سایت جدید زمانه. نسخه آزمایشی

ارتباط ناشناخته. ارتباط بدون سانسور. ارتباط برقرار نمی‌شود. سایت اصلی احتمالاً زیر سانسور است. ارتباط با سایت (های) موازی برقرار شد. ارتباط برقرار نمی‌شود. ارتباط اینترنت خود را امتحان کنید. احتمال دارد اینترنت به طور سراسری قطع شده باشد. ادامه مطلب

عوامل تاثیر گذار بر ساختار جمعیتی

<p dir="RTL">جلال ایجادی &ndash; آنچه می&zwnj;خوانید بخش دوم مقاله &laquo;جمعیت&zwnj;شناسی ایران، مدیریت و بحران&raquo; است. در بخش نخست با تاکید بر اینکه جمعیت جهان به هفت میلیارد نفر رسید، این پرسش مطرح شده بود: آیا زمین ظرفیت لازم برای پاسخگویی به نیازهای این جمعیت را دارد؟ اگر امروز در جهان فقر و بیماری و بی&zwnj;سوادی و قحطی و خشکسالی و ویرانگری زیست بومی بیداد می&zwnj;کند، با افزایش جمعیت جهان این نابه&zwnj;سامانی&zwnj;ها به انفجارهای جدید منجر نخواهند شد؟</p> <!--break--> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">جمعیت ایران یک درصد جمعیت جهان است. حال ویژگی&zwnj;های آن کدامند و آیا ساختار جمعیت ایران بحران زده است و مدیریت آن به&zwnj;طرز اصولی پیش می&zwnj;رود؟ از دیدگاه جمعیت&zwnj;شناسی مسائل حاد در جامعه ما کدامند؟ در بخش نخست به &laquo;ویژگی رشد جمعیت ایران و معضلات آن&raquo; و &laquo;مقایسه جمعیت ایران با کشورهای دیگر&raquo; پرداخته شده بود<span dir="LTR">. </span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">نیروهای انسانی و تولد نسل&zwnj;های تازه، با توجه به تحولات اجتماعی و اقتصادی یکی از عوامل اساسی آینده یک کشور است و به همین خاطر دو جهت&zwnj;گیری انحرافی پیوسته جمعیت را تهدید می&zwnj;کند.<span dir="LTR"> </span>از یکسو بحران&zwnj;هایی که در ساخت بالنده جمعیت منفی عمل کرده و تعادل آن را بهم ریخته و پیری زودرس را دامنه می&zwnj;بخشند. بیماری های واگیر، جنگ، افزایش بیماری&zwnj;های کشنده ناشی از آلودگی محیط زیست، مهاجرت انبوه افراد، گرفتاری&zwnj;های روحی، تقلیل امکانات پزشکی و بهداشتی و اقدامات پیشگیرانه در زمینه سلامتی، سقوط رفاه وگسترش فقر ازجمله علل بحران کاهش دهنده جمعیتی هستند<span dir="LTR">. </span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;این عوامل با عملکرد منفی و مخرب خود می&zwnj;&zwnj;توانند رشد جمعیت را بسیار کند و حتی متوقف سازند. از سوی دیگر عواملی که رشد جمعیت را به طرز غیر معقول و بی&zwnj;توجه به امکانات اجتماعی و ثروت اقتصادی و شرایط زیست&zwnj;بومی، سرعت بخشند بحران&zwnj;های دیگری مانند انفجار جمعیت می&zwnj;آفرینند. تبلیغات مذهبی، جنگی، شووینیستی، فاشیستی، خواهان رشد یکجانبه بوده واین سیاست&zwnj;ها نسبت شرایط زیستی درست و وضع رفاهی مردم بی&zwnj;توجه بوده و افزایش جمعیت را همچون وسیله&zwnj;ای برای مقاصد سیاسی و ایدئولوژیک خود می&zwnj;خواهند<span dir="LTR">. </span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">هیتلر در کتاب &laquo;نبرد من&raquo; می&zwnj;گوید سیاست خارجی آلمان متکی بر یک&zwnj;نژاد و ۸۰ میلیون آلمانی است و در آینده روی یک ملت پرجمعیت ۲۵۰ میلیون نفره اتکا خواهد کرد. همچنانکه به تازگی آیت&zwnj;الله خامنه&zwnj;ای جمعیتی بین ۱۵۰ میلیون تا ۲۰۰ میلیون