بایگانی بخش تاریخ و یاد



۱۵۱۷: مارتین لوتر تزها را بر در کلیسای ویتنبرگ نصب می‌کند. نقاشی (۱۸۷۲) اثر فردیناند پاولز.

تزهای مارتین لوتر و آغاز جنبش دین‌پیرایی

این مقاله که به مناسبت پانصدمین سالگرد رفورماسیون ترجمه شده، به سیر فکری لوتر، زمینه اجتماعی-سیاسی اندیشه‌‌های او و تأثیر اصلاح دینی بر آلمان و اروپا می‌پردازد.

طرح مداخله نظامی کِنِدی در ایران

محمود عظیمائی – ۵۶ سال پیش در چنین روزهایی آمریکایی‌ها به انجام یک کودتا در ایران فکر می‌کرده‌اند. اسنادی که به تازگی رو شده‌اند، چنین چیزی را نشان می‌دهند.

حسین توفیق، روزنامه‌نگار شوخ‌طبع ایرانی درگذشت

او یکی از بارماندگان خاندان پرآوازه توفیق در ایران بود. خاطرات حسین توفیق بخشی از تاریخ شفاهی سانسور مطبوعات فکاهی ایران در رویارویی با قدرت سیاسی‌ست.

اسلام آوردن احسان طبری: شکنجه، اقناع یا سندرم استکهلم؟

مهرنوش هاتفی – این مقاله به موضوع درهم شکسته احسان طبری پس از درگیری و شکنجه، از زاویه سندرم استکهلم می‌پردازد.

اعترافات تلویزیونی و حزب توده ایران

مهرنوش هاتفی – جمعی از رهبران حزب توده ایران را به اعتراف تلویزیونی واداشتند، به کاری که آن رهبران در زمان آزادی آن را تقبیح نکرده و حتا از آن ستایش کرده بودند.

ویدا حاجبی تبریزی درگذشت

فعال سیاسی چپ و یکی از اعضای پیشین سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران و نویسنده کتاب پربازتاب «داد بی‌داد» در تبعید چشم بر جهان فروبست.

احسان طبری چگونه شکسته شد؟

مهرنوش هاتفی − در صدمین سالگرد تولد احسان طبری و با کمک اسناد و مدارک نویافته قصد دارم روند شکسته شدن احسان طبری و تغییر ناگهانی او را نشان دهم.

«ساختمان پلاسکو»، نخستین آسمانخراش خاورمیانه

یوروک آماناسیان- بنایی که در ایران مظهر تجدد بود مقابل دیدگان همه فروریخت. آنچه بیش از همه نگران‌کننده است، وضعیت سایر بناهای تاریخی تهران است. آیا باید به انتظار بود تا بناهای نیم سده پیش...

جعفر والی، یکی از بنیانگذاران تئاتر نو ایران درگذشت

والی از تئاتر آغاز کرد اما با سینما به شهرت رسید. نقش‌آفرینی در فیلم «گاو» مهرجویی و سریال «هزاردستان» حاتمی. او در بدترین دوران تئاتر ایران سکوت نکرد.

هاینریش هاینه: شاعر اندیشمند و روشنفکر آزادیخواه

نیلوفر بیضایی- هاینه مانند دیگر شاعران رمانتیک واقعیت‌ها را به نقد می‌کشد اما به سرمنشأ بودن شاعرانگی در همه چیز اعتقادی ندارد. او می‌خواهد شکاف‌های تجتماعی را نشان دهد.

به یاد بیدار محمد مختاری و جعفر پوینده؛ از خاطرات آن روزهای بلاخیز

کاظم کردوانی − با آنکه هجده سال از آن زمان می‌گذرد، هنوز به سختی می‌توانم از آن روزها بنویسم. بنویسم که در آن روزگار بلاخیز چه کشیدیم و چه بر سر ما رفت.

«برادرم فیدل»: دوستی مارکز با کاسترو

الاهه نجفی - با درگذشت فیدل کاسترو، فصلی هم در ادبیات داستانی جهان برای همیشه به پایان رسید. رفاقت پایدار گابوی ادبیات جهانی و رهبر انقلاب کوبا. پایان «پاییز پدرسالار»؟

آلبر کامو و آندره مالرو: یک داستان پانزده ساله

لیلا سیف - به مناسبت چهلمین سالگرد درگذشت آندره مالرو، نامه‌های او به آلبر کامو منتشر شده. یک سند بی‌بدیل ادبی از رابطه یک نویسنده جوان با استادش.

ویلیام ترور: معمار چیره‌دست داستان

الاهه دهنوی - اهمیت ویلیام ترور، نویسنده فقید ایرلندی در عرصه‌ی ادبیات نه به خاطر پرکاری بلکه به دلیل سبک نگارش او و خلق آثاری لبریز از ایهام و کم‌گویی است.

قتل‌های زنجیره‌ای، امتداد اعدام‌های ۶۷

بازخوانی کشتار در جمهوری اسلامی در سالگرد قتل فروهرها تلاشی‌ست برای نشان دادن این واقعیت که بر خلاف برخی دیدگاه‌ها، اعدام‌های سال ۶۷ نه یک استثنا، بلکه یک رویه نهادینه شده در جمهوری اسلامی بوده؛...

جک لندن: زیستن در کنار گرگ‌ها

نویسنده سوسیالیست آمریکایی زندگی پرماجرایی داشت. ردی از ماجراجویی‌های او را می‌توان در رمان‌هایش سراغ گرفت. او در «پاشنه آهنین» ظهور فاشیسم در قرن بیستم را پیش‌بینی کرده بود.

لئونارد کوهن درگذشت

لئونارد کوهن که بیش از پنج دهه در دنیای هنر مطرح بود و داستان‌های زندگی انسانی را به اسطوره‌های انتزاعی از موسیقی و شعر تبدیل می‌کرد در سن ۸۲ سالگی درگذشت.