آن کارسن، شاعر و نویسنده کانادایی، برنده نوبل ادبیات ۲۰۲۶ شد

آن کارسن، شاعر، نویسنده، جستارنویس و مترجم کانادایی، روز پنج‌شنبه ۱۶ مهر / ۸ اکتبر برنده جایزه نوبل ادبیات شد؛ جایزه‌ای که به پاس آثار بازی‌گوشانه و مرزشکن او در آمیختن قالب‌های ادبی و پیوند دادن ادبیات کلاسیک با جهان مدرن به او تعلق گرفت.

اینگرید کارلبرگ، دبیر دائمی آکادمی سوئد، گفت کارسن هنگام تماس آکادمی برای اعلام خبر، در ایسلند و در حال «گوش دادن به باد» بود.

کارلبرگ افزود: «او واقعاً غافلگیر شده بود.»

کارسن که در تورنتو متولد شده و ۷۶ سال دارد، در آثارش بارها به موضوعات و داستان‌های ادبیات یونان و روم باستان بازمی‌گردد و شعر، جستار و داستان را در قالب‌هایی نامتعارف با یکدیگر درمی‌آمیزد.

از جمله آثار مهم او می‌توان به «اروسِ تلخ‌وشیرین» (Eros the Bittersweet) اشاره کرد؛ کتابی درباره لذت و رنج میل و عشق در ادبیات یونان باستان. «زندگی‌نامه سرخ» (Autobiography of Red) رمانی منظوم است که اسطوره جریون و هراکلس را در دنیایی مدرن بازآفرینی می‌کند. مجموعه «مردان در ساعات فراغت» (Men in the Off Hours) نیز که ترکیبی از شعر و نثر است، در سال ۲۰۰۱ جایزه شعر گریفین کانادا را دریافت کرد. در «نورما جین بیکرِ تروآ» (Norma Jeane Baker of Troy) نیز کارسن میان زندگی مرلین مونرو و شخصیت هلن تروآ پیوند برقرار می‌کند.

کارسن در کنار نویسندگی، مترجم برجسته ادبیات یونان باستان نیز هست. آکادمی سوئد گفته است برخی از ترجمه‌های او را می‌توان «آثاری که خود به‌تنهایی ارزش ادبی دارند» دانست. از جمله این آثار می‌توان به «اگر نه، زمستان» (If Not, Winter)، بر اساس قطعات باقی‌مانده از اشعار سافو، و ترجمه تراژدی‌های «الکترا» و «آنتیگونه» از سوفوکل و «باخوس‌ها» (Bakkhai) از اوریپید اشاره کرد.

اندرس اولسون، رئیس کمیته ادبیات نوبل، گفت تقریباً تمام آثار ادبی کارسن حول نقطه تلاقی «وسواس واژه‌شناس نسبت به کلمات» و «میل شاعر به یافتن معنایی تازه» شکل گرفته‌اند.

او افزود که کنار هم قرار دادن تأثیرهایی از یونانیان باستان تا جان کیتس، ویرجینیا وولف و امیلی برونته، به خلق آثاری بازی‌گوشانه و طنزآمیز انجامیده است؛ آثاری که نه‌تنها میان شعر کلاسیک و مدرن حرکت می‌کنند، بلکه مرز میان قالب‌ها و هنرهای مختلف را نیز پشت سر می‌گذارند.

کارسن در دانشگاه‌های مختلف آمریکای شمالی ادبیات کلاسیک تدریس کرده است. او در سال‌های مختلف در دانشگاه‌هایی همچون پرینستون، مک‌گیل و دانشگاه میشیگان فعالیت داشته و از سال ۲۰۰۹ نیز با برنامه نویسندگی خلاق دانشگاه نیویورک همکاری داشته است. او و همسرش، رابرت کوری، در سال ۲۰۲۲ تابعیت ایسلند را نیز دریافت کردند.

کارسن پیش از نوبل نیز یکی از چهره‌های بسیار تحسین‌شده شعر انگلیسی‌زبان معاصر بود. او در سال ۲۰۰۰ بورسیه معتبر مک‌آرتور، مشهور به «بورسیه نابغه‌ها»، را دریافت کرد و پیش‌تر نیز برنده بورسیه گوگنهایم شده بود. او دو بار جایزه شعر گریفین را دریافت کرده و در سال ۲۰۰۱ نخستین زنی بود که جایزه شعر تی. اس. الیوت را به‌دست آورد. در سال ۲۰۲۰ نیز جایزه ادبی پرنسس آستوریاس اسپانیا به او تعلق گرفت.

یکی از ویژگی‌های برجسته کارسن این است که به‌سختی می‌توان آثارش را در یک قالب مشخص ادبی جای داد. او ممکن است در یک اثر، شعر، جستار فلسفی، ترجمه، اسطوره‌شناسی، پژوهش دانشگاهی و حتی عناصر نمایشی را کنار هم قرار دهد. به همین دلیل، منتقدان بارها او را از نوآورترین شاعران معاصر انگلیسی‌زبان دانسته‌اند.

سال گذشته، لاسلو کراسناهورکایی، نویسنده مجارستانی، برنده نوبل ادبیات شد. آکادمی آثار او را به‌دلیل ترکیب نگاه بدبینانه به جهان با طنزی تلخ و حفظ قدرت هنر در میان «وحشت آخرالزمانی» ستوده بود.

سه جایزه علمی نوبل نیز در اوایل این هفته اعلام شدند. نوبل پزشکی به سه دانشمند تعلق گرفت که تحقیقاتشان به ساخت ابزاری مبتنی بر نور برای شناخت نحوه کار مغز کمک کرده است. جایزه فیزیک به پژوهش درباره گروه نادری از نوترینوها و جایزه شیمی به دو دانشمند برای کشف و توضیح ساختارهای آینه‌ای در مولکول‌ها تعلق گرفت؛ کشفی که کاربردهای گسترده‌ای در تولید دارو داشته است.

هفته نوبل روز جمعه با اعلام برنده جایزه نوبل صلح به پایان می‌رسد و برنده جایزه علوم اقتصادی یادبود آلفرد نوبل نیز روز دوشنبه اعلام خواهد شد.

مبلغ جایزه نوبل امسال ۱۲ میلیون کرون سوئد، معادل حدود ۱,۲ میلیون دلار است.