نوروزتان پیروز

ارتباط ناشناخته. ارتباط بدون سانسور. ارتباط برقرار نمی‌شود. سایت اصلی احتمالاً زیر سانسور است. ارتباط با سایت (های) موازی برقرار شد. ارتباط برقرار نمی‌شود. ارتباط اینترنت خود را امتحان کنید. احتمال دارد اینترنت به طور سراسری قطع شده باشد. ادامه مطلب

مصیبت ناتمام بی‌آبی و رها شدگی مردمان سیستان و بلوچستان

جانی که زخم زمین می‌گیرد

عاطفه دانشگر ــ جمهوری اسلامی با رها کردن مردم سیستان و بلوچستان در بحران به‌خصوص بحران آب، با توزیع ناعادلانه منابع و خدمات در برابر دیدگان آن‌ها و همچنین با سرکوب فعالان مدنی و رسانه، زخم بلوچستان را باز به حال خود رها کرده است.

استان سیستان و بلوچستان مدت‌هاست که با محرومیت آجین است، محرومیتی که گاه دست طبیعت برایش رقم‌زده و گاه دست حکومت؛ اما یکی از جدی‌ترین این محرومیت‌ها که هر دو دست در آن دخیل‌اند بی‌آبی در این استان است. اگرچه که این استان معمولاً در زمستان چند نوبت زیر هجوم باران‌های سیل‌آسا قرار می‌گیرد، باران‌هایی که در آخرین نمونه سبب جاری‌شدن سیل فاجعه‌بار طی هفته گذشته در جنوب این استان شد اما از یک‌سو فقر آب و از سوی دیگر بی‌توجهی دولت به توسعه پایدار در این استان سبب شده تا ساکنان این گوشه از ایران غم آب را هم بخورند.

خشکسالی‌های پی‌درپی، برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی، عدم وجود سدهای بزرگ و درمجموع عدم مدیریت منابع آب و همچنین بی‌توجهی به زیرساخت‌های آب، استان سیستان و بلوچستان را به یکی از تشنه‌ترین نقاط ایران تبدیل کرده است.

در دشت‌های وسیع و سوزان این استان، در اغلب اوقات سال زمین تشنه و ترک‌خورده است. گویی زخمی عمیق بر پیکر زمین نقش بسته است. رودخانه‌های هیرمند و هامون که زمانی سرشار از آب بودند، اکنون به مسیل‌های خشک تبدیل‌شده‌اند. در برخی روستاهای دورافتاده، مردم برای تأمین آب شرب خود به تانکرهای آب سیار وابسته هستند، تانکرهایی که در برابر خود همیشه صف طولانی زنان و کودکان با دبه‌های پلاستیکی را در انتظار می‌بینند تا سهم ناچیزی از آب را دریافت کنند. البته راه این تانکرها هفته‌ها به برخی از این روستاها هم نمی‌خورد و مردمان این دیار برای رفع آتش به هوتک‌های عمدتاً ناامن پناه می‌برند.

گراناز دختری جوان از یک روستای دورافتاده در جنوب استان سیستان و بلوچستان است که وقتی پای حرف‌هایش می‌نشینی رنج و انزوا از کلماتش به جانت می‌نشیند. از چه زمانی مشکل کم‌آبی در این منطقه به وجود آمده است؟ «من ۲۱ سال دارم و از کودکی تابه‌حال هرچه در خاطر دارم همین بوده و هر سال هم وضعیت بدتر شده است.» «در سال‌های گذشته خیلی از مردم ما مجبور شدند از اینجا مهاجرت کنند، البته که من اسم این رفتن‌ها را فرار می‌گذارم!»

بیش از ۷۰ درصد از مردم سیستان و بلوچستان به آب شرب سالم دسترسی ندارند. بیش از پنج‌هزار روستا در این استان با تانکر آب سیار آب‌رسانی می‌شوند. خشک‌سالی باعث از بین رفتن بیش از ۱۰۰هزار هکتار از اراضی کشاورزی در سیستان و بلوچستان شده است. همچنین هیچ آمار دقیقی از تعداد در استان سیستان و بلوچستان موجود نیست اما می‌توان ادعا کرد صدها هوتک در این سرزمین تشنه مورد استفاده اهالی روستاهای دورافتاده است. این‌ها همه گواه فقر آب و در پی آن فقر نان بسیاری از این مردمان گوشه جنوب شرقی ایران شده است.

هوتک‌ها، مأمن دورافتادگان تشنه

از گذشته تابه‌حال مردم این استان به خصوص در پهنه جنوبی‌تر، در شرایط کم‌آبی، خشک‌سالی و گرمای طاقت‌فرسا از هوتک‌ها استفاده می‌کنند. هوتک یک روش سنتی مشابه آب‌انبار اما روباز است که از آن برای مهار، کنترل و بهره‌برداری از آب سیل استفاده می‌شود. آب جمع‌شده در هوتک‌ها را مردم روستاهای پیرامون برای مصارف مختلف بهره‌برداری می‌کنند، اما این آب نه‌تنها مصرف شرب مردم، بلکه هم‌زمان آب شرب حیوانات هم هست.

