ارمنستان: پاشینیان دوباره انتخاب شد و حزب او تداوم یافت

نتایج انتخابات پارلمانی هفتم ژوئن ۲۰۲۶ (۱۷ خرداد ۱۴۰۵) ارمنستان مشخص شد. نتایج آن به عنوان نشانه تثبیت یک جهت‌گیری در کشور قلمداد می‌شود.

نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان و حزب «پیمان مدنی»، موفق شدند در یک فضای به‌شدت دوقطبی و ملتهب، بار دیگر در رأس قدرت گیرند. این انتخابات که به رفراندومی برای انتخاب بین دو خط «بازگشت به مدار امنیتی روسیه» و «هم‌گرایی با غرب و صلح با آذربایجان» تبدیل شده بود، در نهایت به پیروزی بلوک متمایل به خط دوم به پایان رسید.

پیروزی پاشینیان و حزب او در شرایطی به دست آمد که دولت با مخالفت‌های سرسختانه اپوزیسیون به رهبری کلیسای حواری ارمنی و حمایت دیاسپورای تندرو و مسکو مواجه بود. با این حال، رأی‌دهندگان ارمنی، با وجود خاطرات تلخ از جنگ‌های گذشته و از دست رفتن قره‌باغ، تصمیم گرفتند به وعده پاشینیان برای پایان دادن به وضعیت جنگی و توسعه اقتصادی رأی دهند.

واکنش‌های منطقه‌ای و بین‌المللی

نتایج این انتخابات، امواج واکنش‌های متفاوتی را در پایتخت‌های مهم جهان به همراه داشت:

مسکو؛ پایان دوران هژمونی بلامنازع: روسیه که به طور سنتی ارمنستان را حیاط خلوت امنیتی خود می‌دانست، این نتایج را یک شکست استراتژیک می‌بیند. کاهش وابستگی ارمنستان به سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) و اخراج مرزبانان روس از فرودگاه‌ها و مرزها، زنگ خطر را برای کرملین به صدا درآورده است.

اتحادیه اروپا و ایالات متحده آمریکا: بروکسل و واشنگتن از این نتایج استقبال کرده و آن را نشانه‌ای از تاب‌آوری ارمنستان در برابر فشارهای خارجی می‌دانند. غرب اکنون انگیزه بیشتری برای سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های اقتصادی و نظامی ارمنستان دارد تا به این کشور در جبران خلأ امنیتی ناشی از خروج تدریجی مسکو کمک کند.

جمهوری آذربایجان؛ چشم‌انتظار توافق نهایی: باکو از تثبیت قدرت پاشینیان ناراضی نیست، با وجود اینکه دولت الهام علی‌اف می‌داند که پاشینیان برخوردار از توان سیاسی لازم برای تغییر قانون اساسی ارمنستان (و حذف بندهای مربوط به ادعای ارضی) و امضای یک معاهده صلح جامع تا سال ۲۰۲۸ است.

ایران؛ احتیاط، حمایت و نگرانی: واکنش تهران به این انتخابات ترکیبی از استقبال از ثبات داخلی همسایه شمالی و نگرانی از تغییرات ژئوپلیتیک است. ایران همواره بر حفظ مرزهای بین‌المللی (به‌ویژه مرز مشترک خود با ارمنستان) تأکید داشته و مخالف ایجاد هرگونه کریدور فراسرزمینی (مانند دالان زنگزور) است. اما هم‌زمان، حضور روزافزون ناظران اروپایی، نیروهای غربی و نفوذ اطلاعاتی شرکای غربی در ارمنستان، خطوط قرمز امنیتی تهران را تحریک می‌کند.

چشم‌انداز سمت‌گیری ارمنستان

ارمنستان در دوره جدید با معادلات دیپلماتیک بسیار پیچیده‌ای روبه‌رو است که نیازمند ایجاد تعادل در مثلث باکو، تهران و تل‌آویو است.

۱. مناسبات با جمهوری آذربایجان

پیروزی انتخاباتی ژوئن ۲۰۲۶ دست پاشینیان را برای پیشبرد طرح صلح باز کرده است. با عبور از ایده کریدور زنگزور و جایگزینی آن با طرح‌های ترانزیتی مشترک که حاکمیت ملی ارمنستان را نقض نمی‌کند، پیش‌بینی می‌شود طی ماه‌های آینده، روند تحدید حدود مرزی سرعت گرفته و توافق‌نامه صلح تاریخی امضا شود که در نهایت می‌تواند به عادی‌سازی روابط با ترکیه نیز منجر شود.

