کمبود سوخت نیروگاهها؛ خطر خاموشی در زمستان افزایش یافت
کاهش ظرفیت تولید گاز، آسیب جنگی به تأسیسات انرژی و پایین بودن ذخایر سوخت مایع نیروگاهها، نگرانیها درباره تأمین برق و گاز در زمستان امسال را افزایش داده است. برآوردها از احتمال کمبود روزانه ۳۰۰ تا ۴۳۰ میلیون مترمکعب گاز در روزهای اوج مصرف حکایت دارد؛ وضعیتی که میتواند به محدودیت سوخت نیروگاهها، کاهش تولید صنایع و خاموشیهای احتمالی منجر شود. مسعود پزشکیان نیز نسبت به دشوارتر شدن تأمین انرژی در ماههای سرد سال هشدار داد.

کمبود گاز در ایران ـ عکس از آرشیو
ایران در آستانه زمستان با کمبود فزاینده گاز و سوخت نیروگاهها روبهروست؛ مشکلی که پیش از جنگ نیز وجود داشت، اما آسیبهای واردشده به تأسیسات تولید گاز، ابعاد آن را گستردهتر کرده است. با افزایش مصرف خانگی در روزهای سرد، تأمین سوخت نیروگاهها و صنایع نیز دشوارتر خواهد شد.
هاشم اورعی، رئیس اتحادیه انجمنهای انرژی و استاد دانشگاه صنعتی شریف، در گفتوگو با وبسایت «فرارو» میزان گاز تأمیننشده در روزهای اوج مصرف را بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون مترمکعب در روز برآورد کرده است. مدیرعامل شرکت ملی گاز نیز پیشتر از احتمال کمبود روزانه ۴۰۰ تا ۴۳۰ میلیون مترمکعب خبر داده بود.
کاهش ظرفیت تولید و افزایش مصرف گاز
اورعی میگوید کمبود گاز ایران از حدود ۲۵ سال پیش در گزارشهای کارشناسی پیشبینی شده بود، اما آسیبهای ناشی از جنگ شرایط را وخیمتر کرده است. بهگفته او، در جریان حملات به تأسیسات گازی حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید روزانه کشور خارج شد که تنها ۱۰۰ میلیون مترمکعب آن به مدار بازگشته است. بنابراین، حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید همچنان از دسترس خارج است.
ظرفیت تولید گاز کشور نیز در مقایسه با سال گذشته حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب در روز کاهش یافته است. از سوی دیگر، با هر یک درجه کاهش دمای هوا، مصرف گاز خانگی حدود ۲۵ میلیون مترمکعب در روز افزایش مییابد. آتشسوزی در یکی از سکوهای فاز ۱۴ پارس جنوبی نیز حدود ۱۴,۵ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید روزانه را کاهش داده است.
در روز ۲۴ آبان، حدود ۶۸ درصد گاز تولیدی کشور به بخش خانگی، تجاری و صنایع جزء اختصاص داشت؛ سهمی که بهگفته اورعی ممکن است در روزهای سردتر به ۸۵ درصد برسد. در چنین شرایطی، نیروگاهها و صنایع با محدودیت بیشتری در دریافت گاز مواجه خواهند شد.
برآورد مقامهای دولتی درباره میزان کمبود یکسان نیست. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در ۱۹ آبان رقم ۴۳۰ میلیون مترمکعب را مطرح کرد، اما محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی رئیسجمهور، یک روز بعد از احتمال کمبود ۵۳۰ میلیون مترمکعبی خبر داد.
کاهش سوخت نیروگاهها و احتمال خاموشی
کمبود گاز مستقیماً بر تأمین سوخت نیروگاههای برق اثر گذاشته است. احسان ذبیحزاده، سخنگوی صنعت برق، گفته است ظرفیت تولید برق کشور برای پاسخگویی به مصرف زمستان کافی است، اما محدودیت سوخت میتواند مانع استفاده از این ظرفیت شود.
