آسوشیتدپرس: حکومت ایران سرکوب دانشجویان معترض را تشدید کرده است
هم‌زمان با تشدید بحران اقتصادی و احتمال ازسرگیری جنگ، مقام‌های جمهوری اسلامی برخورد با دانشجویان معترض را شدت بخشیده‌اند؛ ده‌ها دانشجو در دانشگاه‌های مختلف با احضار به کمیته‌های انضباطی، تعلیق، اخراج و تهدیدهای امنیتی روبه‌رو شده‌اند.
بخش حقوق
تجمع اعتراضی دانشجویان دانشگاه مشهد ـ چهارشنبه ۶ اسفند ۱۴۰۴ ـ عکس از کانال «دانشجویان متحد»
خبرگزاری آسوشیتدپرس پنج‌شنبه ۱۴ آبان / ۵ نوامبر در گزارشی از تشدید سرکوب دانشجویان معترض ایران در دانشگاه‌های مختلف کشور خبر داده است.
در این گزارش آمده است؛ یک دانشجوی علوم اجتماعی پس از شرکت در یک تجمع اعتراضی علیه حکومت در محوطه دانشگاه، به کمیته انضباطی احضار شد. او در جلسه رسیدگی با هیئتی روبه‌رو شد که یک فرد روحانی به نمایندگی از رهبر جمهوری اسلامی و مقام دیگری که حاضر به معرفی خود نبود، اعضای آن بودند و فضای جلسه را برای او به‌شدت نگران‌کننده کرده بودند.
پرسش‌هایی که این دو نفر از دانشجو مطرح کردند، نشان می‌داد مقام‌های جمهوری اسلامی پس از سرکوب اعتراض‌های گسترده دی‌ماه و در پی آغاز جنگ با آمریکا، تا چه اندازه در پی شناسایی و حذف مخالفان از محیط‌های دانشگاهی هستند.
روحانی و مقام ناشناس از او پرسیدند: وقتی علی خامنه‌ای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، در حملات هوایی روز ۹ اسفند سال گذشته / ۲۸ فوریه، در نخستین روزهای جنگ کشته شد، «چه احساسی داشتید؟»
به‌گفته تشکل‌های دانشجویی ایران و نهادهای مستقل ناظر بر حقوق بشر، ده‌ها دانشجو در دانشگاه‌های سراسر کشور به‌دلیل شرکت در اعتراض‌ها با پرونده‌های مشابه انضباطی روبه‌رو شده‌اند. این برخوردها وجه دیگری از کارزار حکومت برای خاموش کردن صدای مخالفان است؛ کارزاری که هم‌زمان با تشدید بحران اقتصادی ایران در پی جنگ و محاصره دریایی چندماهه آمریکا، ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده است. در شرایطی که مقام‌های جمهوری اسلامی و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، هر دو از احتمال بازگشت به درگیری‌های نظامی شدیدتر سخن می‌گویند، بسیاری از دانشجویان بیم دارند فشارها علیه آن‌ها افزایش یابد.
خبرنگاران آسوشیتدپرس از طریق تماس تلفنی و پیام‌رسان‌ها با شش دانشجوی معترض در ایران که با روندهای انضباطی روبه‌رو هستند گفت‌وگو کرده‌اند. همه این دانشجویان به‌دلیل نگرانی از برخوردهای تلافی‌جویانه، خواسته‌اند نامشان فاش نشود.
دانشجویانی که به کمیته‌های انضباطی احضار می‌شوند، ممکن است با محرومیت از تحصیل یا حتی ممنوعیت ادامه تحصیل در هر دانشگاهی روبه‌رو شوند. پیامدهای این برخوردها نیز به محیط دانشگاه محدود نمی‌شود. برخی از دانشجویان شغل خود را از دست داده‌اند و برخی دیگر، پس از انتشار جزئیات پرونده‌هایشان، با تهدید به مرگ و انواع آزار و اذیت مواجه شده‌اند.
