سخنگوی سپاه: حمله به سه کشتی پس از تفاهم‌نامه نه خودسرانه بود و نه بدون هماهنگی با مسئولان بالاتر
بهزاد نبوی با انتقاد از حمله به سه کشتی پس از امضای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد گفته بود این اقدام فضای سیاسی بین‌المللی را علیه ایران تغییر داد و عملاً راه را برای توقف توافق هموار کرد. غلامحسین کرباسچی نیز با اشاره به همین رویداد، به نقل از روایت نبوی از گفت‌وگوی مسعود پزشکیان با فرماندهان نظامی، گفت رئیس‌جمهور از عامل حمله ابراز بی‌اطلاعی کرده است. در مقابل، سردار حسین محبی، سخنگوی سپاه، حمله به کشتی‌های متخلف را پاسخی قاطع به آن‌چه سومین نقض عهد آمریکا خواند، دانست و تأکید کرد این اقدام بدون هماهنگی با مسئولان بالاتر نبوده است.
سردار حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران ـ عکس از خبرگزاری تسنیم
سردار حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، شب گذشته، چهارشنبه ۲۲ مهر با اشاره به حمله به «کشتی‌های متخلف» پس از امضای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، گفت: «آمریکا ۲ بار حین مذاکرات نقض عهد و حمله کرد و بار سوم بعد از امضای تفاهم‌نامه دوباره نقض عهد کرد.»
او افزود: «حمله به کشتی‌های متخلف بعد از امضای تفاهم‌نامه، نه اقدام خودسرانه بوده و نه بدون هماهنگی با مسئولان بالاتر.» محبی این حمله را «پاسخ قاطع و دندان‌شکن به نقض عهد سوم آمریکا» توصیف کرد.
تفاهم‌نامه ایران و آمریکا ۱۱ فروردین / ۳۱ مارس سال جاری در اسلام‌آباد پاکستان امضا شد و پس از آن، در ۲ اردیبهشت / ۲۲ آوریل، سه کشتی در تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفتند: کشتی «اپامینونداس» با پرچم لیبریا، کشتی کانتینری «ام‌اس‌سی فرانچسکا» با پرچم پاناما و کشتی «یوفوریا» با پرچم پاناما. طبق گزارش‌ها، دو کشتی نخست توقیف و به سواحل ایران هدایت شدند، اما کشتی سوم پس از حمله به مسیر خود ادامه داد.
سپاه مدعی شد دو کشتی توقیف‌شده مجوزهای لازم را نداشته و در سامانه‌های ناوبری دست‌کاری کرده بودند؛ با این حال، این ادعا روایت رسمی سپاه است و تخلف هر سه کشتی به‌طور مستقل اثبات نشده است. افزون بر این، گزارش منابع دریایی حاکی است که دست‌کم کشتی اپامینونداس برای عبور از تنگه مجوز دریافت کرده بود؛ بنابراین، نمی‌توان ادعای «تخلف» را درباره هر سه کشتی قطعی دانست.
اظهارات سخنگوی سپاه پاسداران در حالی مطرح می‌شود که حمله به سه کشتی پس از امضای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، به یکی از نقاط عطف تحولات پس از توافق اولیه ایران و آمریکا تبدیل شد؛ رویدادی که عملاً تفاهم‌نامه را از هم پاشاند و روند اجرای آن را متوقف کرد.
در شرایطی که توافق می‌توانست زمینه‌ای برای کاهش تنش‌ها و گشایش‌های اقتصادی فراهم کند، حمله به کشتی‌ها به عاملی برای تشدید اختلاف‌ها و تغییر فضای سیاسی و دیپلماتیک تبدیل شد.
در حالی که سخنگوی سپاه این اقدام را پاسخی هماهنگ به نقض عهد آمریکا می‌داند، روایت بهزاد نبوی، فعال سیاسی اصلاح‌طلب از واکنش دولت و فرماندهان نظامی، پرسش‌هایی درباره چگونگی تصمیم‌گیری و مسئولیت این حمله مطرح می‌کند.
روایت بهزاد نبوی از واکنش پزشکیان به حمله
بهزاد نبوی در گفت‌وگویی با روزنامه اعتماد، حمله به سه کشتی را از عوامل اصلی توقف روند تفاهم‌نامه اسلام‌آباد دانست و گفت این رویداد به طرف آمریکایی فرصت داد تا از اجرای توافق فاصله بگیرد.