آرزو کرده است. افزایش یکجانبه جمعیت، فقر و دشواری&zwnj;ها و جنگ و بحران در جامعه را دامن می&zwnj;زند. به&zwnj;علاوه می&zwnj;دانیم که فقدان آموزش زنان و نرخ بالای بیسوادی، افزایش چند همسری و فرهنگ سلطه&zwnj;گر مردسالار، بی&zwnj;توجهی به امکانات جلوگیری از بارداری وغیره نیز منجر به افزایش غیر معقول جمعیت می&zwnj;شود و معضلات اجتماعی را گسترش بیشتر می&zwnj;بخشد. در مدیریت جمعیت از این دو دیدگاه نادرست باید اجتناب کرد. در زمینه مدیریت جمعیت باید سیاست&zwnj;های انحرافی فوق را مورد تحلیل قرارداد و به طور هوشیارانه هم از بحران سالخوردگی جمعیت و کاهش چشمگیر تولد نسل&zwnj;های جدید جلوگیری کرد و هم از بحران پرجمعیتی مطلق اجتناب ورزید، زیرا در چنین حالتی محدودیت و ظرفیت عوامل توسعه در تناقض با آهنگ تند رشد قرار می&zwnj;گیرند. عوامل کاهش دهنده آهنگ رشد کدامند؟</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>عامل جامعه&zwnj;شناختی: </strong>عوامل کاهش دهنده نرخ رشد بسیارند و دخالت دولت جهت محدود کردن بارداری در دوره پیش نقش مهم داشته است، ولی به نظر می&zwnj;آید عامل جامعه&zwnj;شناختی نقش قاطع داشته است<span dir="LTR">. </span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote> <p dir="RTL">براساس آمار امسال ۲. ۹۳ درصد ایرانی&zwnj;ها باسوادند و زنان ۶۰ درصد ورودهای دانشگاه&zwnj;ها را از آن خود کرده&zwnj;اند. در زمینه تحصیلات ۶. ۲۸ درصد دانشجویان در رشته&zwnj;های حقوق، بازرگانی و علوم اجتماعی به تحصیلات ادامه می&zwnj;دهند و ۲۸ درصد آن&zwnj;ها در رشته مهندسی هستند و بالاخره ۳۰ درصد جمعیت ۱۵ تا ۲۴ سال از اینترنت استفاده می&zwnj;کنند.</p> </blockquote> <p dir="RTL">کل جمعیت کنونی ایران ۷۵ میلیون و ۱۵۰ هزار نفر است که از این میان ۲۸ درصد روستایی و ۷۲ درصد شهری هستند. تحول جامعه ایران از ساختار پیشین به بافت شهری بیان تحول در اقشار اجتماعی، روحیات و شیوه رفتاری و اقتصاد و زندگی است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">با رشد عمومی جامعه و افزایش فرهنگ شهری، رفتار&zwnj;ها و معیار&zwnj;ها تغییر می کنند و مناسبات متفاوت می&zwnj;شوند. درباره عوامل کاهش سریع میزان باروری در کشور می&zwnj;توان از افزایش میزان باسوادی زنان، توسعه&zwnj; فرهنگ شهری و بین&zwnj;المللی، افزایش سن ازدواج، توسعه &zwnj;اشتغال زنان، گرایش زنان به تحصیلات و آموزش عالی، افزایش تعداد جمعیت با تحصیلات عالی نسبت به هر هزار نفر، تغییر در کارکرد و مدیریت خانواده، فاصله طبقاتی، الگوی زندگی مدرن، هزینه&zwnj;های بالای زندگی، بیکاری و تورم، کمبود و گرانی مسکن، توسعه فرهنگ فردگرایی و فرهنگ گردشگری، تاثیر از مناسبات فرهنگی با کشورهای غربی، جدا شدن از فشار ایدئولوژی مذهبی حاکم در مناسبات خانوادگی، احساس عدم امنیت در جامعه، توجه به معیارهای زیبایی نزد زنان و غیره صحبت کرد<span dir="LTR">. </span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>عامل فرهنگی:</strong> براساس آمار امسال ۲. ۹۳ درصد ایرانی&zwnj;ها باسوادند و زنان ۶۰ درصد ورودهای دانشگاه&zwnj;ها را از آن خود کرده&zwnj;اند. در زمینه تحصیلات ۶. ۲۸ درصد دانشجویان در رشته&zwnj;های حقوق، بازرگانی و علوم اجتماعی به