دانشجوی علوم اجتماعی در گفت‌وگو با آسوشیتدپرس گفت: «این وضعیت فشار روانی فوق‌العاده‌ای بر افراد وارد می‌کند. برای من، واقعاً وصف‌ناپذیر است.»
فعالیت‌های اعتراضی در دانشگاه‌ها از نگاه حکومت تهدیدی امنیتی است
اقدامات انضباطی علیه دانشجویان پس از شکل‌گیری اعتراض‌های دانشگاهی آغاز شد؛ اعتراض‌هایی که هم‌زمان با موج تظاهرات سراسری در اواخر دسامبر (دی‌ماه سال گذشته) و در پی سقوط ارزش پول ملی شکل گرفتند. این اعتراض‌ها به‌سرعت به بزرگ‌ترین تظاهرات سراسری از زمان انقلاب ۱۳۵۷ تبدیل شدند. نیروهای امنیتی با گشودن آتش به سوی معترضان، هزاران نفر را کشتند و هزاران نفر دیگر را بازداشت کردند.
با وجود این سرکوب گسترده، اعتراض‌های محدودتر در دانشگاه‌ها همچنان ادامه یافت و تا آستانه حمله نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند سال گذشته/ ۲۸ فوریه که به آغاز جنگ انجامید، ادامه داشت.
غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضائیه جمهوری اسلامی، در ماه فوریه هشدار داده بود که اگر مقام‌های آموزشی نتوانند اعتراض‌ها و فعالیت‌های اعتراضی در دانشگاه‌ها را مهار کنند، دستگاه قضایی برای پیگرد جرائم در محیط‌های دانشگاهی وارد عمل خواهد شد.
در هفته‌های بمباران سنگین ایران از سوی آمریکا و اسرائیل، اقدامات انضباطی دانشگاه‌ها علیه دانشجویان متوقف شد؛ اما از تابستان، احضار دانشجویان به جلسات رسیدگی انضباطی از سر گرفته شد.
با بازگشایی دانشگاه‌ها در ماه گذشته، یکی از روحانیان بلندپایه نیز اعتراض‌ها و مخالفت‌های دانشجویی را تهدیدی علیه حاکمان ایران دانست و خواستار پایان دادن به آن شد.
احمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد و نماینده رهبر جمهوری اسلامی در استان خراسان رضوی، گفت: «دشمن می‌خواهد فشار داخلی را از محیط دانشگاه آغاز کند و سپس آن را به سراسر کشور گسترش دهد.»
او از دانشگاه‌ها خواست «هر عنصر متخلفی را در محیط دانشگاه شناسایی کنند و زمینه برخورد با آن‌ها را فراهم آورند».
در همین حال، مقام‌های جمهوری اسلامی همچنان به بازداشت و محاکمه معترضان مرتبط با اعتراض‌های دی‌ماه ادامه می‌دهند؛ برخی از بازداشت‌شدگان نیز با خطر صدور حکم اعدام مواجه هستند.
فشار بر دانشجویان برای پس گرفتن مواضع اعتراضی
آمار دقیقی از شمار دانشجویان اخراج‌شده یا تعلیق‌شده در دست نیست. با این حال، علی تقی‌پور، فعال ایرانی تبعیدی که اعتراض‌های دانشجویی را دنبال می‌کند، می‌گوید شدت برخوردها در مقایسه با سرکوب‌های پیشین افزایش یافته است.
به‌گفته او، روند رسیدگی به پرونده‌ها ممکن است چند ماه طول بکشد و پیش از آن‌که وزارتخانه مسئول نظارت بر دانشگاه‌ها مجازات نهایی را تأیید کند، پرونده دانشجویان از چند مرحله رسیدگی و بررسی عبور می‌کند.
روزنامه اصلاح‌طلب «شرق» ماه گذشته از افزایش شمار دانشجویان اخراج‌شده در شش دانشگاه تهران خبر داد. بر اساس این گزارش، دست‌کم ۱۰ دانشجو از دانشگاه تهران و ۱۰ دانشجوی دیگر از دانشگاه صنعتی امیرکبیر اخراج شده‌اند و شماری دیگر نیز با حکم تعلیق مواجه شده‌اند. آسوشیتدپرس نتوانسته است به‌طور مستقل صحت این موارد مشخص را تأیید کند.
