تلاش اردوغان برای تنش‌زدایی میان روسیه و اوکراین

رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه در یک نشست خبری مشترک با ولودیمیر زلنسکی، همتای اوکراینی خود در کاخ مارینسکی در کی‌یف پیشنهاد برگزاری یک نشست دوجانبه اوکراین – روسیه را برای تنش‌زدایی از روابط دو کشور مطرح کرد. در همان حال رهبران اتحادیه اروپا به رایزنی‌ها برای جلوگیری از حمله نظامی روسیه به اوکراین ادامه دادند.

اردوغان در نشست خبری مشترک با زلنسکی ضمن حمایت از حاکمیت و تمامیت ارضی اواکراین از جمله کریمه گفت:

اردوغان در ادامه خاطرنشان کرد:

آنکارا، هم با کی‌یف و هم با مسکو روابط خوبی دارد اما با سیاست‌های روسیه در سوریه و لیبی و همین طور به دلیل حضور تاتارها در کریمه با الحاق شبه جزیره کریمه در سال ۲۰۱۴ به روسیه مخالف است. آنکارا در همان حال با روسیه بر سر مسائل دفاع و انرژی همکاری‌های تنگاتنگی دارد، همچنین اقدام به فروختن پهپادهای پیچیده بیرقدار به اوکراین کرده که خشم مسکو را برانگیخته است. این پهپهادها می‌تواند توازن قوا در شرق اوکراین را به زیان جدایی‌طلبان طرفدار مسکو تغییر دهد.

 رسانه‌های خبری ترکیه روز گذشته (پنج‌شنبه) گزارش دادند که رئیس‌جمهوری روسیه احتمالا نیمه دوم فوریه به ترکیه سفر خواهد کرد. شبکه تلویزیونی هابر تی‌وی اعلام کرد تاریخ سفر ولادیمیر پوتین به آنکارا بعد از بازی‌های المپیک زمستانی ۲۰۲۲ پکن مشخص خواهد شد.

 زلنسکی در نشست خبری مشترک با اردوغان از تلاش‌های همتای ترکیه‌ای خود تشکر و تاکید کرد که «آماده انجام هر کاری در همه پلتفرم‌ها و در همه قالب‌ها» برای برقراری صلح در اوکراین است.

صف‌آرایی‌های تازه

جو بایدن، رئیس جمهوری آمریکا چهارشنبه گذشته دستور اعزام هزاران سرباز را به آلمان و اروپای شرقی صادر کرد. به گفته وزارت دفاع آمریکا، قرار است ۲۰۰۰ سرباز از آمریکا به آلمان و لهستان منتقل شوند و ۱۰۰۰ سرباز دیگر که پیش از این در آلمان مستقر بودند به رومانی اعزام خواهند شد. بایدن گفت:

کرملین از ایالات متحده خواسته است که از دامن زدن به تنش‌‌ها دست بردارد. جان کربی، سخنگوی وزارت دفاع آمریکا اما خاطرنشان کرد که تحرکات نیروهای نظامی آمریکا برای نشان دادن تعهد ایالات متحده به ناتوست و این نیروها برای عملیات نظامی علیه روسیه وارد اوکراین نمی‌شوند.  

پوتین خواهان تضمین‌های امنیتی از کشورهای عضو ناتوست. کشورهای غربی می‌بایست متعهد شوند که درخواست عضویت اوکراین در سازمان پیمان آتلانتیک شمالی را نمی‌پذیرند و از استقرار سامانه‌های موشکی در شرق اروپا خودداری می‌کنند.

پوتین درها را برای گفت‌وگو باز گذاشته و گفته در حال مطالعه پیشنهادهای غرب است که ماه گذشته در پاسخ به خواسته‌های روسیه به کرملین ارائه شد.

ژان ایو لودریان، وزیر خارجه فرانسه در مصاحبه با یک شبکه رادیویی نیز بر آمادگی پوتین برای ادامه گفت‌وگوها تأکید کرد. لودریان گفت همه عوامل برای دخالت نظامی روسیه در اوکراین مهیا شده است. او با این حال افزود که نشانه‌ای مبنی بر اراده ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه برای آغاز عملیات نظامی دیده نمی‌شود. قرار است روسای جمهوری فرانسه و روسیه در طی روز جاری برای سومین بار با هم تلفنی گفت‌وگو کنند.

کرملین همچنین می‌گوید که از حمایت چین در این بحران برخوردار است. سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه و وانگ یی، همتای چینی او روز پنجشنبه بر موضع واحد خود در قبال اوکراین و تحولات جهانی تأکید کردند.

در همان حال اوکراین هم علاقه‌ای به بزرگ‌نمایی خطر حمله روسیه به آن کشور ندارد. الکسی رزنیکوف، وزیر دفاع اوکراین، روز پنجشنبه تاکید کرد که «احتمال تشدید تنش‌ها کمتر شده است.» همزمان کاخ سفید هم اعلام کرد که دیگر تهدید روسیه را «قریب‌الوقوع» نمی‌داند. هفته گذشته صحبت‌های جن ساکی، سخنگوی کاخ سفید درباره احتمال حمله «قریب‌الوقوع» روسیه به اوکراین خشم کی‌یف را برانگیخت. مقام‌های اوکراینی از جمله زلنسکی می‌گویند توصیف‌هایی از این دست ممکن است موجب هراس و تلاطم اقتصادی شود.

مسکو در سال ۲۰۱۴ شبه جزیره کریمه را تصرف کرد و از آن زمان به درگیری جدایی‌طلبانه در شرق این کشور دامن زده که بیش از ۱۳۰۰۰ کشته برجای گذاشته است. پیش‌بینی شده که جنگ بعدی سبب آوارگی دست‌کم دو میلیون نفر می‌شود.