تحصیلات ادامه می&zwnj;دهند و ۲۸ درصد آن&zwnj;ها در رشته مهندسی هستند و بالاخره ۳۰ درصد جمعیت ۱۵ تا ۲۴ سال از اینترنت استفاده می&zwnj;کنند. این عوامل فرهنگی در رفتاری&zwnj;های شخصی و خانوادگی و نیز اولویت&zwnj;های زندگی افراد بی&zwnj;تاثیر نیستند<span dir="LTR">. </span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><img alt="" src="http://zamanehdev.redbee.nl/u/wp-content/uploads/2ndarticleijadi1.jpg" style="width: 500px; height: 126px; " /></p> <p dir="RTL">باید افزود که درصد تحصیلات عالی در مردان ۲. ۱۸ درصد و در زنان ۴. ۱۸ درصد است. با توجه به آمار تازه سطح سواد آموزی به طور عموم و میزان آگاهی در اجتماع افزایش یافته و افراد با مدرک دانشگاهی در جامعه به یک نیروی اجتماعی بزرگ تبدیل شده&zwnj;اند و به ویژه دختران در موفقت تحصیلی خود از پسران جلو زده&zwnj;اند<span dir="LTR">.</span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">این پدیده برخلاف اهداف مذهبی حکومتی، به یک نیروی فشار و منبع تقاضا&zwnj;ها وخواست&zwnj;های اجتماعی جدید تبدیل شده است. مسئولان حکومتی با اجبار&zwnj;ها و محدویت&zwnj;های فراوان تلاش خواهند کرد تا از اثرات این گرایش&zwnj;های جدید بکاهند. ولی به&zwnj;هرحال این پدیده&zwnj;های فرهنگی تمایل جامعه به زایش را کاهش داده زیرا اولویت&zwnj;های دیگری در اذهان ظهور می&zwnj;کنند و علت به عقب افتادن سن ازدواج را هم در همین زمینه باید جست&zwnj;وجو کرد. دختران و خانم&zwnj;ها با تمایلات تازه و مشغولیت&zwnj;های نوین امر ازدواج و فرزندداری را به شکل نوین&zwnj;تر اداره می&zwnj;کنند و با عقب راندن فرهنگ مردسالاری و حتی دینی رفتارهای اجتماعی خود را نو می&zwnj;سازند. تبلیغات حکومتی در پی آن است تا سن ازدواج را به سوی سن جوان&zwnj;تر سوق داده و موجب افزایش فرزند شود و حتی آن را عاملی جهت مبارزه با &laquo;بی&zwnj;اخلاقی&raquo; جامعه و &laquo;مناسبات جنسی بی&zwnj;بند وبار&raquo; جلوه دهد، ولی طبق همین آمار می&zwnj;بینیم که جوانان برخلاف خواست حکومت، به طرز دیگری زندگی خود را اداره می&zwnj;کنند و معیارهای فرهنگی و اجتماعی دیگری را به کار می&zwnj;گیرند. در واقع این گرایش&zwnj;های اجتماعی در جامعه ما همسو با رفتارهای اجتماعی جدید در کشورهای صنعتی و مدرن هستند<span dir="LTR">. </span></p> <p dir="RTL"><img alt="" src="http://zamanehdev.redbee.nl/u/wp-content/uploads/2ndarticleijadi2.jpg" style="width: 500px; height: 250px; " /></p> <p dir="RTL">در زمینه سواد آموزی و تحصیلات شرایط متفاوت شده است. در سال ۱۳۵۵ میزان باسوادی زن ومرد ۵. ۴۷ بود حال آنکه در آمار ۱۳۸۵ نزدیک به ۸۵ درصداست و میزان باسوادی زنان ومردان نزدیک شده است. درسال ۱۳۵۵ فقط ۳۵ درصد زنان باسواد بودند در ۱۳۸۵ این درصد به بیش از ۸۰ درصد می&zwnj;رسد. در آستانه انقلاب، ۴۷ درصد کل جمعیت باسواد بود، در ۱۳۸۵ این نرخ ۵. ۸۴ درصد رسید و جامعه جهش بی&zwnj;سابقه&zwnj;ای کرد<span dir="LTR">.