای ویکیپدیا جلوش گرفته میشود. مشکل ویکی پدیای فارسی کمبود کاربر است که باعث شده کیفیت مقالات فارسی با انگلیسی متفاوت باشد. ایشان خود میتوانست آستین بالا بزند و با ایجاد حساب و حتی بدون ایجاد حساب موارد غلط را درست کند. به همین سادگی. همت این را هم نداشته و فقط اقدام به قلمفرسایی کرده است. من از مطالب سایت شما به عنوان یک منبع معتبر استفاده میکردم ولی با توجه به این مقاله بیشتر دقت میکنم تا مطمئن شود مطالبتان درست و مستند باشد و مغرضانه نگاشته نشده باشد.

  • رضا

    ظاهراً نویسنده با محیط ویکیپدیا آشنا نیست، نتیجه‌گیری صددرصد اشتباه است.