حدود ۷۰ درصد برق کشور با گاز تولید میشود. در صورت کاهش سهم گاز نیروگاهها، گازوئیل و مازوت بهعنوان سوخت جایگزین استفاده خواهند شد؛ با این حال، ذخایر سوخت مایع نیروگاهها در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته کمتر است.
بهگفته سخنگوی صنعت برق، سرمای هفته گذشته و افزایش محدودیت تحویل گاز به نیروگاهها باعث شد بخشی از ذخایر سوخت مایع پیشبینیشده برای زمستان مصرف شود. هرچند ظرفیت ذخیرهسازی سوخت نیروگاهها نسبت به سال گذشته حدود ۴۰۰ میلیون لیتر افزایش یافته و بیش از یک میلیارد لیتر ظرفیت خالی وجود دارد، تأمین و انتقال سوخت برای پُر کردن این ظرفیت همچنان ضروری است.
مصطفی رجبی مشهدی، معاون برق و انرژی وزیر نیرو، نیز روز شنبه ۲۳ آبان اعلام کرد که جنگ با آمریکا و اسرائیل روزانه ۱۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید گاز کشور کاسته و تأمین سوخت نیروگاهها را دشوارتر کرده است. او همچنین از ادامه مازوتسوزی در نیروگاهها خبر داد، اما گفت میزان مصرف این سوخت نسبت به سال گذشته افزایش نخواهد یافت.
استفاده از سوخت مایع با مشکلات دیگری نیز همراه است. بهگفته اورعی، برخی نیروگاهها امکان فنی استفاده از سوخت جایگزین را ندارند و مازوتسوزی در نیروگاههای نزدیک به شهرهای بزرگ نیز به دلیل آلودگی شدید هوا محدودیتهای زیستمحیطی دارد. افزون بر این، شبکه حملونقل کشور ظرفیت جابهجایی حجم مورد نیاز گازوئیل و مازوت را ندارد.
مازوت به دلیل گوگرد بالا هنگام سوختن موجب انتشار دیاکسید گوگرد و ذرات معلق میشود و خطر بیماریهای تنفسی و قلبی را افزایش میدهد. دولت در آبان ۱۴۰۳ نیز به دلیل مخاطرات بهداشتی، دستور توقف مصرف این سوخت در سه نیروگاه را صادر کرده بود.
بازگشت قطعی برق به برخی مناطق تهران
همزمان با افزایش نگرانیها درباره تأمین سوخت نیروگاهها، گزارشهایی از قطع مجدد برق در برخی مناطق تهران منتشر شده است. شرکت توزیع نیروی برق تهران بزرگ در روزهای اخیر با ارسال پیامک به شماری از مشترکان، آنها را از قطعی دوساعته برق در روز ۳۰ آبان مطلع کرده است. برخی مناطق از جمله محدوده فارابی و محله خزانه نیز در فهرست قطعیهای اعلامشده قرار داشتهاند.
سخنگوی صنعت برق در واکنش به این گزارشها اعلام کرده است که قطعیهای اخیر با هدف انجام تعمیرات شبکه صورت میگیرد و هنوز تصمیمی برای اجرای خاموشیهای برنامهریزیشده به دلیل کمبود سوخت نیروگاهها اتخاذ نشده است. با این حال، او احتمال اعمال محدودیت برای مشترکان را در صورت ادامه مشکلات تأمین سوخت و به خطر افتادن پایداری شبکه منتفی ندانسته است.
اگرچه مسئولان تاکنون ارتباط مستقیمی میان قطعیهای اخیر تهران و کمبود سوخت نیروگاهها تأیید نکردهاند، همزمانی این اتفاقات با کاهش تحویل گاز به نیروگاهها و مصرف بخشی از ذخایر سوخت مایع، نگرانیها درباره بازگشت خاموشیها در فصل زمستان را افزایش داده است.