</span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><img alt="" src="http://zamanehdev.redbee.nl/u/wp-content/uploads/ijadijadval21.jpg" style="width: 500px; height: 136px; " /></p> <p dir="RTL">حال اگر به آمار جدید سال ۱۳۹۱ دولت توجه کنیم شرایط بازهم متحول شده است. در اوضاع کنونی بنابر آمار نرخ افراد با سواد به ۹۳ درصد ارتقا پیدا کرده است. سوادآموزی زنان یکی از شاخص&zwnj;های مدرن شدن جامعه و زمینه&zwnj;ساز کاهش آهنگ رشد جمعیت است<span dir="LTR">. </span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">آمار موجود در این تابلو را با آخرین آمار سال ۱۳۹۱ باید مورد تحلیل قرارداد. تقسیم جنسیتی در زمینه آموزش سهم مردان را ۴. ۵۰ و سهم زنان را ۶. ۴۹ درصد ارزیابی می&zwnj;کند. باتوجه باینکه ۶۰ درصد ورودی&zwnj;های دانشگا&zwnj;ها با دختران است، این تحول اجتماعی و آموزشی، خواست زنان برای شرکت فعال&zwnj;تر در چرخ اقتصادی و اجتماعی متحول کرده، فضای فرهنگی خانواده را تغییر داده و الگوی خانواده را به سوی شکل هسته&zwnj;ای سوق داده است. جمعیت ایران باسواد&zwnj;تر شده، زنان به فرهنگ شهری و جهانی نزدیک&zwnj;تر شده ومیزان بارآوری کاهش پیدا کرده است<span dir="LTR">. </span></p> <blockquote> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">آیا واقعاً ۹۳ درصد مردم توانایی خواندن و نوشتن را دارند. با استناد به آماری از آخرین سرشماری کشوری می&zwnj;شود اعلام کرد که ۵. ۳ میلیون کودک معادل ۲۷ درصد کودکان ایرانی از چرخه تحصیل بازمانده&zwnj;اند.</p> </blockquote> <p dir="RTL">البته علی&zwnj;رغم این رشد آماری باید به طور دقیق پدیده &laquo;باسوادی&raquo; را در جمهوری اسلامی مورد تحلیل قرارداد و سوادآموزی را در سراسر کشور با معیارهای دقیق به بررسی کشاند و تشخیص داد آیا واقعاً ۹۳ درصد مردم توانایی خواندن و نوشتن را دارند. با استناد به آماری از آخرین سرشماری کشوری می&zwnj;شود اعلام کرد که ۵. ۳ میلیون کودک معادل ۲۷ درصد کودکان ایرانی از چرخه تحصیل بازمانده&zwnj;اند. (تابناک، ۲۹ خرداد ۱۳۹۱) همه کودکان شناخته شده نیستند و زیر چ&zwnj;تر نهاد&zwnj;های آموزشی قرار ندارند. حضور کودکانی که درست در ساعات مدرسه در گوشه&zwnj;ای از خیابان مشغول دستفروشی&zwnj;اند یا آن&zwnj;ها که شغل دائمیشان گدایی از رهگذران است یا آنهایی که در کارگاه&zwnj;های تولیدی و مراکز خدماتی به صورت پنهانی کسب درآمد می&zwnj;کنند، حضوری آنچنان پررنگ است که محال است به چشم مردم حتی مسئولان آموزش و پرورش نیامده باشد. دهات بی&zwnj;شماری هستند که از امکانات اولیه کلاس و وسایل تحصیلی و آموزگار محرومند<span dir="LTR">. </span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">عامل شغلی و اقتصادی: از جمله عوامل دیگری که منجربه کاهش باروری می&zwnj;شود فعالیت شغلی است. آمارهای رسمی نشان می&zwnj;دهد که در سال ۱۳۷۰ زنان شاغل هشت درصد بودند و در شرایط کنونی ۱۲ درصد زنان ایران شاغل هستند. حالا اگر زنانی که مشاغل غیررسمی دارند را هم حساب کنیم از ۲۰ تا ۲۲درصد تجاوز نمی&zwnj;کند. هرچند که اشتغال زنان در بخش دولتی به ۳۰ درصد می&zwnj;رسد. به&zwnj;هرحال به دلیل فشار دستگاه ایدئولوژیک اسلامی و سیاسی وآپارتاید جنسی، شرکت زنان در فعالیت شغلی حرفه&zwnj;ای محدود بوده، ولی علی&zwnj;رغم این عوامل بازدارنده، به طور کل حضور اجتماعی زنان نسبت به دوران قبل از انقلاب پررنگ&zwnj;تر شده است. متاسفانه بر اساس آمارهای