کارت بانکی مهاجران افغان مسدود و دوباره بازگشایی شد

مسدود شدن تدریجی حساب بانکی مهاجران افغان مقیم ایران در سه روز آخر کاری هفته (هفتم، هشتم و نهم بهمن‌ماه) سبب شد تا گروهی از مهاجران مقابل شعب بانک‌های صادرات و تجارت در ایران تجمع کنند.

تعدادی از افغان‌ستانی‌های مقیم ایران و شهروندان ایرانی روز گذشته تصاویر و ویدیو‌هایی از تجمعات شکل گرفته در مقابل این دو بانک در مشهد و تهران را منتشر کردند.

چرا کارت‌ها مسدود شد؟

حجت‌الله صیدی، مدیرعامل بانک صادرات ایران، جمعه ۱۰ بهمن در گفت‌وگو با خبرگزاری فارس دلیل این رویداد را اجرای قوانین مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم در ایران دانسته و گفته آن‌ها دستورالعمل‌های بانک مرکزی را اجرا کرده‌اند:

به بیان دیگر این مسئول شبکه بانکی گفته تنها کارت بانکی افرادی که کد فراگیر مهاجرین را ندارند مسدود شده است.

مدیرعامل بانک صادرات همچنین گفته است شبکه بانکی بارها در مقابل اصرار «نهادهای ناظر» برای مسدود کردن حساب‌ها و کارت‌های افردای که تعیین هویت نشده‌اند، مقاومت کرده است.

روایت صمدی از رویدادهای سه روز گذشته این است که چندین بار مهلت اخذ کد شناسایی تمدید شده، ولی به دلیل انجام «تراکنش‌های مشکوک» نهایتا «تمامی بانک‌ها موظف شدند از تاریخ ششم بهمن‌ماه سال‌جاری، حساب‌ها و کارت‌های فاقد کد شهاب را مسدود کنند.»

این مقام بانکی نام نهاد ناظری که اصرار بر مسدود شدن حساب مهاجران افغان داشته اعلام نکرده است. احتمالا منظور آقای صمدی از نهاد ناظر، «اداره‌کل مقررات، مجوزهای بانکی و مبارزه با پولشویی» از زیرمجموعه‌های بانک مرکزی است که بخشنامه‌های مربوط به تنظیم شبکه بانکی برای مقابله با پولشویی را صادر می‌کند. 

چرا کد فراگیر صادر نشده است؟

دلیل عدم صدور کدفراگیر احراز هویت به این دلیل است که کد پیش‌تر تنها برای افراد دارای دفترچه و پروانه اقامت رسمی صادر می‌شد. به این ترتیب کسانی که دارای مدارک پناهندگی، پاسپورت افغانستانی، کارت آمایش و با دفترچه اقامت نیروی انتظامی بودند، از امکان دریافت این کد را نداشتند.

روز ۱۳ آذرماه امسال مهدی محمودی، مدیرکل امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور گفت که آن‌ها با وزارت اقتصاد و بانک مرکزی مذاکراتی داشته‌اند و در نتیجه «اتباع خارجی که مدارک آمایش صادره توسط وزارت کشور مشروط به معتبر بودن آن، شامل کارت آمایش ۱۵، کارت هویت ۱۴ و همچنین گذرنامه با روادید و با پروانه اقامت معتبر، دفترچه اقامت صادره از سوی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران به شرط دارا بودن مجوز اقامت‌معتبر، دفترچه اقامت ویژه صادره از سوی ناجا به شرط دارا بودن مجوز اقامت معتبر و همچنین دفترچه پناهندگی صادره از سوی ناجا به شرط دارا بودن اعتبار را داشته باشند، مشمول صدور و تمدید کارت‌های بانکی هستند.»

با این وجود به نظر می‌رسد دستورالعمل مورد اشاره برای دو بانک صادرات و تجارت قابل اعتنا نبوده و یا مقام‌های بانک مرکزی تصمیم گرفته‌اند به این توافق عمل نکنند.

در دوماه گذشته به رغم وجود این دستورالعمل مانند سال‌‌های قبل شرایط ویژه‌ای برای مهاجران افغانستانی در زمینه دسترسی به خدمات بانکی در ایران وجود داشته است.

مهاجران فاقد گذرنامه یا کسانی که گذرنامه آنها منقضی شده است از دریافت خدمات بانکی محرومند. افرادی هم که کارت آمایش (کارت خروجی مدت‌دار) دارند تنها می‌توانند حساب بانکی با دفترچه داشته باشند و نمی‌تواند از کارت بانکی و خدمات الکترونیک استفاده کنند.

در ادامه چه خواهد شد؟

خبرگزاری تسنیم ساعتی پیش گزارش داد که کارت بانکی مهاجران افغان مجددا فعال شده است.

این خبرگزاری نوشت که «بانک‌های عامل یک ماه دیگر به این گروه از مشتریان بانکی فرصت داده‌اند تا کد اتباع خود را به بانک اعلام کنند و اگر بعد از این فرصت داده شده، اتباع خارجی کد اتباع خود را به بانک اعلام نکردند، ‌کارت‌های بانکی آنها مجدداً غیرفعال خواهد شد.»

تسنیم از قول یک مسئول شبکه بانکی که نامش را ذکر نکرده، گفته این مشکل تنها برای ۲۰ درصد از مهاجران ایجاد شده و بقیه توانسته‌اند کد فراگیر را به بانک ارائه دهند.

البته در این خبر به افرادی که بدون مدارک هویتی به ایران مهاجرت کرده‌اند اشاره نشده و آن‌ها همچنان از خدمات بانکی محرومند و یا ناگزیر می‌شوند از کارت‌های بانکی اجاره‌ای استفاده کنند.

براساس آمار وزارت کشور، سه میلیون مهاجر در ایران زندگی می‌کنند که از این تعداد یک و نیم میلیون رسمی و قانونی و نیمی هم به شکل غیررسمی ساکن هستند. این یک‌ونیم میلیون نفر از مهاجران که وزارت کشور آن‌ها را »غیررسمی» خطاب می‌کند، همچنان از خدمات بانکی در ایران محرومند.