ارتباط ناشناخته. ارتباط بدون سانسور. ارتباط برقرار نمی‌شود. سایت اصلی احتمالاً زیر سانسور است. ارتباط با سایت (های) موازی برقرار شد. ارتباط برقرار نمی‌شود. ارتباط اینترنت خود را امتحان کنید. احتمال دارد اینترنت به طور سراسری قطع شده باشد. ادامه مطلب

ترکیه، متحد قابل اعتماد غرب و قدرتی منطقه‌ای در مسیر اروپا

<p dir="RTL">فرهاد سلمانیان - ترکیه قصد دارد در چارچوب فعالیت<span dir="LTR">&zwnj;</span>های سازمان &laquo;پیمان آتلانتیک شمالی&raquo; همکاری با اسرائیل را از سر بگیرد. خبرگزاری فرانسه به نقل از یک دیپلمات می&zwnj;نویسد که پیشنهاد این همکاری را دبیرکل ناتو، آندرس فوگ راسموسن، در دیدار با وزیران امور خارجه عضو این پیمان در روز ۴ دسامبر در بروکسل طرح کرده است.</p> <!--break--> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در آن دیدار کشورهای ناتو موافقت خود را با استقرار سامانه<span dir="LTR">&zwnj;</span> موشکی &laquo;پاتریوت&raquo; در منطقه مرزی جنوب ترکیه با سوریه رسماً اعلام کرده بودند. هدف این اقدام نیز تقویت پدافند هوایی ترکیه در برابر حمله<span dir="LTR">&zwnj;</span>های موشکی احتمالی ناشی از جنگ داخلی سوریه اعلام شد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">دولت ترکیه ضمن تصمیم به ازسرگیری همکاری با اسرائیل، حق توقف فعالیت مشترک با آن کشور را که عضو ناتو نیست، در محدوده<span dir="LTR">&zwnj;</span> ارضی خود محفوظ دانسته است. رابطه &nbsp;این دو کشور از بیش از دو سال قبل و پس از حمله<span dir="LTR">&zwnj;</span> نیروهای ویژه<span dir="LTR">&zwnj;</span> اسرائیلی به کشتی امدادی &laquo;ماوی<span dir="LTR">&zwnj;</span>مرمره&raquo; در راه غزه و کشته شدن نه شهروند غیرنظامی ترک در این حمله تیره شد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>امکان تقابل با جمهوری اسلامی از طریق ترکیه</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">تصمیم جدید ترکیه به فاصله<span dir="LTR">&zwnj;</span> کوتاهی پس از &nbsp;مخالفت مقام<span dir="LTR">&zwnj;</span>های ایرانی با استقرار سامانه<span dir="LTR">&zwnj;</span> موشکی پاتریوت در آن کشور صورت گرفت که این اقدام را تهدیدی امنیتی و در راستای حمایت از اسرائیل می&zwnj;دانند. در عین حال بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل نیز روز شنبه، ۲ دی (۲۲ دسامبر) اعلام کرد در صورت پیروزی در انتخابات پارلمانی سال آینده<span dir="LTR">&zwnj;</span>ی میلادی بر موضوع &laquo;تهدید هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای&raquo; ایران متمرکز خواهد شد. با تصمیم ازسرگیری همکاری ترکیه با اسرائیل در چارچوب فعالیت<span dir="LTR">&zwnj;</span>های ناتو و استقرار سامانه<span dir="LTR">&zwnj;</span> پاتریوت در منطقه، معادله<span dir="LTR">&zwnj;</span> فشار بر جمهوری اسلامی بر سر برنامه<span dir="LTR">&zwnj;</span> هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای، به نفع دولت اسرائیل تغییر می<span dir="LTR">&zwnj;</span>کند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">از طرفی روسیه و چین از اقدام ناتو خشنود نیستند و هر یک جداگانه نگرانی خود را بیان کرده<span dir="LTR">&zwnj;</span>اند. بعضی کارشناسان و مقام<span dir="LTR">&zwnj;</span>های روسی به کاربرد سامانه<span dir="LTR">&zwnj;</span> موشکی پاتریوت علیه ایران اشاره می&zwnj;کنند. سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه در در تازه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ترین موضع<span dir="LTR">&zwnj;</span>گیری در روز دو&zwnj;شنبه ۴ دی (۲۴دسامبر) در مصاحبه <span dir="LTR">&zwnj;</span>با شبکه<span dir="LTR">&zwnj;</span> تلویزیونی &laquo;راشا تودی&raquo; گفت که سامانه<span dir="LTR">&zwnj;</span> دفاع موشکی پاتریوت در ترکیه نه تنها علیه تهدیدهای هوایی از سوریه، بلکه متوجه ایران نیز هست. به گفته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ی