مجمع جهانی اقتصاد، ایران از حیث فعالیت&zwnj;های اقتصادی زنان، در رتبه ۱۱۶ قرار دارد، ولی در مشاغل دولتی و نیز در آموزش وپرورش و بهداشت وزنه آن&zwnj;ها بالا رفته است<span dir="LTR">. </span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">نزدیک به نیمی از زنان شاغل در ایران، در بخش خدمات اجتماعی حرفه&zwnj;ای مشغول به کار هستند، اما حتی در وزارتخانه&zwnj;هایی که به طور سنتی کارمند زن استخدام می&zwnj;&zwnj;کنند (مانند وزارت آموزش و پرورش، بهداشت، آموزش عالی و کار و امور اجتماعی)، زنان کارمند درجه دو محسوب و سیستم مانع از پیشرفت بیشتر آن&zwnj;ها می&zwnj;شود. حضور زنان در بخش خصوصی کمتر از بخش دولتی است. زنان در کارخانه&zwnj;هایی همچون ماشین&zwnj;سازی، چاپخانه و ساخت قطعات سنگین و صنعتی که به شدت محیط مردانه&zwnj;ای دارند، حضور دارند. بیشتر از آنکه زنان بخواهند وارد این شغل بشوند، کارفرما&zwnj;ها به دلیل پایین آوردن هزینه&zwnj;هایشان و کاهش دستمزد پرداختی، بیشتر مایل به استخدام زنان هستند. یکی دیگر از حرفه&zwnj;های زنان رانندگی است که نه تنها شامل رانندگی تاکسی و آژانس و سرویس مدارس می&zwnj;شود، بلکه شامل رانندگی اتوبوس&zwnj;های شرکت واحد و اتوبوس&zwnj;های برون شهری هم می&zwnj;شود. بنابراین حضور زنان در بازار و تحول فکری آنان، میل به داشتن فرزند را کمتر می&zwnj;کند. در یک تحقیق اخیر ۴۵درصد از زنان شاغل ایرانی به علت عدم امکان مراقبت و رسیدگی به فرزندان مایل به افزایش فرزندان خود نیستند. میزان ۷۶ درصد از مردان با کار همسر خود در خارج از خانه موافقند. (سایت &laquo;همکلاسی&raquo;)<span dir="LTR"> </span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">تازه باید توجه داشت که فقط ۱۲درصد زنان شاغل هستند و محدویت&zwnj;های دینی و اداری امکان حضور برجسته را نمی&zwnj;دهد. در ایران فقط پنج میلیون زن شاغل وجود دارند و به طور مسلم زنانی که خواستار نقش فعال در بازار کار هستند بسیارند، زیرا دشواری اقتصادی و بیکاری و نیز تمایل به خودمختاری زنان، ورود به بازار کار را تشویق می&zwnj;کند<span dir="LTR">. </span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در عرصه اقتصادی مشکلات بی&zwnj;شمارند و تورم و گرانی مسکن و بیکاری مردم و به&zwnj;ویژه جوانان را نگران می&zwnj;سازد و تمایل آنان را برای تشکیل خانواده می&zwnj;کاهد. در آمار میزان نرخ بیکاری ۵. ۱۳ اعلام شده است. به طور مسلم این نرخ واقعی نیست و واقعیت به مراتب بسیار بالاترست و چه بسا تا ۲۴ درصد نیز برسد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote> <p dir="RTL">نزدیک به نیمی از زنان شاغل در ایران، در بخش خدمات اجتماعی حرفه&zwnj;ای مشغول به کار هستند، اما حتی در وزارتخانه&zwnj;هایی که به طور سنتی کارمند زن استخدام می&zwnj;&zwnj;کنند (مانند وزارت آموزش و پرورش، بهداشت، آموزش عالی و کار و امور اجتماعی)، زنان کارمند درجه دو محسوب و سیستم مانع از پیشرفت بیشتر آن&zwnj;ها می&zwnj;شود.