به‌نظر می‌رسد این روندهای انضباطی بیش از هر چیز با هدف ترساندن دانشجویان و وادار کردن آن‌ها به سکوت دنبال می‌شود.
دانشجوی علوم اجتماعی و یک دانشجوی دیگر به آسوشیتدپرس گفته‌اند که مسئولان دانشگاه حتی پیش از آن‌که اتهام‌های مطرح‌شده علیه آن‌ها را اعلام کنند، از آن‌ها خواسته‌اند دفاعیه کتبی بنویسند؛ اقدامی که دانشجویان را در موقعیتی قرار می‌دهد که نمی‌دانند دقیقاً باید درباره چه چیزی از خود دفاع کنند.
یکی از اتهام‌های مطرح‌شده علیه دانشجوی علوم اجتماعی، شرکت در «تجمع غیرقانونی» بود. اطلاعات تماس شخصی او نیز در کانال‌های شبکه‌های اجتماعی حامی حکومت منتشر شده و اکنون نگران است که طرفداران حکومت به او حمله کنند.
دانشجویان می‌گویند مقام‌های دانشگاهی برای جلوگیری از مجازات، آن‌ها را تحت فشار قرار می‌دهند تا از مواضع ضدحکومتی خود عقب‌نشینی کنند.
یک دانشجوی رشته علوم انسانی در تهران که خود نیز با پرونده انضباطی مواجه شده است، گفت: «محور اصلی برخوردها در همه دانشگاه‌ها این است که دانشجویان اعتراف کنند کار اشتباهی انجام داده‌اند. آن‌ها تمام تلاش خود را به‌کار گرفته‌اند تا این روند را به یک جنگ روانی تبدیل کنند.»
این دانشجو تصاویری از پیام‌های تلفنی دریافتی خود را در اختیار آسوشیتدپرس قرار داده است. در این پیام‌ها او «خائن» خطاب شده و تهدیدهایی علیه وی و خانواده‌اش مطرح شده است. این پیام‌ها پس از آن ارسال شده‌اند که کانال‌های حامی حکومت در شبکه‌های اجتماعی، هویت و اطلاعات تماس او را منتشر کردند.
حضور اعضای بسیج در کمیته‌های انضباطی
در دانشگاه صنعتی شریف، یکی از معتبرترین دانشگاه‌های ایران، مسئولان دانشگاه رسیدگی به پرونده حدود ۲۵۰ دانشجو را در دستور کار قرار داده‌اند. فرزاد رحمانی، رئیس شورای صنفی دانشجویان این دانشگاه، این موضوع را در گفت‌وگو با رسانه اصلاح‌طلب «انصاف» مطرح کرده است.
به‌گفته او، تاکنون دست‌کم ۴۰ دانشجو به جلسات رسیدگی احضار شده‌اند و ۱۰ نفر نیز حکم اخراج دریافت کرده‌اند.
جلسات انضباطی معمولاً با حضور مدیران دانشگاه، اعضای هیئت علمی، نماینده رهبر جمهوری اسلامی و مسئولان حراست برگزار می‌شود. حراست، نهادی است که زیر نظر وزارت اطلاعات فعالیت می‌کند و بر وفاداری سیاسی افراد به نظام جمهوری اسلامی نظارت دارد.
اعضای بسیج، نیروی شبه‌نظامی داوطلبی که حضور گسترده‌ای در دانشگاه‌ها دارد، نیز اغلب در این جلسات شرکت می‌کنند.
علی تقی‌پور می‌گوید: «نقش بسیج و حراست بسیار پررنگ است.» به‌گفته او، این دو نهاد معمولاً دانشجویان مشکوک را شناسایی می‌کنند و پرونده‌هایی علیه آن‌ها تشکیل می‌دهند.
