صادرات نفت عربستان از تنگه هرمز چهار برابر می‌شود

بر اساس داده‌های شرکت داده‌های کشتیرانی کپلر، صادرات نفت خام عربستان سعودی از طریق تنگه هرمز تا پایان ماه سپتامبر به حدود ۳,۶ میلیون بشکه در روز خواهد رسید؛ در حالی که این رقم در ماه اوت حدود ۹۰۰ هزار بشکه در روز بود. این یعنی حدود ۲,۷ میلیون بشکه در روز افزایش یافته است.

این تغییر مسیر صادراتی پس از حمله ۲۲ شهریور / ۱۳ سپتامبر به خط لوله شرق ـ غرب عربستان و توقف صادرات نفت از بندر ینبع در دریای سرخ صورت گرفته است. آرامکو برای جبران این اختلال، بخشی از نفت خود را از مسیر هرمز به دریای عمان منتقل و در آن‌جا با استفاده از عملیات انتقال کشتی‌به‌کشتی به مقصدهای دیگر ارسال می‌کند. این عملیات اکنون به سقف ظرفیت خود نزدیک شده است.

افزایش صادرات عربستان در کنار محموله‌های عراق و امارات متحده عربی، موجب شکل‌گیری صف برای استفاده از یدک‌کش‌ها، نیروی انسانی و تجهیزات مورد نیاز برای انتقال کشتی‌به‌کشتی شده است. مدت انجام این عملیات نیز از حدود پنج تا هفت روز به نزدیک ۱۰ روز افزایش یافته است.

در نتیجه، شرکت‌های کشتیرانی برای یافتن مسیرهای جایگزین به سواحل غربی هند و مالزی روی آورده‌اند. برخی خریداران چینی نیز از فروشندگان خواسته‌اند به جای انتقال کشتی‌به‌کشتی در نزدیکی هرمز، محموله‌ها را مستقیماً به پالایشگاه‌ها برسانند.

افزایش تقاضا برای نفتکش‌های غول‌پیکر (VLCC) نیز هزینه حمل نفت را به‌شدت افزایش داده است. نرخ اجاره روزانه یک نفتکش VLCC برای انتقال نفت خاورمیانه به چین در روز دوشنبه به ۱,۲۷ میلیون دلار رسید که رکوردی جدید محسوب می‌شود. برآورد کپلر نشان می‌دهد افزایش صادرات عربستان سعودی از مسیر تنگه هرمز به ۳۶ تا ۴۰ نفتکش VLCC بیشتر نیاز دارد.

هم‌زمان، جریان نفت از خود تنگه هرمز همچنان ادامه دارد. طبق داده‌های اولیه کپلر، در هفته‌ای که از ۲۰ سپتامبر آغاز شده، تاکنون ۳۳,۷ میلیون بشکه نفت خام از تنگه عبور کرده است. در هفته قبل این رقم ۴۹,۲ میلیون بشکه بود. بیشتر نفتکش‌های عبوری حامل نفت عربستان سعودی و عراق بوده‌اند.

با این حال، شمار کشتی‌های تجاری عبوری از تنگه هرمز همچنان به شکل محسوسی پایین‌تر از سطح پیش از جنگ است. روز گذشته، پنج‌شنبه ۲ مهر / ۲۴ سپتامبر تنها ۹ کشتی حامل کالا در داده‌های کپلر ثبت شد، در حالی که میانگین ۱۰ روزه حدود ۱۸ کشتی بوده است. این در حالی است که پیش از آغاز جنگ در ۹ اسفند / ۲۸ فوریه گذشته، روزانه حدود ۱۲۵ کشتی تجاری بزرگ از تنگه هرمز عبور می‌کردند.

کاهش تردد کشتی‌ها و افزایش استفاده از عملیات انتقال کشتی‌به‌کشتی نشان می‌دهد اختلال در این مسیر همچنان بر شبکه حمل‌ونقل انرژی منطقه تأثیر گذاشته است.

در همین حال، بازار نفت تحت تأثیر دو عامل متضاد قرار دارد: از یک سو حملات حوثی‌ها و اختلال در مسیرهای صادراتی عربستان نگرانی درباره عرضه را افزایش داده و از سوی دیگر گزارش‌ها درباره مذاکرات آمریکا و ایران و احتمال بازگشایی تنگه هرمز، بخشی از این نگرانی را کاهش داده است.

در معاملات روز جمعه ۳ مهر / ۲۵ سپتامبر، نفت برنت حدود ۱,۴ درصد کاهش یافت و به ۱۰۵,۱۱ دلار در هر بشکه رسید و نفت خام وست تگزاس اینترمدیت (WTI) نیز با ۲,۱ درصد کاهش، ۹۲,۶۱ دلار معامله شد. با وجود کاهش روز جمعه، برنت در مجموع هفته ۱,۷ درصد افزایش داشته است.

در جبهه دریای سرخ نیز عربستان سعودی اعلام کرده است که شش موشک بالستیک شلیک‌شده از سوی حوثی‌ها را رهگیری کرده است. این حملات، مناطق طائف و ینبع را هدف قرار داده بودند. ریاض هم‌زمان در حال افزایش انتقال نفت از طریق خط لوله شرق ـ غرب به ینبع است، اما بارگیری نفتکش‌ها در این بندر هنوز از سر گرفته نشده است.

اختلال در مسیرهای نفتی منطقه صرفاً به میزان نفت تولیدشده محدود نیست؛ ظرفیت کشتیرانی، امکان انتقال کشتی‌به‌کشتی، امنیت بنادر و مسیرهای دریایی و وضعیت تنگه‌های هرمز و باب‌المندب همگی به عوامل تعیین‌کننده در جریان عرضه نفت تبدیل شده‌اند. افزایش زمان انتقال و هزینه اجاره نفتکش‌ها نیز به این معناست که حتی در صورت حفظ سطح تولید، رساندن نفت به مصرف‌کنندگان آسیایی می‌تواند پرهزینه‌تر و پیچیده‌تر شود.