</p> </blockquote> <p dir="RTL">دشواری&zwnj;های مالی و اقتصادی فضای مناسبی را فراهم نمی&zwnj;آورد تا امربارداری آسان شود. شرایط اقتصادی و شغلی و نیز کمبود و گرانی مسکن در نزد دختر و پسر، تمایل به فرزندداری را می&zwnj;تواند محدود کند. یک نمونه دیگر ناهنجاری در ایران رشد ازدواج نوجوانان است. این امر که در فضای غیر مسئولانه دینی- سیاسی کنونی تشویق شده و دشواری اقتصادی زمینه&zwnj;ساز آن است در حال حاضر به گسیختگی و افزایش رنج افراد و ناهنجاری بیشتر منجر شده است. انجمن حمایت از حقوق کودکان در گزارشی از افزایش آمار ازدواج و طلاق در میان کودکان ۱۰ تا ۱۸ سال طی چند سال اخیر در کشور خبر داد و گفت: &laquo;براساس آمار ثبت احوال در سال ۸۹، ۴۲ هزار ازدواج کودک ۱۰ تا ۱۴ سال به ثبت رسیده است. از سال ۸۴ تا ۸۹ حدود ۴۵ درصد ازدواج و طلاق درمیان کودکان افزایش یافته است. آمار سال ۸۹ نشان می&zwnj;دهد که ۳۷ هزار کودک و نوجوان ۱۰ تا ۱۸ سال مطلقه و بیوه درکشور وجود دارد. انجمن حمایت از حقوق کودکان مهم&zwnj;ترین دلیل ازدواج کودکان ۱۰ تا ۱۵ سال را فقر اقتصادی عنوان می&zwnj;کند. فقر مادی خانواده&zwnj;ها منجر به ازدواج کودکان می&zwnj;شود و البته فقر فرهنگی و آموزشی نیز در این خصوص بی&zwnj;تاثیر نیست. تعداد ازدواج&zwnj;های کودکان به دلیل رسم و رسومات سنتی در مناطق روستایی بیشتر از نقاط شهری است، اما براساس آمار&zwnj;ها با توجه به مهاجرت روستاییان به شهر&zwnj;ها آمار ازدواج کودکان در نقاط شهری ۵۵ درصد و در روستا&zwnj;ها ۴۵ درصد است. (خبرگزاری مهر ۳۱ مرداد ۱۳۹۱)<span dir="LTR"> </span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در سال ۲۰۱۰ میلادی وضع هر ایرانی به طور عمومی از لحاظ &laquo;قدرت خرید&raquo; برابر ۱۱ هزار و ۴۹۰ دلار است و ایران با این سرانه در رتبه ۵۸ جهان قرار می&zwnj;گرفت و شاخص توسعه انسانی ایران در رتبه ۷۰ از بین ۱۶۹ کشور بود، ولی به طور ملموس&zwnj;تر با توجه به ثروت&zwnj;های بیکران کشور، شرایط اقتصادی و اجتماعی بخش&zwnj;های مهمی از ایرانیان بسیار سخت است. اگر تعریف خط فقر مطلق عدم تامین حداقل نیازهای تغذیه&zwnj;ای، بهداشتی، آموزشی، مسکن و حمل و نقل یک خانواده است که حداقل غذای مورد نیاز یک خانوار ایرانی دو هزار کالری در روز است و این رقم مبنای محاسبه خط فقر در نظر گرفته شده است اگر درآمد ۸۰۰ هزار تومان را معیار فقر مطلق قراردهیم بیش از پنج دهک جامعه یعنی ۳۵ میلیون زیر خط فقر مطلق زندگی می&zwnj;کنند. (روزنامه مردم سالاری ۱۹/۶/۱۳۸۸)<span dir="LTR"> </span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">عوامل برشمرده تاثیر مستقیم روی میزان زایش داشته است و باروری را به ناگزیر تقلیل می&zwnj;دهند. بنابراین انگیزهای دینی و ایدئولوژیکی رژیم نمی&zwnj;&zwnj;توانند نقش قاطع در برهم زدن گرایش کنونی داشته باشند<span dir="LTR">. </span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>ناهنجاری&zwnj;های زندگی و بیم و نگرانی</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">به&zwnj;طور قاطع با اهداف ایدئولوژیکی و مذهبی حکومت اسلامی جهت ازدیاد جمعیت باید مخالفت ورزید. چراکه به دور از کار&zwnj;شناسی و درایت لازم جهت زندگی بهتر، افزایش جمعیت را بر پایه اهداف سیاسی و تبلیغاتی می&zwnj;خواهد<span dir="LTR">. </span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">جمعیت ایران در شرایط کنونی تمایل به سالخوردگی دارد و این جنبه را باید تصحیح کرد زیرا مسئله