نبوی با اشاره به اینکه طرف آمریکایی در گام نخست به بخشی از تعهدات ضمنی خود وفادار نمانده بود، تأکید کرد که ایران می‌توانست با ابزارهای حقوقی، دیپلماتیک و فشار سیاسی، هزینه این بدعهدی را افزایش دهد. به‌گفته او، «اما ناگهان آن ماجرای حمله به کشتی‌ها رخ داد و کل فضای سیاسی بین‌المللی را علیه ما برگرداند.»
این سیاستمدار در ادامه، با اشاره به اطلاعاتی که به‌گفته خودش از منابع موثق به‌دست آورده است، گفت: «تا آن‌جا که بنده مطلع هستم و از منابع موثق شنیده‌ام، هیچ نهادی در داخل کشور رسماً مسئولیت آن اقدام را برعهده نگرفت.»
نبوی سپس به واکنش مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران اشاره کرد و گفت: «تا جایی که خبر دارم، ابتدا حتی آقای پزشکیان با ناراحتی و تعجب به فرماندهان نیروهای مسلح گلایه کردند که چرا در چنین مقطع حساسی دست به چنین اقدامی زدید؟»
به‌گفته نبوی، فرماندهان نظامی در پاسخ اعلام کردند که در این واقعه نقشی نداشته‌اند و دستوری نیز صادر نشده است. او در این‌باره پرسید: «خُب، وقتی نه دولت، نه ستاد کل نیروهای مسلح و نه رهبری چنین دستوری نداده‌اند، پس چه کسی پشت این اقدام بوده است؟»
نبوی معتقد است نتیجه این رویداد، فراهم شدن زمینه‌ای برای عقب‌نشینی آمریکا از توافق بوده است. او با تأکید بر اینکه تفاهم‌نامه اسلام‌آباد از نظر محتوایی توافقی متوازن و ارزشمند بود، گفت تحولات پس از امضای آن، شرایط را به سمتی برد که سند عملاً در وضعیت تعلیق و رکود قرار گرفت.
او در همین حال با اشاره به تغییر شرایط سیاسی و بین‌المللی، خواستار بازنگری در رویکرد مذاکراتی ایران شد و تأکید کرد که به‌جای اصرار یک‌جانبه بر احیای متن قبلی، باید حل‌وفصل مناقشه هسته‌ای و دستیابی به تضمین‌های معتبر بین‌المللی در اولویت قرار گیرد.
کرباسچی: «اگر سه کشتی زده نمی‌شد، ایران دست برتر داشت»
غلامحسین کرباسچی، دبیرکل پیشین حزب کارگزاران سازندگی، نیز در برنامه تلویزیونی «به‌وقت ایران» با اشاره به حمله به سه کشتی پس از تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، از ضرورت پایان دادن به وضعیت جنگی و پرهیز از تصمیم‌گیری‌های احساسی سخن گفت.
کرباسچی با استناد به روایت بهزاد نبوی از واکنش پزشکیان به این حمله، از قول رئیس‌جمهور نقل کرد: «نمی‌دانم چه کسی کشتی‌ها را زده.» او سپس با اشاره به اینکه هیچ نهادی رسماً مسئولیت این اقدام را نپذیرفته است، گفت: «هنوز هم رسمی ندیده‌ایم نهادی گردن بگیرد.»
دبیرکل پیشین حزب کارگزاران در ادامه، اهمیت این رویداد را در تغییر موقعیت ایران پس از تفاهم‌نامه مورد تأکید قرار داد و تصریح کرد: «اگر این سه کشتی زده نمی‌شد ایران دست برتر را داشت.»
کرباسچی در بخش دیگری از سخنانش، وضعیت کشور را ناشی از جنگی تحمیلی توصیف کرد و گفت: «ما در هر دو یا سه تهاجمی که به کشور و مردم ما شده، مهاجم نبودیم. تلاش کردیم دفاع کنیم. شرایط ما در حال حاضر خودخواسته نیست بلکه تحمیلی است.»
او با اشاره به نگرانی مردم از تداوم درگیری‌ها و پیامدهای آن بر زندگی روزمره و روان جامعه، بر ضرورت پایان دادن به این وضعیت تأکید کرد و گفت: «باید دعا کنیم و تا جایی که عقلمان می‌رسد، باید بتوانیم این وضعیت را پایان دهیم. مسئولان هم فکری برای این شرایط بکنند.»
کرباسچی در پاسخ به پرسشی درباره ضرورت توافق برای پایان جنگ نیز خواستار ارزیابی واقع‌بینانه شرایط شد و گفت: «ما اصلاً نمی‌دانیم انتهای این قضیه درگیری و جنگ تا کجاست. باید یک ارزیابی غیر احساسی از وضعیت داشته باشیم. ما با قدرت و دیپلماسی آمریکا نمی‌توانیم طرف بشویم.»
نظرها
نظری وجود ندارد.