لاوروف، از دید کارشناسان نظامی شکل برنامه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ریزی<span dir="LTR">&zwnj;</span>شده<span dir="LTR">&zwnj;</span>ی استقرار سامانه<span dir="LTR">&zwnj;&zwnj;</span>های پاتریوت در ترکیه در حال حاضر متفاوت با وضعی است که فقط برای مقابله با تهدید از سوی سوریه لازم است. قرار است شش سامانه<span dir="LTR">&zwnj;</span> موشکی پاتریوت از سوی آمریکا، آلمان و هلند در سه منطقه<span dir="LTR">&zwnj;</span> جنوبی آدانا، قهرمان مرعش، و قاضیان<span dir="LTR">&zwnj;</span>تپ مستقر شوند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote> <p dir="RTL">امکاناتی که ترکیه به عنوان عضو ناتو در اختیار آن سازمان قرار می<span dir="LTR">&zwnj;</span>دهد و محوریتی که از این راه می<span dir="LTR">&zwnj;</span>یابد، بر اهمیت دولت آنکارا به عنوان بازیگر منطقه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای مقتدر در کنار قدرت<span dir="LTR">&zwnj;</span>های ناتو و حتی در تقابل با روسیه می<span dir="LTR">&zwnj;</span>افزاید. فعالیت<span dir="LTR">&zwnj;</span>های نظامی ترکیه در قالب ناتو، فرصتی برای نمایش توان ادغام<span dir="LTR">&zwnj;</span>پذیری آن کشور در چارچوب<span dir="LTR">&zwnj;</span>های بین<span dir="LTR">&zwnj;</span>المللی و جهانی و انعطاف<span dir="LTR">&zwnj;</span>پذیری آنکارا برای همکاری<span dir="LTR">&zwnj;</span>های بعدی نیز به دست می<span dir="LTR">&zwnj;</span>دهد.</p> </blockquote> <p dir="RTL">وزیر خارجه<span dir="LTR">&zwnj;</span> روسیه همچنین گفته است که مقابله با حمله<span dir="LTR">&zwnj;</span> ایران به بخش راداری سپر دفاع موشکی آمریکا که در استان مالاتیای ترکیه مستقر است، از هدف<span dir="LTR">&zwnj;</span>های انتقال موشک<span dir="LTR">&zwnj;</span>های پاتریوت به جنوب ترکیه خواهد بود. در پیوند با سپر دفاع موشکی آمریکا که مدت<span dir="LTR">&zwnj;</span>ها موضوع اختلاف با روسیه بوده، خبرگزاری روسی &laquo;ریانووستی&raquo; نوشت که وزیران خارجه<span dir="LTR">&zwnj;</span> دو کشور در حال برنامه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ریزی برای دیدار در سال ۲۰۱۳ برای گفت<span dir="LTR">&zwnj;</span>وگو در باره<span dir="LTR">&zwnj;</span>ی اختلاف<span dir="LTR">&zwnj;</span>های موجود هستند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">تحلیل مقام<span dir="LTR">&zwnj;</span>های روسی در پیوند مقابله<span dir="LTR">&zwnj;</span> ناتو با ایران با وجود تأکید آن سازمان بر ماهیت دفاعی استقرار سامانه<span dir="LTR">&zwnj;</span>های پاتریوت در ترکیه چندان دور از واقعیت نیست. بعضی از فرماندهان &laquo;سپاه پاسداران&raquo; در گذشته تهدید کرده<span dir="LTR">&zwnj;</span>اند که در صورت حمله<span dir="LTR">&zwnj;</span> نظامی اسرائیل به تأسیسات اتمی ایران، رادار سپر دفاع موشکی آمریکا را در ترکیه هدف می<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;گیرند که در درگیری احتمالی با اسرائیل به نفع این کشور عمل خواهد کرد. درگیری<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای که مدت<span dir="LTR">&zwnj;</span>هاست به دلیل مخالفت اسرائیل با برنامه<span dir="LTR">&zwnj;</span> هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای جمهوری اسلامی گمانه<span dir="LTR">&zwnj;</span>زنی در باره<span dir="LTR">&zwnj;</span> آن ادامه داشته است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در اقدام ناتو برای استقرار سامانه<span dir="LTR">&zwnj;</span> پاتریوت در سه منطقه<span dir="LTR">&zwnj;</span> در نزدیکی مرزهای سوریه &nbsp;برای دستکم یک سال،</p> <p dir="RTL">نمی<span dir="LTR">&zwnj;</span>توان توجه آن را به نقش بازدارندگی ترکیه در برابر آنچه کشورهای غربی تهدید از جانب ایران می<span dir="LTR">&zwnj;</span>دانند، نادیده گرفت. سامانه<span