احزاب عربی؛ تعیین‌کننده انتخابات اسرائیل در صورت ائتلاف
احزاب عربی اسرائیل در آستانه انتخابات این کشور ممکن است در رقابتی نزدیک نقشی تعیین‌کننده در انتخاب نخست‌وزیر آینده ایفا کنند؛ اما بنیامین نتانیاهو و رقبای اصلی او اعلام کرده‌اند که حاضر به تشکیل ائتلاف با این احزاب نیستند. این در حالی است که اقلیت فلسطینی شهروند اسرائیل، سه سال پس از حمله ۷ اکتبر همچنان با تبعیض، افزایش خشونت و محدودیت‌های شدید بر آزادی بیان روبه‌روست.
بخش خبر
منصور عباس (در مرکز تصویر)، رهبر حزب عربی-اسرائیلی «رعام» (فهرست مشترک) در یک گردهمایی انتخاباتی در شهرکی عرب‌نشین در شمال اسرائیل ـ ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶ ـ عکس از خبرگزاری فرانسه
خبرگزاری آسوشیتدپرس، جمعه ۲۴ مهر / ۱۶ اکتبر در گزارشی نوشته است، منصور عباس تقریباً هر کاری را که اسرائیل از شهروندان فلسطینی خود انتظار دارد، انجام داده است. رهبر یک حزب سیاسی کوچک عربی، حمله حماس در ۱۵ مهر ۱۴۰۲ / ۷ اکتبر ۲۰۲۳ را محکوم کرد. او به‌ندرت درباره جنگ غزه یا اشغال کرانه باختری سخن می‌گوید و در عوض، بر مسائل داخلی مانند جرائم و ناامنی تمرکز دارد. عباس در سال ۱۴۰۰ / ۲۰۲۱ با وارد کردن یک حزب عربی به دولت اسرائیل، تابویی دیرینه را شکست و در آن دولت به شریکی وفادار تبدیل شد. این بار نیز نامزد دوم فهرست انتخاباتی حزب او، یک سیاستمدار یهودی از جریان اصلی سیاست اسرائیل است.
با این حال، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل و رقبای اصلی او اعلام کرده‌اند که پس از انتخابات پیش رو در ۵ آبان / ۲۷ اکتبر با حزب عباس یا هیچ حزب دیگری با رهبری عرب‌ها ائتلاف نخواهند کرد؛ حتی اگر این تصمیم به ماه‌ها بن‌بست سیاسی و برگزاری دور دیگری از انتخابات بینجامد.
این وضعیت نشان می‌دهد که اقلیت عرب اسرائیل، که سال‌ها به حاشیه رانده شده است، سه سال پس از حمله ۷ اکتبر در چه موقعیتی قرار دارد. سخنان و اظهارنظرهای اعضای این اقلیت به‌شدت زیر نظر گرفته می‌شود، رهبرانشان به خیانت متهم می‌شوند و در مقطعی نیز احزابشان ممنوع شدند؛ ممنوعیتی که بعداً دادگاه آن را لغو کرد. با این‌همه، در رقابتی نزدیک، منصور عباس و دیگر سیاستمداران عرب می‌توانند نقشی تعیین‌کننده در انتخاب نخست‌وزیر آینده داشته باشند؛ فرصتی کم‌سابقه برای اعمال نفوذ سیاسی.
یوسف جبارین، رهبر «فهرست مشترک» احزاب عربی، می‌گوید انتخابات پیش رو برای این اقلیت اهمیتی «حیاتی» دارد. فهرست مشترک در مقایسه با حزب اسلام‌گرای «رعام» به رهبری عباس، موضعی کمتر سازشکارانه در برابر جریان سیاسی حاکم اسرائیل اتخاذ می‌کند.
جبارین در یک گردهمایی کوچک انتخاباتی در تل‌آویو گفت: «ما باید از قدرت سیاسی خود استفاده کنیم تا اساساً مانع وخیم‌تر شدن اوضاع شویم.» او پس از این سخنان، برای دور ماندن از جمعیت معترضان راست افراطی، از در پشتی محل خارج شد.