این استفاده هم‌زمان مردم و حیوانات از آب هوتک‌ها سلامت بسیاری از مردم این دیار را درخطر قرار داده است. همچنین در شرایطی که هیچ جای بازی برای کودکان روستاهای پیرامون هوتک‌ها وجود ندارد، برخی از بچه‌ها برای بازی و برخی نیز برای بردن آب به خانه به هوتک‌ها سر می‌زنند و به دلیل نبود هیچ‌گونه حصارکشی در پیرامون بسیاری از این هوتک‌ها، به دلیل نرم بودن گل و لایه اطراف آن‌ها، موارد غرق‌شدن و جان‌دادن کودکان در سال‌های گذشته بسیار بوده است. البته همه‌چیز به همین‌جا ختم نمی‌شود و اگر زنان و کودکان که عمدتاً برای بردن آب به هوتک‌ها سر می‌زنند از نوشیدن این آب بی‌کیفیت و خطر غرق‌شدگی جان سالم به در ببرند باید مراقب خطر دیگری به نام گاندوها باشند، موجوداتی که از خانواده تمساح‌سانان است و محل زندگی‌اش در همین هوتک‌ها.

البته آمار بیماری و مرگ‌ومیر مردمان این دیار در مواجهه با هوتک‌ها از آنجایی ناراحت‌کننده‌تر می‌شود که بی‌عدالتی چهره می‌نماید، آن‌هم به این شکل که جمهوری اسلامی همه خانه‌های مناطق غیر بلوچ منطقه آزاد چابهار را لوله‌کشی آب ۲۴ساعتی کرده اما در رسانه‌های خود هوتک‌ها را برای بلوچ‌ها تنها یک نوع «سبک زندگی» معرفی می‌کند!

کمبود منابع نیست، اولویت‌های حکومت چیز دیگری است

درحالی‌که دولت ایران در ظاهر نشان می‌دهد که منابع مالی لازم را ندارد تا در بلوچستان مدیریت منابع آب را انجام دهد، دسترسی به آب شرب سالم را تسهیل کند، هوتک‌ها را امن کند و بسیاری موارد دیگر مانند ساخت مدرسه و بیمارستان و راه مناسب، در عمل می‌بینیم که منابع مالی برای استفاده از منابع این استان یا تغییر بافت جمعیتی آن را دارد.

این وضعیت نابرابری و تبعیض آشکار در توزیع منابع و خدمات، نه‌تنها بر زندگی روزمره مردم تأثیر گذاشته بلکه پایه‌های اعتماد آن‌ها نسبت به حکومت مرکزی را لغزان‌تر از همیشه کرده است. در این میان، فعالان مدنی و رسانه‌های مستقل تلاش دارند جریان حیاتی افشاگری و مطالبه‌گری را در برابر جمهوری اسلامی در پیش گیرند. با توجه به اینکه سیستان و بلوچستان از مناطق استراتژیک و حیاتی ایران به شمار می‌رود، مردمان این دیار فریاد می‌زنند که توجه به مسائل این منطقه نباید به دلایل امنیتی محدود شود. اما جمهوری اسلامی در بیش از چهار دهه گذشته بجای پرداختن به توسعه پایدار، حفاظت از محیط‌زیست و ارتقای سطح زندگی مردم به‌خصوص در موارد حیاتی چون تأمین آب شرب سالم که جزو اولیه‌ترین و حداقلی‌ترین خواست مردم سیستان و بلوچستان است، ترجیح داده منابع مالی خود را در امور ایدئولوژیک صرف کند.

جمهوری اسلامی با رها کردن مردم سیستان و بلوچستان در بحران به‌خصوص بحران آب، با توزیع ناعادلانه منابع و خدمات در برابر دیدگان آن‌ها و همچنین با سرکوب فعالان مدنی و رسانه برای جلوگیری از انعکاس صدای مردم این دیار و مطالبه‌گری برای حل مشکلات و محرومیت‌هایشان از جمله محرومیت آبی، زخم بلوچستان را باز به حال خود رها کرده است.

در همین زمینه:

این مطلب را پسندیدید؟ کمک مالی شما به ما این امکان را خواهد داد که از این نوع مطالب بیشتر منتشر کنیم.

آیا مایل هستید ما را در تحقیق و نوشتن تعداد بیشتری از این‌گونه مطالب یاری کنید؟

.در حال حاضر امکان دریافت کمک مخاطبان ساکن ایران وجود ندارد

توضیح بیشتر در مورد اینکه چطور از ما حمایت کنید

نظر بدهید

در پرکردن فرم خطایی صورت گرفته

نظرها

  • در مواجه با تنش آبی اعتراضات بیشتر خواهد شد

    ایران در بین کشورهای مواجه با تنش آبی؛ انستیتو منابع جهانی: اعتراضات بیشتر خواهد شد انستیتو منابع جهانی در گزارشی در آستانه روز جهانی آب، سوم فروردین، ایران را از جمله ۲۵ کشور جهان معرفی کرد که با شدیدترین وضعیت کم‌آبی و تنش آبی مواجه هستند و گفت که مشکلات در ایران با تشدید تنش آبی تشدید خواهد شد. گزارش انستیتو اشاره می کند که حتی یک خشکسالی کوتاه مدت، این کشورها را در معرض خطر اتمام آب مورد نیاز قرار می دهد و گاهی اوقات، دولت ها را به انجام اقدامات اضطراری وا می دارد انستیتو منابع جهانی اضافه کرد که این وضعیت، نه تنها برای مصرف کنندگان و صنایع وابسته به آب مشکل افرین است، بلکه به زیان ثبات سیاسی کشورها خواهد بود. گزارش این انستیتو از ایران به عنوان یک مثال نام می برد که چندین دهه مدیریت ضعیف آب و استفاده ناپایدار از آب برای کشاورزی باعث بروز اعتراضات شده است و هشدار داد که تنش‌ها با تشدید تنش آبی تشدید خواهد شد.