dir="LTR">&zwnj;</span>های پاتریوت با داشتن توانایی جابه<span dir="LTR">&zwnj;</span>جایی در خاک ترکیه می<span dir="LTR">&zwnj;</span>توانند در صورت بروز درگیری میان ایران و اسرائیل موشک<span dir="LTR">&zwnj;</span>های شلیک شده از ایران را نیز ره&zwnj;گیری و منهدم کنند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">امکاناتی که ترکیه به عنوان عضو ناتو در اختیار آن سازمان قرار می<span dir="LTR">&zwnj;</span>دهد و محوریتی که از این راه می<span dir="LTR">&zwnj;</span>یابد، بر اهمیت دولت آنکارا به عنوان بازیگر منطقه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای مقتدر در کنار قدرت<span dir="LTR">&zwnj;</span>های ناتو و حتی در تقابل با روسیه می<span dir="LTR">&zwnj;</span>افزاید. فعالیت<span dir="LTR">&zwnj;</span>های نظامی ترکیه در قالب ناتو، فرصتی برای نمایش توان ادغام<span dir="LTR">&zwnj;</span>پذیری آن کشور در چارچوب<span dir="LTR">&zwnj;</span>های بین<span dir="LTR">&zwnj;</span>المللی و جهانی و انعطاف<span dir="LTR">&zwnj;</span>پذیری آنکارا برای همکاری<span dir="LTR">&zwnj;</span>های بعدی نیز به دست می<span dir="LTR">&zwnj;</span>دهد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>افزایش نفوذ سیاسی و اقتصادی آنکارا</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">گذشته از بعد نظامی، در زمینه<span dir="LTR">&zwnj;</span> سیاسی نیز با وجود مخالفت فرانسه و قبرس برای پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا، تغییر لحن بعضی مقام<span dir="LTR">&zwnj;</span>های اروپایی در این زمینه قابل توجه است. در حال حاضر مدتی طولانی از توقف گفت<span dir="LTR">&zwnj;</span>وگوهای اتحادیه<span dir="LTR">&zwnj;</span> اروپا برای پذیرفتن ترکیه به عنوان عضو می<span dir="LTR">&zwnj;</span>گذرد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote> <p dir="RTL">با وجود چشم<span dir="LTR">&zwnj;</span>انداز همکاری سیاسی، نظامی و اقتصادی با طرف<span dir="LTR">&zwnj;</span>های غربی، دولت ترکیه هنوز به حد کافی بر رفع معضل محدودیت آزادی بیان، بازداشت روزنامه<span dir="LTR">&zwnj;</span>نگاران و توجه به معیارهای حقوق بشر متمرکز نشده است. طبق گزارش سال جاری میلادی &laquo;سازمان گزارشگران بدون مرز&raquo;، ترکیه با زندانی کردن دست<span dir="LTR">&zwnj;&zwnj;</span>کم ۴۲&nbsp;روزنامه<span dir="LTR">&zwnj;</span>نگار و چهار دست<span dir="LTR">&zwnj;</span>اندرکار رسانه<span dir="LTR">&zwnj;</span>، در صدر پنج کشور محدودکننده<span dir="LTR">&zwnj;</span> آزادی بیان قرار داشت. در این گزارش پس از ترکیه، از چین، اریتره، ایران و سوریه با عنوان &laquo;بزرگ<span dir="LTR">&zwnj;</span>ترین زندان<span dir="LTR">&zwnj;</span>های روزنامه<span dir="LTR">&zwnj;</span>نگاران&raquo; در جهان یاد شده بود.</p> </blockquote> <p dir="RTL">گیدو وستروله، وزیر امور خارجه<span dir="LTR">&zwnj;</span> آلمان اخیراً گفته است که باید از نیمه<span dir="LTR">&zwnj;</span> نخست سال ۲۰۱۳ برای ازسرگیری</p> <p dir="RTL">گفت<span dir="LTR">&zwnj;</span>وگوهای پیوستن ترکیه به اتحادیه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ی اروپا بهره برد. به نوشته<span dir="LTR">&zwnj;</span> بعضی رسانه<span dir="LTR">&zwnj;</span>های آلمانی با وجود انتقادهای فراوان از وضعیت آزادی بیان و بازداشت روزنامه<span dir="LTR">&zwnj;</span>نگاران در ترکیه، در محافل دیپلماتیک آلمان بحث اهمیت ترکیه به عنوان چهارراه گذر خطوط انتقال منابع انرژی و بازار اقتصادی گسترده برای شرکت<span dir="LTR">&zwnj;</span>های اروپایی افزایش یافته است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در حال حاضر رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه، خواهان پیوستن کشورش به اتحادیه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ی اروپا تا سال ۲۰۲۳ میلادی است. بنا بر یکی از گزارش<span dir="LTR">&zwnj;</span>های تازه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ی وب<span dir="LTR">&zwnj;</span>سایت &laquo;مرکز فدرال آموزش سیاسی&raquo; در آلمان، به مناسبت سالگرد آغاز گفت<span dir="LTR">&zwnj;</span>وگوهای ورود ترکیه به اتحادیه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ی اروپا، شرط پذیرش عضویت ترکیه پیشبرد روند اصلاحات اساسی در آن کشور طبق مقررات وضع<span dir="LTR">&zwnj;</span>شده در کپنهاگ، پایتخت دانمارک، در سال ۱۹۹۳ است. بر این اساس شرط قبول ترکیه در اتحادیه<span dir="LTR">&zwnj;</span> اروپا رعایت حقوق بشر، برقراری نظام حقوقی و دموکراتیک باثبات، احترام به حقوق اقلیت<span dir="LTR">&zwnj;</span>ها و رسیدن به سطحی از اقتصاد بازار است که بتواند با کشورهای اتحادیه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ی اروپا رقابت کند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">با پیوستن ترکیه به اتحادیه<span dir="LTR">&zwnj;</span> اروپا مقام<span dir="LTR">&zwnj;</span>های ترک قصد دارند از جمله به بخش اقتصاد خود، مخصوصاً در زمینه<span dir="LTR">&zwnj;</span> کشاورزی رونق ببخشند و با کمک<span dir="LTR">&zwnj;</span>های آن به استانداردهای اتحادیه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ی اروپا برسند. چشم<span dir="LTR">&zwnj;</span>انداز اقتصاد آن کشور اکنون با معدودی از کشورهای اروپای شرقی مانند بلغارستان قابل مقایسه است. نشریه<span dir="LTR">&zwnj;</span> آلمانی &laquo;فوکوس&raquo; اخیراً در گزارشی از سرعت چشمگیر رشد اقتصادی ترکیه و افزایش جذابیتش برای سرمایه<span dir="LTR">&zwnj;</span>گذاران خارجی خبر داد. موسسه<span dir="LTR">&zwnj;</span> اعتبارسنجی &laquo;فیچ&raquo; نیز در پایان سال جاری میلادی رتبه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ی اعتباری آن کشور را افزایش داد. این اتفاق به معنی افزایش ارزش اوراق بهادار ترکیه است و رشد ارزش لیره<span dir="LTR">&zwnj;</span>ی ترک، واحد پول آن را نیز همراه دارد. بعضی از مسئولان دولتی در آنکارا افزایش رتبه<span dir="LTR">&zwnj;</span> اعتباری را آغاز دوران جدیدی برای جذب سرمایه<span dir="LTR">&zwnj;</span>گذاری<span dir="LTR">&zwnj;</span>های خارجی در بخش خصوصی و دولتی ارزیابی کرده<span dir="LTR">&zwnj;</span>اند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">پس از اعلام ارزیابی موسسه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ی فیچ، بهره<span dir="LTR">&zwnj;</span>ی بدهی<span dir="LTR">&zwnj;</span>های دولتی ترکیه نیز تا حدی کاهش یافت. بعضی از کارشناسان اقتصادی در ارزیابی<span dir="LTR">&zwnj;</span>های خود گفته<span dir="LTR">&zwnj;</span>اند که ممکن است دو موسسه<span dir="LTR">&zwnj;</span> اعتبارسنجی &laquo;استاندارد<span dir="LTR">&zwnj;</span> اند پورز&raquo; و &laquo;مودیز&raquo; هم، رتبه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ی اعتباری ترکیه را افزایش دهند. چنین اتفاقی در صورت وقوع، مشوقی جدید برای سرمایه<span dir="LTR">&zwnj;</span>گذاران خارجی در عرصه<span dir="LTR">&zwnj;</span>های اقتصادی ترکیه خواهد بود و باعث جلب اعتماد آن<span dir="LTR">&zwnj;</span>ها به بازار مالی این کشور می<span dir="LTR">&zwnj;</span>شود.</p> <blockquote> <p dir="RTL">چشم<span dir="LTR">&zwnj;</span>انداز اقتصاد ترکیه اکنون با معدودی از کشورهای اروپای شرقی مانند بلغارستان قابل مقایسه است. نشریه<span dir="LTR">&zwnj;</span> آلمانی &laquo;فوکوس&raquo; اخیراً در گزارشی از سرعت چشمگیر رشد اقتصادی ترکیه و افزایش جذابیتش برای سرمایه<span dir="LTR">&zwnj;</span>گذاران خارجی خبر داد. موسسه<span dir="LTR">&zwnj;</span> اعتبارسنجی &laquo;فیچ&raquo; نیز در پایان سال جاری میلادی رتبه<span dir="LTR">&zwnj;</span> اعتباری آن کشور را افزایش داد. این اتفاق به معنی افزایش ارزش اوراق بهادار ترکیه است و رشد ارزش لیره<span dir="LTR">&zwnj;</span>ی ترک، واحد پول آن را نیز همراه دارد.