آینده نیروهای انسانی مطرح است. ولی نباید تنها روی افزایش جمعیت پافشاری کرد. پدیده&zwnj;هایی چون دردهای اجتماعی و بیکاری و بی&zwnj;عدالتی می&zwnj;طلبند که تلاش&zwnj;ها بیشتر به سوی کیفیت زندگی هدایت شوند<span dir="LTR">. </span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">پیشرفت شرایط بهداشتی و توجه مردم به سلامتیشان و گسترش شبکه بیمارستان&zwnj;ها و درمانگاه&zwnj;ها شاخص امید به زندگی را بهبود بخشیده است. در لحظه تولد در ایران امید به زندگی در آمار پیشین برای مردان ۷۱ سال بود که اکنون به ۷۲ سال رسیده و برای زنان ۷۳ سال بود که به ۸۴. ۵ سال افزایش یافته است<span dir="LTR">. </span></p> <p dir="RTL"><img alt="" src="http://zamanehdev.redbee.nl/u/wp-content/uploads/2ndarticleijadi3.jpg" style="width: 500px; height: 150px; " /></p> <p dir="RTL">علی&zwnj;رغم این امر، نیازهای جامعه بسیارند و این نیاز&zwnj;ها بدون پاسخ مانده&zwnj;اند. ناهنجاری&zwnj;های گوناگون اقتصادی و اجتماعی و قضائی و اداری و زیست محیطی، شرایط برای یک زیست خوب و با آسایش را سلب کرده است. نگرانی نسبت به فردا و نسبت به سلامتی و امنیت در جامعه بسیارند. ذهنیت مردم با مشکلات روزمره مانند بیماری&zwnj;ها و هزینه سنگین بیمارستان و دارو، آلودگی هوا و نگرانی برای نوزادان و افراد مسن، قیمت نان و گوشت و مرغ و پیاز، آینده شغلی فرزندانشان، احتمال جنگ&zwnj;افروزی در منطقه و مراکز اتمی حکومت، فشار ایدئولوژیکی و پلیسی در خیابان&zwnj;ها، مراسم عزاداری و گریه و اندوه، فساد اداری و غیره به طور مدام درگیر است و آسایش ندارد. مدیریت جمعیت اگر درست باشد به این امور می&zwnj;پردازد و درد مردم را می&zwnj;کاهد<span dir="LTR">.</span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">باوجود بحران اقتصادی ایران و کمبود سرمایه&zwnj;گذاری و مجازات بین&zwnj;المللی و گرانی، آیا این سیستم قادر به ایجاد شغل&zwnj;های جدید خواهد شد و آماده ایجاد ظرفیت شغلی سالانه بیش از یک میلیون را خواهد داشت؟ با توجه به بحران سیاسی و دیپلماتیک و سقوط درآمد نفتی و با توجه به فساد و دزدی، آیا دولت قادر به ایجاد این شرایط خواهد بود؟ شغل&zwnj;های سنتی که از اهمیت خارج شده کدامند و حرفه&zwnj;ها و آموزش حرفه&zwnj;ای تازه و مبتنی بر نیاز جامعه کدامند؟ آیا ایجاد شغل در بخش دولتی یا در بخش خصوصی تعقیب خواهد شد یا اینکه برعکس ناتوان از درآمدزایی، نظام موجود فقر را توسعه بیشتر خواهد داد و به ناگزیر بحران جمعیتی را عمیق&zwnj;تر خواهد ساخت؟ این پرسش&zwnj;ها از مسائل مهم جمعیت شناسی&zwnj; هستند<span dir="LTR">. </span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">برپایه طبقه&zwnj;بندی بین&zwnj;المللی فعالیت&zwnj;های اقتصادی جمعیت فعال هر کشور در سه بخش عمده کشاورزی، صنعت و خدمات قرار می&zwnj;&zwnj;گیرد. کشاورزی شامل فعالیت&zwnj;های زراعت، باغداری، دامپروری، شکار، جنگلداری و ماهیگیری و غیره می&zwnj;&zwnj;شود. صنعت در برگیرنده فعالیت&zwnj;هایی مانند استخراج معدن، صنعت، ساختمان، راهسازی، سدسازی، هواپیماسازی، موشک&zwnj;سازی، تامین آب، برق و گاز است. خدمات شامل عمده&zwnj;فروشی و خرده&zwnj;فروشی، تعمیر وسایل نقلیه موتوری، موتورسیکلت