۱۱ استان در معرض کمبود گاز
برآوردهای شرکت ملی گاز نشان میدهد دستکم ۱۱ استان در معرض محدودیت تأمین گاز قرار دارند. وضعیت خراسان شمالی، گلستان و مازندران نگرانکنندهتر از سایر استانها ارزیابی شده است. در ماههای گذشته نیز مانورهایی با موضوع قطع گاز نانواییها در استانهای شمالی برگزار شده بود.
هاشم اورعی معتقد است در صورت طولانی شدن سرما، کمبود گاز ممکن است به حدود نیمی از تقاضای کشور برسد. در چنین وضعیتی، اولویت تأمین گاز بخش خانگی خواهد بود و فشار اصلی به نیروگاهها و صنایع منتقل میشود.
او همچنین واردات گاز از ترکمنستان و روسیه را راه حل قطعی نمیداند و میگوید طرحهای مطرحشده در این زمینه هنوز به مرحلهای نرسیدهاند که بتوان برای جبران کمبود زمستان روی آنها حساب کرد.
هشدار پزشکیان درباره کمبود انرژی در زمستان
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، امروز شنبه ۳۰ آبان در همایش سالانه بازار سرمایه ایران، با اشاره به آسیبدیدن تأسیسات گازی کشور در حملات آمریکا و اسرائیل، نسبت به دشوارتر شدن تأمین انرژی در ماههای سرد سال هشدار داد.
او با یادآوری اینکه کشور پیش از این حملات نیز با کمبود انرژی روبهرو بوده است، گفت: «پیش از این نیز با ناترازی انرژی مواجه بودیم و اکنون با حمله به زیرساختهای گازی کشور، این ناترازی تشدید شده است؛ انتظار این است که در زمستان با مشکل مواجه بشویم.»
پزشکیان همچنین تأکید کرد که در صورت بروز محدودیت در تأمین انرژی، صنایع و واحدهای تولیدی باید در اولویت دریافت برق و گاز قرار گیرند و محدودیت تأمین انرژی آنها تا حد امکان به آخرین مرحله موکول شود.
کمبود سوخت و پیامدهای اقتصادی
مقامهای دولتی همچنین از تأکید مسعود پزشکیان بر تأمین روزانه ۱۶۱ میلیون مترمکعب گاز برای صنایع خبر دادهاند. با این حال، اورعی معتقد است صدور دستور بدون افزایش ظرفیت تولید، مشکل را برطرف نمیکند.
روزنامه دنیای اقتصاد نیز در گزارشی پیشبینی کرده بود که جبران کمبود احتمالی گاز، ناگزیر هزینههایی برای خانوارها، صنایع، نیروگاهها یا محیط زیست بههمراه خواهد داشت. محدودیت گاز صنایع میتواند خطوط تولید را متوقف کند و جایگزینی گاز با سوخت مایع در نیروگاهها نیز هزینه تولید برق و آلودگی هوا را افزایش دهد.
سخنگوی صنعت برق از تدوین ۶۰ اقدام عملیاتی برای عبور از زمستان خبر داده و احتمال اعمال محدودیت برای برخی مشترکان در صورت تهدید پایداری شبکه را منتفی ندانسته است. مسئولان همچنین کاهش حدود ۲۰ درصدی مصرف گاز و برق را برای عبور از شرایط دشوار زمستان ضروری میدانند.
اورعی هشدار داده است که کاهش گاز صنایع و نیروگاهها میتواند به افت تولید، کاهش اشتغال صنعتی، افزایش قیمت کالاها و تشدید تورم منجر شود. کاهش فعالیت واحدهای صادراتی نیز درآمد ارزی حاصل از صادرات غیرنفتی را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
به گفته او، افزایش تولید گاز به سرمایهگذاری، فنآوری و مدیریت کارآمد نیاز دارد؛ سه حوزهای که کشور در آنها با کمبود جدی روبهروست. او تأکید کرده است که نگرانی اصلی فقط عبور از زمستان امسال نیست، بلکه تداوم روند کنونی میتواند تأمین انرژی و فعالیت صنایع را در زمستان سال آینده و سالهای بعد با مشکلات جدیتری مواجه کند.




نظرها
نظری وجود ندارد.