پلمب دفتر انتشارات روزنه در حین برگزاری نمایشگاه کتاب تهران

دفتر مرکزی انتشارات «روزنه» در تهران سه‌شنبه ۲۳ اردیبهشت توسط نهادهای امنیتی پلمب شد. این اقدام در حالی انجام شده که سی و پنجمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در جریان است و این انتشارات نیز همچون سال‌های گذشته در این رویداد فرهنگی حضور فعال دارد.

انتشارات روزنه از ناشران پیشکسوت و شناخته‌شده ایران محسوب می‌شود که زیر نظر علیرضا بهشتی شیرازی، استاد دانشگاه و چهره‌ی سرشناس فرهنگی، فعالیت می‌کند. بهشتی هم‌اکنون به دلیل شرکت در نشست «نجات ایران» در زندان اوین به سر می‌برد. او پیش از این نیز در پی حوادث سال ۱۳۸۸، مدت‌ها در بازداشت بود.  

پلمپ این انتشارات در آستانه نمایشگاه کتاب، نگرانی‌هایی درباره محدودیت‌های احتمالی علیه ناشران مستقل به همراه داشته است.

انتشارات روزنه با انتشار آثار فکری و انتقادی، به‌ویژه در زمینه‌های دموکراسی، حقوق بشر و نقد قدرت، جایگاه ویژه‌ای در میان روشنفکران و دانشگاهیان دارد. بسیاری از کتاب‌های این نشر به تحلیل مسائل سیاسی و اجتماعی ایران و جهان می‌پردازند و شامل ترجمه آثاری از فیلسوفان و نظریه‌پردازان غربی است. برخی کتاب‌های این نشر در سال‌های گذشته با مشکلات ممیزی و سانسور مواجه شده‌اند و پلمپ اخیر آن نیز احتمالاً به دلیل فشارهای امنیتی بر ناشران مستقل است.

سانسور قهرآمیز با اقدامات مستقیم مانند پلمپ دفاتر ناشران مستقل، بازداشت مدیران آن‌ها (مانند دکتر علیرضا بهشتی شیرازی، مدیر روزنه که در زندان اوین است)، و محدود کردن حضور آثار انتقادی در نمایشگاه کتاب تهران صورت می‌گیرد. این رویکرد، که اغلب در واکنش به انتشار کتاب‌هایی در حوزه‌های دموکراسی، حقوق بشر و نقد قدرت رخ می‌دهد، نه‌تنها مانع توزیع آثار می‌شود، بلکه با ایجاد فضای ارعاب، خودسانسوری را در میان ناشران و نویسندگان تقویت می‌کند.  

در دهه ۱۳۷۰، جمهوری اسلامی نه‌تنها دستگاه سانسور خود را تقویت کرد، بلکه با ابزارهایی مانند یارانه کاغذ، ناشران همسو را حمایت و ناشران مستقل را به حاشیه راند. در دهه ۱۳۸۰، این سیاست‌ها با نویسنده‌سازی و ترجمه‌های موازی گسترش یافت. نمایشگاه کتاب تهران، که بیشتر به اقتصاد نشر خدمت می‌کند تا تبادل فرهنگی، در سال‌های گذشته همواره شاهد جمع‌آوری کتاب‌هایی از غرفه‌ها بوده است، از جمله دو سال قبل که غرفه روزنه را تعطیل کردند. اما پلمب دفاتر ناشران، مانند مورد اخیر انتشارات «روزنه»، اقدامی شدیدتر است که نشان‌دهنده تشدید سانسور قهرآمیز و تلاش برای سرکوب کامل صدای ناشران مستقل است.