</p> </blockquote> <p dir="RTL">با وجود این چشم<span dir="LTR">&zwnj;</span>انداز مثبت، مسئولان ترک به این حد اکتفا نکرده<span dir="LTR">&zwnj;</span>اند. در سال<span dir="LTR">&zwnj;</span>های اخیر آن<span dir="LTR">&zwnj;</span>ها طرح<span dir="LTR">&zwnj;</span>های توسعه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ی بلندپروازانه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای در مورد زیرساخت<span dir="LTR">&zwnj;</span>های ملی را آغاز کرده<span dir="LTR">&zwnj;</span>اند که ساخت بزرگ<span dir="LTR">&zwnj;</span>ترین فرودگاه جهان در شمال استانبول با هزینه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای برابر ۳ میلیارد یورو یکی از آن<span dir="LTR">&zwnj;</span>ها است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">با وجود چشم<span dir="LTR">&zwnj;</span>انداز همکاری سیاسی، نظامی و اقتصادی با طرف<span dir="LTR">&zwnj;</span>های غربی، دولت ترکیه هنوز به حد کافی بر رفع معضل محدودیت آزادی بیان، بازداشت روزنامه<span dir="LTR">&zwnj;</span>نگاران و توجه به معیارهای حقوق بشر متمرکز نشده است. طبق گزارش سال جاری میلادی &laquo;سازمان گزارشگران بدون مرز&raquo;، ترکیه با زندانی کردن دست<span dir="LTR">&zwnj;&zwnj;</span>کم ۴۲&nbsp;روزنامه<span dir="LTR">&zwnj;</span>نگار و چهار دست<span dir="LTR">&zwnj;</span>اندرکار رسانه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای، در صدر پنج کشور محدودکننده<span dir="LTR">&zwnj;</span> آزادی بیان قرار داشت. در این گزارش پس از ترکیه، از چین، اریتره، ایران و سوریه با عنوان &laquo;بزرگ<span dir="LTR">&zwnj;</span>ترین زندان<span dir="LTR">&zwnj;</span>های روزنامه<span dir="LTR">&zwnj;</span>نگاران&raquo; در جهان یاد شده بود.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">با این همه، دولت آنکارا ضمن همکاری با ناتو، تلاش برای پیوستن به اتحادیه<span dir="LTR">&zwnj;</span> اروپا، موضع<span dir="LTR">&zwnj;</span>گیری علیه دولت سوریه در درگیری<span dir="LTR">&zwnj;</span>های نظامی این کشور با مخالفانش و همچنین داشتن موضعی معقول در باره<span dir="LTR">&zwnj;</span>ی درگیری<span dir="LTR">&zwnj;</span>های اسرائیلی<span dir="LTR">&zwnj;</span>ها و فلسطینیان در خاور میانه، فاصله<span dir="LTR">&zwnj;</span> خود را از نظر توجه به ابعاد توسعه<span dir="LTR">&zwnj;</span>یافتگی با کشورهایی مانند ایران افزایش داده است. از سوی دیگر، این کشور همچنان مناسبات خود را با کشورهای اتحادیه اروپا درهم <span dir="LTR">&zwnj;</span>تنیده<span dir="LTR">&zwnj;</span>تر و چند وجهی&zwnj;تر می<span dir="LTR">&zwnj;</span>کند تا راه پیوستن به اتحادیه<span dir="LTR">&zwnj;</span> اروپا را نیز هموار کند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">الگوی فرهنگی، اقتصادی و دیپلماتیک ترکیه از جمله به این دلیل برای ایران مهم است که نشان می<span dir="LTR">&zwnj;</span>دهد</p> <p dir="RTL">سرمایه<span dir="LTR">&zwnj;</span>گذاری دیپلماتیک و سیاست<span dir="LTR">&zwnj;&zwnj;</span>های راهبردی، در صورت وجود حاکمیت عقلانی و نظامی قانونی به دور از دخالت نهادهای دینی و ایدئولوژیک، می<span dir="LTR">&zwnj;</span>توانند چه توان و سمت و سویی داشته باشند و در چه محورهایی پیش بروند. موضوع<span dir="LTR">&zwnj;</span>هایی که در جمهوری اسلامی تا حد زیادی مهجور مانده<span dir="LTR">&zwnj;</span>اند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">ترکیه، در عمل به آن&zwnj;چه جمهوری اسلامی در باره<span dir="LTR">&zwnj;</span> تبدیل به ابرقدرت منطقه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای در سر می<span dir="LTR">&zwnj;</span>پروراند، رسیده است.</p>