با وجود افزایش فشارها، برخی دانشجویان همچنان بر مواضع اعتراضی خود پافشاری می‌کنند. شورای صنفی یکی از دانشگاه‌های تهران هفته گذشته اعلام کرد که مسئولان دانشگاه و اعضای بسیج دانشگاه، دانشجویانی را که در یک تجمع شرکت کرده بودند، تهدید کرده‌اند.
در بیانیه‌ای که در کانال تلگرامی این شورا منتشر شد، آمده است: «تهدید دانشجو به اخراج یا تعلیق، صرفاً به دلیل شرکت در یک تجمع یا اعتراض به احکام صادرشده، نشانه قدرت نیست؛ بلکه نشان‌دهنده ترس از بازگشت اعتراض‌های دانشجویی است.»
دانشجویان می‌گویند جنگ فشارها را تشدید کرده است
دانشجویان دانشگاه‌های ایران در دوره‌های مختلف نقش مهمی در شکل‌گیری و پیشبرد اعتراض‌های ضدحکومتی داشته‌اند. اعتراض‌های دانشگاهی از عوامل اصلی تداوم جنبش اعتراضی زن، زندگی، آزادی علیه حجاب اجباری بودند؛ جنبشی که به‌تدریج به مطالبه سرنگونی نظام جمهوری اسلامی نیز گسترش یافت.
در جریان آن اعتراض‌ها، صدها دانشجو از تحصیل محروم یا تعلیق شدند؛ هرچند دولت مسعود پزشکیان بعدها به برخی از آن‌ها اجازه داد تحصیلات خود را از سر بگیرند.
یک دانشجوی تحصیلات تکمیلی که در حوزه رسانه نیز فعالیت می‌کند، می‌گوید مقام‌های جمهوری اسلامی از آن زمان محدودیت‌های شدیدی بر تشکل‌های دانشجویی اعمال کرده‌اند، زیرا این تشکل‌ها را یکی از کانون‌های بالقوه ناآرامی می‌دانند.
جنبش زن، زندگی، آزادی حکومت را وادار کرد اجرای مقررات مربوط به حجاب اجباری را تا حدی کاهش دهد؛ اما جریان‌های تندرو در ماه‌های اخیر بار دیگر خواستار تشدید برخوردها شده‌اند.
رئیس دانشگاه تهران روز ۲۷ مهر / ۱۹ اکتبر به خبرگزاری ایسنا گفت این دانشگاه دانشجویان زنی را که همچنان از مقررات حجاب سرپیچی کنند، به کمیته‌های انضباطی معرفی خواهد کرد.
یک دانشجوی کارشناسی در اوایل دهه بیست زندگی خود در تهران نیز گفت نیروهای حراست دانشگاه، همکلاسی‌های زن او را به‌دلیل نوع پوشش با دفعات بیشتری متوقف می‌کنند و «آن‌ها را تحت فشار قرار می‌دهند».
به گفته این دانشجو، برخوردهای گسترده انضباطی دانشگاه‌ها باعث شده است دانشجویان احساس کنند هر کسی ممکن است از تحصیل محروم شود. او افزود نگرانی از بازداشت نیز در میان دانشجویان افزایش یافته است.
شورای صنفی دانشگاه صنعتی شریف این هفته گزارش داد که یکی از دانشجویان این دانشگاه در ماه آوریل، درست در روزی که قرار بود در جلسه رسیدگی انضباطی حاضر شود، از خانه‌اش بازداشت شده است.
دانشجویانی که با آسوشیتدپرس گفت‌وگو کرده‌اند، از افزایش نگرانی‌ها درباره احتمال آغاز دوباره یک جنگ تمام‌عیار سخن گفته‌اند.
آن دانشجوی کارشناسی در تهران در این‌باره گفت: «این جنگ کار را برای آن‌ها آسان‌تر کرده است تا سرکوب را تشدید کنند و همه‌چیز را امنیتی کنند.»
نظرها
نظری وجود ندارد.