مرگ ماریکارمن؛ زن ۸۷ ساله‌ای که اخراجش از خانه اسپانیا را تکان داد

ماریا دل کارمن آباسکال، زن ۸۷ ساله‌ای که اخراج او از خانه قدیمی‌اش در مادرید به اعتراضات سراسری در اسپانیا و بحرانی سیاسی انجامید، چهارشنبه ۱۵ مهر / ۷ اکتبر در بیمارستان درگذشت.

پس از آن‌که فعالان حوزه مسکن و وکیل آباسکال خبر مرگ او را اعلام کردند، پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا، از نخستین مقام‌هایی بود که در شبکه‌های اجتماعی به او ادای احترام کرد. آباسکال که در میان مردم به نام «ماریکارمن» شناخته می‌شد، به نمادی برای مستأجرانی تبدیل شده بود که با بحران گرانی مسکن در اسپانیا دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

سانچز در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «تمام عشق و همدردی من نثار خانواده و عزیزان ماریکارمن. امروز همچنین در آغوش می‌گیرم همه ما را که این فقدان را از آنِ خود می‌دانیم. روحش شاد.»

در همین حال، اندوه معترضان تجمع‌کرده در نزدیکی پارلمان اسپانیا به خشم تبدیل شد. آن‌ها شعار سر می‌دادند: «ماریکارمن زنده است، مبارزه ادامه دارد!»

ایسیا لوپس، روان‌شناس ۳۲ ساله‌ای که در تظاهرات مادرید شرکت کرده بود، به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت: «اندوه بسیار زیادی دارم. و بیش از هر چیز به این فکر می‌کنم که او عامل و محور تمام این انقلابی بود که شکل گرفته است، اما خودش نمی‌تواند آن را ببیند. خیلی ناراحتم که نمی‌تواند ببیند آیا سرانجام چیزی از این جنبش حاصل می‌شود یا نه... راستش این بیش از هر چیز دیگری مرا عصبانی می‌کند.»

پرونده‌ای که توجه رسانه‌ها را جلب کرد و به سراسر جهان رسید

اسپانیایی‌هایی که از افزایش هزینه مسکن به‌طور فزاینده‌ای ناراضی‌اند، هر از گاهی در شهرهای بزرگ این کشور به خیابان‌ها می‌آیند و از قانون‌گذاران می‌خواهند برای حل این مشکل اقدام کنند.

اما از یکم مهر / ۲۳ سپتامبر، موج تازه‌ای از خشم سراسر اسپانیا را فرا گرفت. در آن روز، ماریکارمن که از ویلچر استفاده می‌کرد، پس از آن‌که پلیس خیابان محل سکونتش را محاصره و معترضان را پراکنده کرد، با برانکارد از خانه‌ای که هفت دهه در آن زندگی کرده بود بیرون برده شد. به‌دلیل وضعیت جسمانی شکننده‌اش، او را به بیمارستان منتقل کردند.

تصاویر تلویزیونی مربوط به این اخراج هزاران نفر را در مادرید و دیگر شهرهای اسپانیا به خیابان کشاند.

بئاتریس دورو، وکیل ماریکارمن، هنگام تأیید خبر مرگ او به رادیو کادنا سر علت مرگ را اعلام نکرد. او گفت که خودش و فعالان اجتماعی از این خبر «به‌شدت ویران» شده‌اند.

دورو گفت: «پرونده ماریکارمن که توجه رسانه‌ها را جلب کرد و به سراسر جهان رسید، تصویری از خشونت شرم‌آور این نوع اخراج‌ها و تأثیری که می‌توانند بر سلامت انسان‌ها داشته باشند، از خود به‌جا می‌گذارد.»

قرار بود ماریکارمن پس از ترک بیمارستان به خانه‌اش بازگردد. شرکت املاک و مستغلاتی که برای اجاره دادن این خانه با قیمتی بسیار بالاتر او را از آن‌جا بیرون کرده بود، سرانجام زیر فشار شدید افکار عمومی عقب‌نشینی کرد و پذیرفت که او بتواند به آپارتمانش بازگردد.