فرهاد سلمانیان - ترکیه قصد دارد در چارچوب فعالیت‌های سازمان «پیمان آتلانتیک شمالی» همکاری با اسرائیل را از سر بگیرد. خبرگزاری فرانسه به نقل از یک دیپلمات می‌نویسد که پیشنهاد این همکاری را دبیرکل ناتو، آندرس فوگ راسموسن، در دیدار با وزیران امور خارجه عضو این پیمان در روز ۴ دسامبر در بروکسل طرح کرده است.

در آن دیدار کشورهای ناتو موافقت خود را با استقرار سامانه‌ موشکی «پاتریوت» در منطقه مرزی جنوب ترکیه با سوریه رسماً اعلام کرده بودند. هدف این اقدام نیز تقویت پدافند هوایی ترکیه در برابر حمله‌های موشکی احتمالی ناشی از جنگ داخلی سوریه اعلام شد.

دولت ترکیه ضمن تصمیم به ازسرگیری همکاری با اسرائیل، حق توقف فعالیت مشترک با آن کشور را که عضو ناتو نیست، در محدوده‌ ارضی خود محفوظ دانسته است. رابطه  این دو کشور از بیش از دو سال قبل و پس از حمله‌ نیروهای ویژه‌ اسرائیلی به کشتی امدادی «ماوی‌مرمره» در راه غزه و کشته شدن نه شهروند غیرنظامی ترک در این حمله تیره شد.

امکان تقابل با جمهوری اسلامی از طریق ترکیه

تصمیم جدید ترکیه به فاصله‌ کوتاهی پس از  مخالفت مقام‌های ایرانی با استقرار سامانه‌ موشکی پاتریوت در آن کشور صورت گرفت که این اقدام را تهدیدی امنیتی و در راستای حمایت از اسرائیل می‌دانند. در عین حال بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل نیز روز شنبه، ۲ دی (۲۲ دسامبر) اعلام کرد در صورت پیروزی در انتخابات پارلمانی سال آینده‌ی میلادی بر موضوع «تهدید هسته‌ای» ایران متمرکز خواهد شد. با تصمیم ازسرگیری همکاری ترکیه با اسرائیل در چارچوب فعالیت‌های ناتو و استقرار سامانه‌ پاتریوت در منطقه، معادله‌ فشار بر جمهوری اسلامی بر سر برنامه‌ هسته‌ای، به نفع دولت اسرائیل تغییر می‌کند.

از طرفی روسیه و چین از اقدام ناتو خشنود نیستند و هر یک جداگانه نگرانی خود را بیان کرده‌اند. بعضی کارشناسان و مقام‌های روسی به کاربرد سامانه‌ موشکی پاتریوت علیه ایران اشاره می‌کنند. سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه در در تازه‌ترین موضع‌گیری در روز دو‌شنبه ۴ دی (۲۴دسامبر) در مصاحبه ‌با شبکه‌ تلویزیونی «راشا تودی» گفت که سامانه‌ دفاع موشکی پاتریوت در ترکیه نه تنها علیه تهدیدهای هوایی از سوریه، بلکه متوجه ایران نیز هست. به گفته‌ی لاوروف، از دید کارشناسان نظامی شکل برنامه‌ریزی‌شده‌ی استقرار سامانه‌‌های پاتریوت در ترکیه در حال حاضر متفاوت با وضعی است که فقط برای مقابله با تهدید از سوی سوریه لازم است. قرار است شش سامانه‌ موشکی پاتریوت از سوی آمریکا، آلمان و هلند در سه منطقه‌ جنوبی آدانا، قهرمان مرعش، و قاضیان‌تپ مستقر شوند.

وزیر خارجه‌ روسیه همچنین گفته است که مقابله با حمله‌ ایران به بخش راداری سپر دفاع موشکی آمریکا که در استان مالاتیای ترکیه مستقر است، از هدف‌های انتقال موشک‌های پاتریوت به جنوب ترکیه خواهد بود. در پیوند با سپر دفاع موشکی آمریکا که مدت‌ها موضوع اختلاف با روسیه بوده، خبرگزاری روسی «ریانووستی» نوشت که وزیران خارجه‌ دو کشور در حال برنامه‌ریزی برای دیدار در سال ۲۰۱۳ برای گفت‌وگو در باره‌ی اختلاف‌های موجود هستند.