«اعتراض‌ها به‌شدت سرکوب می‌شوند، اما مقابله با جرائم کمتر جدی است»
فلسطینی‌هایی که پس از جنگ سال ۱۳۲۷ / ۱۹۴۸، هم‌زمان با تأسیس اسرائیل، در سرزمین‌های تحت کنترل این کشور باقی ماندند، فرزندانشان امروزه حدود ۲۰ درصد جمعیت اسرائیل را تشکیل می‌دهند. آن‌ها شهروند اسرائیل هستند و از جمله حق رأی دارند، اما پیوندهای خانوادگی نزدیکشان با فلسطینی‌ها و حمایتشان از مردم غزه و کرانه باختری باعث شده است بسیاری از یهودیان اسرائیلی با سوءظن به آن‌ها نگاه کنند.
این شهروندان با تبعیض روبه‌رو هستند و از افزایش شدید جرائم و خشونت رنج می‌برند. فعالان عرب، این وضعیت را ناشی از سهل‌انگاری پلیس می‌دانند؛ در مقابل، پلیس مدعی است که خودداری رهبران جوامع عرب از همکاری با نیروهای انتظامی، یکی از ریشه‌های این مشکل است.
نرخ قتل در میان شهروندان فلسطینی اسرائیل بیش از ۲۲ برابر نرخ آن در میان یهودیان اسرائیلی است، در حالی‌که میزان بازداشت و صدور کیفرخواست علیه عاملان جرائم در جوامع عرب به‌مراتب پایین‌تر است.
سازمان اسرائیلی «ابتکارات ابراهیم» که برای برابری حقوقی فعالیت می‌کند، اعلام کرده است که از ابتدای سال جاری میلادی تاکنون ۱۸۴ نفر در جوامع عرب‌نشین اسرائیل در ارتباط با جرائم خشونت‌آمیز کشته شده‌اند. این سازمان در ماه ژوئیه (تیر و مرداد) اعلام کرد که تنها ۱۲ درصد از پرونده‌های قتل گزارش‌شده در نیمه نخست سال جاری به نتیجه رسیده‌اند.
در همین حال، به‌گفته فعالان، مقام‌های اسرائیلی محدودیت‌های شدیدی بر آزادی بیان اعمال کرده‌اند. بر اساس اعلام سازمان حقوق بشری «عداله» مستقر در اسرائیل، پلیس بارها تجمعات ضدجنگ را برهم زده، نمایش پرچم فلسطین را محدود کرده و صدها نفر را به‌دلیل مطالب منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی بازداشت کرده است.
حسن جبارین، مدیرکل «عداله»، در این‌باره گفت: «آن‌ها نمی‌نویسند "یهودیان را بکُشید". بعضی از آن‌ها می‌نویسند: "برای غزه دعا می‌کنیم".»
دولت اسرائیل می‌گوید این کشور یک دولت یهودی است که اقلیت‌ها در آن از حقوق برابر برخوردارند و محدودیت بر برخی اظهارنظرها و تجمعات اعتراضی نیز بر مبنای ملاحظات امنیتی اعمال می‌شود.
حسن جبارین معتقد است آن‌چه شهروندان فلسطینی به‌عنوان برخورد سخت‌گیرانه پلیس با اعتراض‌ها و بی‌توجهی آن به جرائم خشونت‌آمیز تجربه می‌کنند، باعث شده است که آن‌ها به‌جای احساس تعلق به جامعه شهروندی اسرائیل، خود را تهدیدی بدانند که باید مهار شود.
او گفت: «ما باید میان خطر کشته شدن و خطر تبعیض، یکی را انتخاب کنیم.»