اتحادیه مستأجران مادرید روز چهارشنبه در بیانیه‌ای اعلام کرد: «اگرچه توافقی تاریخی حاصل شد که به او اجازه می‌داد به خانه‌اش بازگردد، این راه‌ حل بیش از حد دیر به‌دست آمد. این وضعیت، پس از آن رنج و محنت هولناک، کاملاً قابل پیشگیری بود.»

 سرنوشت ماریکارمن یک جنبش اجتماعی را به حرکت درآورد

بر اساس اطلاعات وب‌سایت املاک و مستغلات «ایدئالیستا»، میانگین اجاره‌بها در اسپانیا طی ۱۰ سال گذشته تقریباً دو برابر شده است. دولت اسپانیا می‌گوید ۲۶ درصد از مستأجران این کشور به‌طور متوسط ۴۰ درصد از درآمد خود را صرف اجاره و قبوض خدماتی می‌کنند؛ این رقم در اتحادیه اروپا به‌طور متوسط ۱۸ درصد است.

معترضانی که در میدان مرکزی «پوئرتا دل سول» در مادرید چادر زده‌اند، پس از اطلاع از مرگ ماریکارمن یک دقیقه سکوت کردند.

ماریکارمن تقریباً تمام عمر خود را در همین آپارتمان گذرانده بود؛ خانه‌ای که ابتدا همراه پدر و مادر و برادرش در آن زندگی می‌کرد. او بعدها به‌عنوان منشی هیئت‌مدیره یک شرکت داروسازی کار کرد. روزنامه اسپانیایی «ال‌پائیس» گزارش داده است که هر دو والدین او در همین خانه از دنیا رفته بودند.

او پس از بازنشستگی در سال ۱۹۹۸، روزهایش را با قدم‌زدن در محله، انجام خرید و کارهای روزمره و مراقبت از وسایل ارزشمند خانه‌اش می‌گذراند. به نوشته این روزنامه، عکس‌های خانوادگی سیاه‌وسفید از معدود وسایلی بودند که او هنگام انتقال به بیمارستان با خود برده بود.

اوخنیو ملچور، جوان ۲۲ ساله‌ای که در اعتراضات مادرید شرکت کرده بود، گفت: «ماریکارمن فقط می‌خواست در خانه خودش بمیرد. او چیز دیگری نمی‌خواست. داشت در خانه خودش می‌مُرد و تقریباً هم همین اتفاق افتاد. آن‌ها او را کشتند. منظورم این است که هیچ کلمه دیگری برای توصیف آن وجود ندارد و امیدوارم مسئولان این ماجرا تاوان بدهند و محاکمه شوند.»

ماجرای ماریکارمن به شکل‌گیری یک جنبش اجتماعی گسترده کمک کرد، اتحادیه‌های کارگری اسپانیا را به اعلام اعتصاب عمومی در ماه آینده ترغیب کرد و فشار بر رهبران سیاسی را افزایش داد.

سانچز روز دوشنبه، پس از آن‌که دولتش هفته گذشته نتوانست طرح‌های اضطراری مسکن را در پارلمان به‌تصویب برساند، انتخابات زودهنگام اعلام کرد. او اکنون امیدوار است بحران مسکن موجب تقویت دوباره حزب سوسیالیست او شود و به تشکیل دولت جدید پس از انتخابات ۸ آذر / ۲۹ نوامبر کمک کند.

ایزابل رودریگس، وزیر مسکن اسپانیا، نیز در شبکه ایکس با ابراز همدردی نوشت: «از مرگ ماریکارمن عمیقاً متأسفم. به کسانی که تا آخرین لحظه همراه او بودند و در کنار او مبارزه کردند، تسلیت می‌گویم.»

آلبرتو نونیِس فئیخو، رهبر حزب محافظه‌کار مردم و رقیب سانچز که امیدوار است دولت ائتلافی چپ‌گرای او را کنار بزند، نیز با خانواده ماریکارمن ابراز همدردی کرد.

رهبر حزب مردم در شبکه ایکس نوشت: «می‌خواهم به خانواده و عزیزان ماریکارمن تسلیت بگویم. نه کارزار انتخاباتی، نه حزب و نه استفاده سیاسی از این ماجرا. در برابر مرگ یک انسان، تنها باید احترام گذاشت.»