تحلیل مقام‌های روسی در پیوند مقابله‌ ناتو با ایران با وجود تأکید آن سازمان بر ماهیت دفاعی استقرار سامانه‌های پاتریوت در ترکیه چندان دور از واقعیت نیست. بعضی از فرماندهان «سپاه پاسداران» در گذشته تهدید کرده‌اند که در صورت حمله‌ نظامی اسرائیل به تأسیسات اتمی ایران، رادار سپر دفاع موشکی آمریکا را در ترکیه هدف می‌‌گیرند که در درگیری احتمالی با اسرائیل به نفع این کشور عمل خواهد کرد. درگیری‌ای که مدت‌هاست به دلیل مخالفت اسرائیل با برنامه‌ هسته‌ای جمهوری اسلامی گمانه‌زنی در باره‌ آن ادامه داشته است.

در اقدام ناتو برای استقرار سامانه‌ پاتریوت در سه منطقه‌ در نزدیکی مرزهای سوریه  برای دستکم یک سال،

نمی‌توان توجه آن را به نقش بازدارندگی ترکیه در برابر آنچه کشورهای غربی تهدید از جانب ایران می‌دانند، نادیده گرفت. سامانه‌های پاتریوت با داشتن توانایی جابه‌جایی در خاک ترکیه می‌توانند در صورت بروز درگیری میان ایران و اسرائیل موشک‌های شلیک شده از ایران را نیز ره‌گیری و منهدم کنند.

امکاناتی که ترکیه به عنوان عضو ناتو در اختیار آن سازمان قرار می‌دهد و محوریتی که از این راه می‌یابد، بر اهمیت دولت آنکارا به عنوان بازیگر منطقه‌ای مقتدر در کنار قدرت‌های ناتو و حتی در تقابل با روسیه می‌افزاید. فعالیت‌های نظامی ترکیه در قالب ناتو، فرصتی برای نمایش توان ادغام‌پذیری آن کشور در چارچوب‌های بین‌المللی و جهانی و انعطاف‌پذیری آنکارا برای همکاری‌های بعدی نیز به دست می‌دهد.

افزایش نفوذ سیاسی و اقتصادی آنکارا

گذشته از بعد نظامی، در زمینه‌ سیاسی نیز با وجود مخالفت فرانسه و قبرس برای پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا، تغییر لحن بعضی مقام‌های اروپایی در این زمینه قابل توجه است. در حال حاضر مدتی طولانی از توقف گفت‌وگوهای اتحادیه‌ اروپا برای پذیرفتن ترکیه به عنوان عضو می‌گذرد.

گیدو وستروله، وزیر امور خارجه‌ آلمان اخیراً گفته است که باید از نیمه‌ نخست سال ۲۰۱۳ برای ازسرگیری

گفت‌وگوهای پیوستن ترکیه به اتحادیه‌ی اروپا بهره برد. به نوشته‌ بعضی رسانه‌های آلمانی با وجود انتقادهای فراوان از وضعیت آزادی بیان و بازداشت روزنامه‌نگاران در ترکیه، در محافل دیپلماتیک آلمان بحث اهمیت ترکیه به عنوان چهارراه گذر خطوط انتقال منابع انرژی و بازار اقتصادی گسترده برای شرکت‌های اروپایی افزایش یافته است.

در حال حاضر رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه، خواهان پیوستن کشورش به اتحادیه‌ی اروپا تا سال ۲۰۲۳ میلادی است. بنا بر یکی از گزارش‌های تازه‌ی وب‌سایت «مرکز فدرال آموزش سیاسی» در آلمان، به مناسبت سالگرد آغاز گفت‌وگوهای ورود ترکیه به اتحادیه‌ی اروپا، شرط پذیرش عضویت ترکیه پیشبرد روند اصلاحات اساسی در آن کشور طبق مقررات وضع‌شده در کپنهاگ، پایتخت دانمارک، در سال ۱۹۹۳ است. بر این اساس شرط قبول ترکیه در اتحادیه‌ اروپا رعایت حقوق بشر، برقراری نظام حقوقی و دموکراتیک باثبات، احترام به حقوق اقلیت‌ها و رسیدن به سطحی از اقتصاد بازار است که بتواند با کشورهای اتحادیه‌ی اروپا رقابت کند.

