بایدن قتلعام ارامنه را «نسلکشی» خواند: اعتراض ترکیه و آذربایجان، استقبال ارمنستان
برای نخستینبار یک مقام ریاست جمهوری در ایالات متحده آمریکا کشتار ارامنه توسط امپراتوری عثمانی را بهعنوان «نسلکشی» به رسمیت شناخت. اقدامی که بر تنشهای کنونی میان واشنگتن و آنکارا دامن میزند. وزارت خارجه ترکیه همصدا با برخی از مقامهای اپوزیسیون در این کشور ، بایدن را متهم کردند که به تحریف تاریخ دست زده است. ارمنستان اما بههمراه بسیاری از گروههای ارامنه ساکن ایالات متحده از این اقدام «مشتاقانه» استقبال کردند.
جو بایدن، رئیس جمهوری ایالات متحده آمریكا شنبه ۲۴ آوریل/۴ اردیبهشت کشتار ارامنه در سال ۱۹۱۵ بهدست امپراتوری عثمانی را «نسل کشی» خواند.
بایدن در بیانیه خود گفت كه مردم آمریكا یاد «همه آن ارمنیهایی را كه ۱۰۶ سال پیش مطابق با امروز در یک نسل كشی از بین رفتند» گرامی میدارند.
او افزود:
«طی دهههای گذشته مهاجران ارمنی از راههای بیشمار به ایالات متحده غنا بخشیدهاند، اما آنها هرگز تاریخ غمانگیز را فراموش نکردهاند. ما به روایت آنها ارج مینهیم. ما آن درد را می بینیم. تاریخ را تأیید میکنیم و این کار را نه برای سرزنش بلکه برای اطمینان حاصلکردن از جلوگیری از تکرار آنچه رخداده، انجام میدهیم».
اقدام بایدن که نخستین رئیس جمهوری ایالات متحده است که این کشتار را بهعنوان «نسلکشی» بهرسمیت شناخته، بهدنبال قطعنامه غیرالزامآور مجلس سنای این کشور در دسامبر ۲۰۱۹ انجام میشود. روسای جمهوری پیشین ایالات متحده، بهرغم وعدههای انتخاباتیشان به ارامنه این کشور، از بیم آسیبرساندن به روابط واشنگتن و آنکارا از «نسلکشی» خواندن کشتار ارامنه خودداری کردند. اقدام «نمادین» بایدن با استقبال دیاسپورای ارامنه در ایالات متحده و دولت ارمنستان روبهرو شده و از سوی مقابل ترکیه و همپیمانش آذربایجان این اقدام را محکوم کردهاند.
واکنش خشمگین ترکیه
دولت ترکیه و بیشتر مخالفان دولت بیانیه بایدن را رد کردند. مولود چاووشاوغلو، وزیر خارجه ترکیه در توییتر از اقدام بایدن ابراز نارضایتی کرده و او را به «عوامگرایی» متهم کرد. وزیر خارجه ترکیه نوشت: «کلمات نمی توانند تاریخ را تغییر دهند یا بازنویسی کنند. ما در مورد گذشته خود چیزی برای یادگیری نداریم. فرصت طلبی سیاسی بزرگترین خیانت به صلح و عدالت است. ما این گفته صرفاً مبتنی بر پوپولیسم را کاملاً رد می کنیم.»
یک میلیون و ۵۰۰ هزار نفر از ارامنه در فاصله سالهای ۱۹۱۵ تا ۱۹۱۷ در امپراطوری عثمانی به قتل رسیدند. ارامنه این واقعیت تاریخی را به عنوان «نسلکشی» درک کردهاند. روایتی که تاکنون از سوی ۳۰ کشور جهان بهرسمیت شناخته شده است.
ترکیه اما «نسلکشی» را به رسمیت نمیشناسد و ادعا میکند قتل عام ارامنه که از آن تحت عنوان اولین نسلکشی قرن بیستم یاد میشود، یکی از پیامدهای جنگ جهانی اول بوده و ارقام کشتهشدگان را نیز رد کرده است.