شکستن یک تابو و بازگشت دوباره نتانیاهو
احزاب عربی اسرائیل مدت‌هاست در مخالفت با نظام سیاسی‌ای فعالیت می‌کنند که آن را اساساً ناعادلانه می‌دانند. تا پیش از سال ۱۴۰۰ / ۲۰۲۱هیچ‌یک از این احزاب به یک دولت ائتلافی نپیوسته بود.
تصمیم منصور عباس برای پیوستن به ائتلاف دولتی در پنج سال پیش، نقطه عطف مهمی به‌شمار می‌رفت. این دندان‌پزشک ۵۲ ساله استدلال می‌کرد که رهبران عرب باید در مراکز تصمیم‌گیری سیاسی حضور داشته باشند.
منتقدان او را متهم می‌کنند که برای جلب حمایت شرکای احتمالی ائتلاف، از پرداختن به مناقشه گسترده‌تر اسرائیل و فلسطین پرهیز می‌کند. عباس در مقابل می‌گوید تمرکز بر مسائل محلی بهترین راه برای خدمت به رأی‌دهندگانش است.
او هفته گذشته در یک گردهمایی انتخاباتی در شمال اسرائیل گفت: «جرائم و قتل، مسائلی هستند که مستقیماً با زندگی مردم ارتباط دارند و هیچ ارزشی بالاتر از ارزش جان انسان نیست. ما به‌عنوان نمایندگان منتخب مردم عرب، مسئول خدمت به این مردم هستیم.»
دولتی که عباس به آن پیوست، اندکی بیش از یک سال دوام آورد. انتخابات جدید در سال ۱۴۰۱ / ۲۰۲۲ بار دیگر نتانیاهو را به قدرت بازگرداند؛ این بار در رأس مذهبی‌ترین، راست‌ترین و ناسیونالیست‌ترین دولت تاریخ اسرائیل.
بتسالل اسموتریچ، وزیر دارایی راست افراطی اسرائیل، شهروندان فلسطینی این کشور را «جبهه داخلی» در جنگ و «تهدیدی وجودی برای دولت» توصیف کرده است.
با در دست گرفتن مسئولیت دستگاه انتظامی از سوی ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت ملی و سیاستمدار راست افراطی، دست‌کم ۲۰۰ شهروند فلسطینی اسرائیل که به‌دلیل اظهارنظرهای خود با کیفرخواست روبه‌رو شده‌اند، در طبقه‌بندی زندانیان امنیتی قرار گرفته‌اند؛ آماری که سازمان «عداله» اعلام کرده است.
به‌گفته این سازمان، این افراد در شرایطی سخت و خشن نگهداری می‌شوند؛ از جمله ازدحام بیش از حد زندان‌ها و محدودیت‌های شدید غذایی. برخی از آن‌ها در همان مراکزی نگهداری می‌شوند که افراد مظنون به عضویت در گروه‌های مسلح در غزه نیز در آن‌ها زندانی هستند.
احزاب عربی می‌توانند به بازیگران تعیین‌کننده انتخابات تبدیل شوند
در انتخابات اسرائیل، احزاب متعددی برای کسب کرسی‌های کنست، پارلمان ۱۲۰ نفره این کشور، رقابت می‌کنند. انتظار نمی‌رود هیچ حزبی به‌تنهایی حتی به ۶۱ کرسی لازم برای تشکیل اکثریت دست یابد. بنابراین، هر جریان سیاسی که بتواند ائتلافی با اکثریت پارلمانی تشکیل دهد، نخست‌وزیر آینده را تعیین خواهد کرد. همین مسئله می‌تواند به احزاب کوچکتر، نفوذی بسیار بیشتر از وزن انتخاباتی‌شان بدهد.
نتانیاهو حاضر به همکاری با احزاب عربی نیست و این احزاب نیز ائتلاف با او را رد کرده‌اند. گادی آیزنکوت، ژنرال بازنشسته که مهم‌ترین رقیب نتانیاهو محسوب می‌شود نیز گفته است با احزاب تحت رهبری عرب‌ها ائتلاف نخواهد کرد.