و کالاهای شخصی و خانگی، هتل و رستوران، حمل&zwnj;ونقل، انبارداری، ارتباطات واسطه&zwnj;گری&zwnj;های مالی، مستغلات، اجاره و فعالیت&zwnj;های کسب&zwnj;وکار، آموزش بهداشت و مددکاری اجتماعی و درس آموزی، سازمان&zwnj;ها و هیئت&zwnj;های برون&zwnj;مرزی، دفا&zwnj;تر و اداره&zwnj;های مرکزی، خانوارهای معمولی دارای خدمتکار، اداره امور عمومی، دفاع و تامین اجتماعی، جنگلبانان و غیره است<span dir="LTR">. </span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote> <p dir="RTL">باوجود بحران اقتصادی ایران و کمبود سرمایه&zwnj;گذاری و مجازات بین&zwnj;المللی و گرانی، آیا این سیستم قادر به ایجاد شغل&zwnj;های جدید خواهد شد و آماده ایجاد ظرفیت شغلی سالانه بیش از یک میلیون را خواهد داشت؟ با توجه به بحران سیاسی و دیپلماتیک و سقوط درآمد نفتی و با توجه به فساد و دزدی، آیا دولت قادر به ایجاد این شرایط خواهد بود؟ شغل&zwnj;های سنتی که از اهمیت خارج شده کدامند و حرفه&zwnj;ها و آموزش حرفه&zwnj;ای تازه و مبتنی بر نیاز جامعه کدامند؟</p> </blockquote> <p dir="RTL">امروز با توجه به اهمیت معضلات زیست محیطی و زیست&zwnj;بومی باید فعالیت&zwnj;های کار&zwnj;شناسی، بازرسی، اداری و اقتصاد توسعه پایدار نیز در دستور کار قرار گیرد. حال با توجه به نیازهای جامعه کدام بخش از فعالیت&zwnj;ها از اولویت برخوردار است و بودجه و سرمایه&zwnj;گذاری کوتاه و درازمدت چگونه باید تنظیم شود؟ نیاز به نیروهای انسانی و تخصصی و مهارت&zwnj;های تکنولوژی و پژوهشی چگونه تعریف می&zwnj;شود؟ توجه به نمودار&zwnj;های جمعیتی پرسش&zwnj;های بسیار اساسی در پیش روی ما قرار می&zwnj;دهد. دانش جمعیت&zwnj;شناسی باید به این پرسش&zwnj;ها جواب دهد و با مددگیری از آگاهی&zwnj;های جامعه&zwnj;شناختی و اقتصادی و تکنولوژیکی و فرهنگی و اکولوژیکی فرضیه&zwnj;ها و پیشنهادهای مقایسه&zwnj;ای ارائه دهد تا به این ترتیب سیاست&zwnj;های آینده مورد تصمیم&zwnj;گیری قرار گیرند<span dir="LTR">. </span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">رشد جمعیت متناسب با امکانات عینی کنونی یک کشور باید سنجیده شود و نه با افسونگری و خیالات موهوم. هنگامی که جامعه&zwnj;ای مانند ایران دارای شاخص&zwnj;های بسیار منفی و ناهنجاری&zwnj;های خطرناک و دردناک مانند بیکاری، اعتیاد، سرقت&zwnj;های مسلحانه، قاچاق مواد مخدر، فحشا، طلاق، خودکشی&zwnj;ها، قتل، فقر بیکران و غیره است؛ هنگامی که مناطق بسیار وسیعی از آب آشامیدنی سالم، فاضلاب بهداشتی و شهری، مسکن، کلاس درس برای کودکان و امکانات پزشکی لازم محروم&zwnj; هستند و هنگامی که کشور ما از ویرانگری زیست محیطی مانند خشک شدن دریاچه ارومیه و خشک شدن رود&zwnj;ها و تالاب و دریاچه&zwnj;ها رنج می&zwnj;برد، آلودگی در شهر&zwnj;ها و پساب&zwnj;های صنعتی سلامتی میلیون&zwnj;ها نفر را تخریب می&zwnj;کند. در این شرایط صحبت یکجانبه از افزایش جمعیت یک بیخردی کامل است. مدیریت جمعیتی باید همه جانبه باشد و به طور مسلم به جنبه کیفی و کمی ساخت

این مقاله هنوز در این سایت در دسترس نیست. لطفاً به سایت پیشین زمانه رجوع کنید.

این مقاله را در سایت قدیم ما بخوانید.

نظر بدهید

در پرکردن فرم خطایی صورت گرفته

نظرها

نظری وجود ندارد.