وزارت خارجه ترکیه در بیانیهای ایالات متحده را به تحریف واقعیتهای تاریخی متهم كرد و گفت بایدن «زخم عمیقی را باز كرده كه اعتماد و دوستی متقابل ما را از بین می برد» و از رئیس جمهوری آمریكا خواست «این اشتباه فاحش را اصلاح كند».
مخالفان دولت نیز همصدا اقدام ایالات متحده را «اشتباه بزرگ» خواندند. فائک اوزتراک، سخنگوی حزب جمهوریخواه خلق گفت: «این [اقدام] زخمهایی را باز میکند که ترمیم آنها نه تنها در روابط ایالات متحده و ترکیه بلکه در مورد سازش بالقوه بین مردم ارمنستان و ترکیه دشوار است.»
رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه اما هنوز واکنشی نشان نداده است. جو بایدن روز جمعه در تماس تلفنی تصمیم خود برای به رسمیت شناختن قتل عام ارامنه به عنوان نسل کشی را به او اطلاع داده بود. اردوغان با دونالد ترامپ، رئیس جمهوری پیشین ایالات متحده روابط نزدیکی برقرار کرده بود اما با روی کار آمدن بایدن، موضع کاخ سفید نسبت به آنکارا بار دیگر بر سوابق حقوق بشری ترکیه و همچنین اختلافاتی از جمله معامله تسلیحاتی خرید سامانه دفاعی S-400 از روسیه متمرکز شده است.
به گزارش خبرگزاری رویترز یک مقام ارشد کاخ سفید اما به خبرنگاران گفته واشنگتن همچنان ترکیه را به عنوان متحد مهم ناتو میبیند و ارمنستان و ترکیه را به مصالحه ترغیب میکند.
اردوغان و بایدن، بهرغم تنشهای موجود قرار است در ماه ژوئن در حاشیه نشست ناتو در بروکسل دیدار کنند.
ارمنستان: «این مسئله امنیتی ماست»
از سوی مقابل ارمنستان «با اشتیاق» از اقدام جو بایدن استقبال کرد. نیکول پاشینیان، نخست وزیر استعفاءکرده ارمنستان در نامهای به رئیس جمهوری ایالات متحده به رسمیت شناختن نسل کشی را «مسئله امنیتی» برای ارمنستان، پس از جنگ در قره باغ دانست. پاشینیان در نامه مذکور که در وبسایت او منتشر شده گفت:
«به رسمیت شناختن نسل کشی مسئله حقیقت، عدالت تاریخی و امنیتی برای جمهوری ارمنستان است ، به ویژه با توجه به حوادثی که سال گذشته در منطقه ما اتفاق افتاد».
اشاره او به شش هفته درگیری خونین نظامی میان نیروهای آذری و ارمنی در قره باغ و مناطق اطراف آن است که سرانجام با توافقی به واسطه روسیه در ماه نوامبر متوقف شد.
آذربایجان که در این درگیریها از حمایت ترکیه برخوردار بود، در واکنش به اقدام ایالات متحده، اظهارات بایدن را «نمایش نادرست حوادثی که ۱۰۰ سال پیش اتفاق افتادهاند، خواند. وزارت خارجه آذربایجان روز شنبه در بیانیه ای واشنگتن را به «جعل تاریخ» و استفاده از این مسئله برای فشار بر همپیمانان باکو در آنکارا متهم کرد و گفت: «جعل تاریخ ، تلاش برای بازنویسی تاریخ و استفاده از آن برای فشارهای سیاسی غیرقابل قبول است.»
نظرها
کارو
دولت ترکیه حمله اشغالگرانه به زاپ را آغاز کرد دولت اشغالگر ترک پس از حمله به متینا و آواشین حمله اشغالگرانه به زاپ را نیز آغاز کرده است. حملات ارتش اشغالگر ترکیه گسترش مییابند. پس از حمله به عرصههای متینا و آواشین، ارتش غاصب ترک حمله به قلا بیدو، شهید منزور، دره نیروه و کنیانش در عرصه زاپ را آغاز کرد. نبرد نیروهای گریلای کوردستان با اشغالگران در متینا و آواشین ادامه دارد. ارتش اشغالگر ترک از هوا و زمین این مناطق را هدف حمله قرار داده است.