با پیوستن ترکیه به اتحادیه‌ اروپا مقام‌های ترک قصد دارند از جمله به بخش اقتصاد خود، مخصوصاً در زمینه‌ کشاورزی رونق ببخشند و با کمک‌های آن به استانداردهای اتحادیه‌ی اروپا برسند. چشم‌انداز اقتصاد آن کشور اکنون با معدودی از کشورهای اروپای شرقی مانند بلغارستان قابل مقایسه است. نشریه‌ آلمانی «فوکوس» اخیراً در گزارشی از سرعت چشمگیر رشد اقتصادی ترکیه و افزایش جذابیتش برای سرمایه‌گذاران خارجی خبر داد. موسسه‌ اعتبارسنجی «فیچ» نیز در پایان سال جاری میلادی رتبه‌ی اعتباری آن کشور را افزایش داد. این اتفاق به معنی افزایش ارزش اوراق بهادار ترکیه است و رشد ارزش لیره‌ی ترک، واحد پول آن را نیز همراه دارد. بعضی از مسئولان دولتی در آنکارا افزایش رتبه‌ اعتباری را آغاز دوران جدیدی برای جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی در بخش خصوصی و دولتی ارزیابی کرده‌اند.

پس از اعلام ارزیابی موسسه‌ی فیچ، بهره‌ی بدهی‌های دولتی ترکیه نیز تا حدی کاهش یافت. بعضی از کارشناسان اقتصادی در ارزیابی‌های خود گفته‌اند که ممکن است دو موسسه‌ اعتبارسنجی «استاندارد‌ اند پورز» و «مودیز» هم، رتبه‌ی اعتباری ترکیه را افزایش دهند. چنین اتفاقی در صورت وقوع، مشوقی جدید برای سرمایه‌گذاران خارجی در عرصه‌های اقتصادی ترکیه خواهد بود و باعث جلب اعتماد آن‌ها به بازار مالی این کشور می‌شود.

با وجود این چشم‌انداز مثبت، مسئولان ترک به این حد اکتفا نکرده‌اند. در سال‌های اخیر آن‌ها طرح‌های توسعه‌ی بلندپروازانه‌ای در مورد زیرساخت‌های ملی را آغاز کرده‌اند که ساخت بزرگ‌ترین فرودگاه جهان در شمال استانبول با هزینه‌ای برابر ۳ میلیارد یورو یکی از آن‌ها است.

با وجود چشم‌انداز همکاری سیاسی، نظامی و اقتصادی با طرف‌های غربی، دولت ترکیه هنوز به حد کافی بر رفع معضل محدودیت آزادی بیان، بازداشت روزنامه‌نگاران و توجه به معیارهای حقوق بشر متمرکز نشده است. طبق گزارش سال جاری میلادی «سازمان گزارشگران بدون مرز»، ترکیه با زندانی کردن دست‌‌کم ۴۲ روزنامه‌نگار و چهار دست‌اندرکار رسانه‌ای، در صدر پنج کشور محدودکننده‌ آزادی بیان قرار داشت. در این گزارش پس از ترکیه، از چین، اریتره، ایران و سوریه با عنوان «بزرگ‌ترین زندان‌های روزنامه‌نگاران» در جهان یاد شده بود.

با این همه، دولت آنکارا ضمن همکاری با ناتو، تلاش برای پیوستن به اتحادیه‌ اروپا، موضع‌گیری علیه دولت سوریه در درگیری‌های نظامی این کشور با مخالفانش و همچنین داشتن موضعی معقول در باره‌ی درگیری‌های اسرائیلی‌ها و فلسطینیان در خاور میانه، فاصله‌ خود را از نظر توجه به ابعاد توسعه‌یافتگی با کشورهایی مانند ایران افزایش داده است. از سوی دیگر، این کشور همچنان مناسبات خود را با کشورهای اتحادیه اروپا درهم ‌تنیده‌تر و چند وجهی‌تر می‌کند تا راه پیوستن به اتحادیه‌ اروپا را نیز هموار کند.

الگوی فرهنگی، اقتصادی و دیپلماتیک ترکیه از جمله به این دلیل برای ایران مهم است که نشان می‌دهد

سرمایه‌گذاری دیپلماتیک و سیاست‌‌های راهبردی، در صورت وجود حاکمیت عقلانی و نظامی قانونی به دور از دخالت نهادهای دینی و ایدئولوژیک، می‌توانند چه توان و سمت و سویی داشته باشند و در چه محورهایی پیش بروند. موضوع‌هایی که در جمهوری اسلامی تا حد زیادی مهجور مانده‌اند.

ترکیه، در عمل به آن‌چه جمهوری اسلامی در باره‌ تبدیل به ابرقدرت منطقه‌ای در سر می‌پروراند، رسیده است.

نظر بدهید

در پرکردن فرم خطایی صورت گرفته

نظرها

نظری وجود ندارد.