حتی یائیر لاپید، رهبر جریان میانه و یکی از چهره‌های دولت ائتلافی سال ۱۴۰۰ / ۲۰۲۱، در ماه مه (اردیبهشت و خرداد) به آسوشیتدپرس گفت که بار دیگر با حزب «رعام» ائتلاف نخواهد کرد.
با این حال، احتمال تغییر موضع این سیاستمداران وجود دارد. گزینه دیگر، تشکیل یک دولت اقلیت با حمایت بیرونی احزاب عربی است؛ دولتی که این احزاب در آن مشارکت مستقیم نداشته باشند، اما با حمایت پارلمانی خود امکان ادامه فعالیتش را فراهم کنند.
در غیر این صورت، پیروزی چشمگیر احزاب عربی احتمالاً به برگزاری دور دیگری از انتخابات منجر خواهد شد؛ وضعیتی که در آن، دولت نتانیاهو تا زمان تشکیل دولت جدید به‌عنوان دولت موقت به کار خود ادامه می‌دهد.
تشدید تنش‌ها پس از ۷ اکتبر
اکثریت قریب به اتفاق حدود یک‌هزار و ۲۰۰ نفری که در حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ کشته شدند و ۲۵۱ نفری که به گروگان گرفته شدند، یهودیان اسرائیلی بودند. با این حال، در میان کشته‌شدگان و ربوده‌شدگان، شهروندان فلسطینی اسرائیل نیز حضور داشتند. بر اساس آمار مقام‌های بهداشتی محلی، حملات تلافی‌جویانه اسرائیل در غزه بیش از ۷۴ هزار فلسطینی را کشته است.
محمد دراوشه، مدیر مرکز «گفعات حبیبه»، سازمانی باسابقه که برای برابری یهودیان و عرب‌ها فعالیت می‌کند، می‌گوید پس از حمله ۷ اکتبر، برای مدتی کوتاه میان شهروندان یهودی و فلسطینی اسرائیل احساس همبستگی شکل گرفت؛ اما این وضعیت با ادامه عملیات نظامی اسرائیل و افزایش فاصله میان دو جامعه به‌سرعت از بین رفت.
برادرزاده او، شهروند فلسطینی اسرائیل و امدادگر پزشکی، در حمله ۷ اکتبر کشته شد.
دراوشه می‌گوید به‌جای تلاش برای ترمیم شکاف‌های اجتماعی، نتانیاهو و وزیرانش به تشدید این شکاف‌ها دامن زده‌اند. او گفت: «این دولت بستر مناسبی برای رشد نژادپرستی فراهم می‌کند.»
با این حال، برخی از شهروندان فلسطینی اسرائیل همچنان مشارکت در انتخابات و رأی دادن را وظیفه خود می‌دانند؛ حتی زمانی که سیاست‌های دولت به آن‌ها احساس طردشدگی می‌دهد.
احمد کدان، مشاور تحصیلی ۵۰ ساله در شهر عرب‌نشین باقه‌الغربیه، می‌گوید قصد دارد در انتخابات به حزب «رعام» رأی دهد.
او می‌گوید شهروندان فلسطینی حضور گسترده‌ای در جامعه پزشکی اسرائیل و دیگر مشاغل حرفه‌ای دارند و مالیات می‌پردازند، اما دولت به نیازهای آن‌ها بی‌توجه است.
ماه گذشته، جسد سه مرد جوان در خودرویی آتش‌گرفته در حاشیه این شهر پیدا شد؛ حادثه‌ای که ظاهراً ناشی از یک حمله جنایی بوده است. پلیس هنوز هیچ مظنونی را در این پرونده شناسایی نکرده است.
کدان گفت: «ما در این کشور زندگی می‌کنیم، نه در جای دیگری. وظیفه‌مان را انجام می‌دهیم، اما آن‌چه نیاز داریم به‌دست نمی‌آوریم.»
نظرها
نظری وجود ندارد.