گرانی ۱۰ تا ۱۵ درصدی برنج خارجی در سایه افت قدرت خرید مردم

رضا کنگری، رئیس اتحادیه صنف بنکداران مواد غذایی تهران، با هشدار نسبت به نوسانات شدید قیمت ارز و تاثیر مستقیم آن بر سفره مردم، از افزایش ۱۰ تا ۱۵ درصدی قیمت برنج خارجی در یک ماه اخیر خبر داد.

به‌گفته او، قیمت هر کیلوگرم برنج پاکستانی که پیش از این ۱۹۵ تا ۲۸۰ هزار تومان بود، اکنون در بازار عمده‌فروشی به ۲۰۵ تا ۲۹۵ هزار تومان رسیده است. همچنین برنج هندی نیز با افزایشی مشابه، در بازه قیمتی ۲۵۵ تا ۲۹۵ هزار تومان معامله می‌شود.

سایه سنگین ارز ۲۷۰ هزار تومانی بر بازار

رئیس اتحادیه بنکداران با اشاره به این‌که تمامی کالاهای اساسی به نرخ ارز وابسته هستند، تصریح کرد: «در حال حاضر کالاها با نرخ‌های پیشین ارز عرضه می‌شوند، اما اگر روند تخصیص ارز با نرخ‌های جدید (محدوده ۲۷۰ هزار تومان) تداوم یابد، قیمت‌ها بسیار فراتر از ارقام فعلی خواهد رفت.»

او افزود که در حال حاضر به‌دلیل واردات با نرخ‌های پایین‌تر در گذشته، قیمت برخی برنج‌های پاکستانی در ایران حتی از خود پاکستان نیز ارزان‌تر تمام شده است، اما این وضعیت با اتمام ذخایر فعلی پایدار نخواهد بود.

کنگری عامل اصلی عدم جهش ناگهانی قیمت‌ها متناسب با نرخ ارز را «رکود حاکم بر بازار» و «کاهش قدرت خرید مردم» دانست. به‌گفته او، بنکداران با حداقل سود قانونی (۳ درصد) فعالیت می‌کنند، اما فشار اصلی گرانی ناشی از زنجیره تأمین و نوسانات مواد اولیه است.

بحران کاهش واردات و زنگ خطر کمبود در پاییز

در همین راستا، آمارهای ارائه شده از سوی انجمن واردکنندگان برنج، ابعاد نگران‌کننده‌تری از آینده این بازار را ترسیم می‌کند.

علیرضا پرویزی، عضو هیئت‌مدیره این انجمن، از کاهش فاحش واردات برنج در سال جاری خبر داده است. بر اساس آمارها، در ۶ ماهه نخست سال جاری تنها ۶۰۰ هزار تُن برنج وارد کشور شده است، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته بالغ بر یک میلیون و ۴۰۰ هزار تُن بوده است.

پرویزی با اشاره به نیاز سالانه کشور به واردات ۱,۵ میلیون تن برنج برای حفظ تعادل بازار، هشدار داد: «تأخیر در تخصیص ارز و عدم پرداخت مطالبات واردکنندگان از بهمن‌ماه سال گذشته، توان مالی بخش خصوصی را فرسوده کرده است. اگر این روند اصلاح نشود، از اواخر مهر و آبان‌ماه با ورود به فصل سرد و افزایش مصرف، احتمال ایجاد کمبود جدی در بازار وجود دارد.»

چالش‌های لجستیکی و ورود غیرتخصصی‌ها علاوه بر چالش‌های ارزی، محدودیت‌های حمل‌ونقل دریایی در مسیر هند و مشکلات تجهیزاتی در مرزهای پاکستان (منطقه زاهدان) سرعت ورود کالا را به شدت کاهش داده است. همچنین، ورود شرکت‌های غیرتخصصی (مانند واردکنندگان موبایل) به حوزه واردات برنج، موجب عرضه کالاهای نامرغوب و برهم خوردن نظم رقابتی بازار شده است و نظارتی هم وجود ندارد.

گرانی مواد غذایی در ایران

بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که برنج تنها نوک کوه یخ گرانی‌ها در بازار مواد غذایی ایران است. تورم نقطه به نقطه خوراکی‌ها در سال‌های اخیر همواره فراتر از تورم عمومی بوده و این امر منجر به تغییر الگوی مصرف خانوارها شده است.

حذف یا کاهش مصرف پروتئین‌های حیوانی و جایگزینی آن با کربوهیدرات‌هایی نظیر برنج و ماکارونی، اکنون با گرانی خودِ این اقلام، امنیت غذایی دهک‌های پایین را با تهدید جدی مواجه کرده است.

بر اساس تازه‌ترین گزارش مرکز آمار ایران، تورم نقطه‌به‌نقطه گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات در شهریور ۱۴۰۵ به ۱۲۱,۸ درصد رسید؛ یعنی خانوارها برای سبد مشابه خوراکی‌ها نسبت به شهریور سال گذشته به‌طور متوسط بیش از دو برابر هزینه کردند.

در این میان، روغن‌ها و چربی‌ها با تورم نقطه‌ای ۲۵۷,۵ درصد بیشترین افزایش را داشتند و قیمت روغن نباتی جامد بیش از ۳۷۱ درصد بالا رفت. همچنین قیمت ۳۳ قلم از ۵۳ قلم خوراکی منتخب بیش از ۱۰۰ درصد افزایش یافت؛ در سطح ماهانه نیز سبزیجات و حبوبات ۵,۷ درصد و ماهی و صدف‌داران ۸,۹ درصد گران شدند.