۲. رابطه پیچیده با ایران

ارمنستان برای رهایی از انزوای جغرافیایی، وابستگی شدیدی به مسیرهای ترانزیتی ایران دارد. تهران نیز ارمنستان را دروازه ورود خود به اوراسیا و طرح‌های ترانزیتی می‌داند. این برداشت وجود دارد که دولت پاشینیان می‌کوشد به تهران اطمینان دهد که چرخش به سمت غرب و خروج روسیه از ارمنستان، به معنای تبدیل شدن این کشور به پایگاهی برای فعالیت‌های ضد ایرانی غرب نخواهد بود. مدیریت این روابط نیازمند دیپلماسی ظریف و شفاف است تا نگرانی‌های امنیتی تهران برطرف شود.

۳. روابط سرد و بی‌اعتماد با اسرائیل

مسئله اسرائیل یکی از گره‌های سیاست خارجی ارمنستان است. اگرچه ارمنستان در اواخر سال ۲۰۱۹ تلاش کرد با افتتاح سفارت در تل‌آویو روابط خود را با اسرائیل بهبود بخشد، اما فروش گسترده و تعیین‌کننده تسلیحات پیشرفته اسرائیلی (مانند پهپادهای انتحاری) به جمهوری آذربایجان، که نقش کلیدی در شکست ارمنستان در جنگ‌ها داشت، افکار عمومی ارمنستان را به‌شدت ضد اسرائیلی کرده است.

علاوه بر این، ارمنستان به‌خوبی آگاه است که هرگونه گرمی در روابط با اسرائیل، بلافاصله با واکنش منفی و تند از سوی تهران (شریک حیاتی ارمنستان) مواجه خواهد شد. بنابراین، پیش‌بینی می‌شود در دولت جدید پاشینیان، روابط با اسرائیل در سردترین و حداقلی‌ترین حالت ممکن باقی بماند و تمرکز دیپلماتیک ایروان کاملاً به سوی پاریس، واشنگتن و بروکسل معطوف شود.

اطلاعات عمومی درباره جمهوری ارمنستان (Armenia)

مساحت: ۲۹,۷۴۳ کیلومتر مربع (حدوداً هم‌اندازه استان کردستان در ایران). ارمنستان کشوری کوهستانی و محصور در خشکی است.

جمعیت: حدود ۳ میلیون نفر (طبق آخرین برآوردهای رسمی). اکثریت قاطع جمعیت (حدود ۹۸٪) را ارمنی‌های تبار تشکیل می‌دهند و بقیه شامل اقلیت‌های یزیدی، روس و آشوری هستند. نرخ شهرنشینی در این کشور بالا و حدود ۶۴٪ است که بخش عمده آن در ایروان (پایتخت) متمرکز است.

نوع حکومت: جمهوری پارلمانی. پس از اصلاحات قانون اساسی در سال ۲۰۱۵، قدرت اجرایی اصلی از رئیس‌جمهور به نخست‌وزیر منتقل شد. پارلمان ارمنستان (مجلس ملی) تک‌مجلسی است و نخست‌وزیر توسط اکثریت پارلمانی انتخاب می‌شود. قوه قضاییه مستقل است اما همچنان در مسیر اصلاحات ساختاری برای کاهش فساد قرار دارد.

درآمد سرانه: سرانه تولید ناخالص ملی در ارمنستان با رشد اقتصادی مستمر این کشور در سال‌های اخیر افزایش یافته و بر اساس آخرین آمارهای صندوق بین‌المللی پول (IMF) و بانک جهانی در محدوده ۸۵۰۰ تا ۸۹۰۰ دلار (به صورت اسمی) و حدود ۲۱۰۰۰ دلار بر اساس برابری قدرت خرید (PPP) قرار دارد.

منابع درآمدی اصلی: صنایع معدنی و فلزات، فناوری اطلاعات (IT)، کشاورزی و صنایع غذایی، حواله‌های ارمنیان مهاجر برای خانواده‌هایشان.

روابط اصلی اقتصادی و شرکای تجاری: روسیه، اتحادیه اروپا، ایران، چین و امارات متحده عربی

رسانه و وضعیت آزادی رسانه: ارمنستان دارای یک فضای رسانه‌ای متنوع و متکثر است. انحصار دولتی بر رسانه‌ها تا حد زیادی شکسته شده است. تعداد زیادی خبرگزاری آنلاین، شبکه‌های تلویزیونی خصوصی و رسانه‌های مستقل شکل گرفتند.