به برنامه‌های رادیو زمانه گوش بدهید

بایگانی بخش اندیشه



نمایی از ساختمان قدیم دانشگاه هایدلبرگ، بر روی آن مُهر دانشگاه

دانشگاه در جامعه

دانشگاه چه نهادی است و چه جایگاهی در جامعه دارد؟ دانشگاه چه نسبتی با فرهنگ دارد؟ پاسخ به پرسش‌هایی از دست در جستاری از یورگن هابرماس.

انقلاب ایران، جریان اتحاد اسلام و تقابل شیعه و سنی

سلیمان مراد در گفت‌وگو با پری اندرسون: زایش پان-شیعیسم و پان-سنیسم (پس از انقلاب ایران و حمله شوروی به افغانستان) و نقش اسرائیل و بهار عربی در جنگ‌های فرقه‌ای منطقه.

جُستاری در معرفت‌شناسیِ اخوان الصفا

جواد موسوی خوزستانی – "اخوان صفا" چه کسانی‌اند؟ جهان را چگونه می‌بینند؟ در مورد فلسفه و دین چه می‌گویند؟ چه نسبتی با پیشینیان و معاصران خود دارند؟

ویتگنشتاین، معنا و استدلال تبعیت از قاعده

علی صبوحی − این نوشته در انتقاد از تقریر و تفسیر سروش دباغ از استدلال تبعیت از قاعده و موضوع تعیّن معنا در نزد لودویگ ویتگنشتاین متاخر است.

هرمنوتیک «تردید»

رضا علیجانی − برنامه پرگار در نشست «روشنفکران غیردینی و دینی؛ چه تعاملی؟» سه رویکرد در میان روشنفکران غیر دینی را در کنار هم نشان ‌داد. مروری بر مباحث آن.

نقد کیش شخصیت در تحلیل سیاسی

فوآد اویسی − زمانه ما بیش از همیشه محتاج به تحلیل‌های جامع و استراتژیک سیاسی-تاریخی است. کیش شخصیت سردرگمی ایجاد می‌کند.

آیا «نبوت» را می‌توان بطور عقلی اثبات کرد؟

جویا آروین − پاشنه‌ی آشیل «روشنفکریِ دینی» مقوله‌ی نبوت است: این مقوله بطور عقلی اثبات شدنی نیست. فقدان عقلانیت در دین به همین نکته برمی‌گردد.

دین، دین‌‌‌‌شناسی و دین‌‌‌‌سرایی

علی رضا علوی تبار − هر جریان دین‌‌‌‌شناسی بایستی مبانی و محورهای "روش" خود در دین‌‌‌‌شناسی را معرفی کرده آن‌‌‌‌را موجه سازد، در غیراین "دین‌‌‌‌سرایی" می‌شود.

حقوق اقلیت‌ها همچون پاسخی به ملت‌سازی

میثم بادامچی − تحقق حقوق اقلیت‌ها راهی است برای جبران اِعمال تبعیض بر اقلیت در برابر اکثریت، و در نتیجه از بایسته‌های عدالت است.

نظام ایرانشهری و یکی دیگر از مشکلات

علی شیرازی − این نوشته متن سخنرانی من در جلسه‌ای است که به منظور بررسی نظریات جواد طباطبائی در کتاب «ديباچه‌ای بر نظريه انحطاط ايران» در حضور او در برلین برگزار شد.

چرا «هراس از معرفت» را به فارسی ترجمه کردم

یاسر میردامادی – در ایران کسانی می‌کوشند با استفاده از نسبی‌انگاری و برساخت‌انگاری دست به توجیه فلسفیِ اسلامی‌کردن علوم و نیز اسلامی‌سازی حقوق بشر بزنند.

جنبش زیست‌محیطیِ دینی

بسیاری از اندیشوران آموزه‌هایی از ادیان، به ویژه ادیان ابراهیمی را زمینه‌ساز سلطه بر طبیعت می‌دانند که به انسان جایگاهی فراتر از طبیعت می‌دهند.

تنش و تضاد دموکراسی و حقوق بشر از نگاه هابرماس

آرش سرکوهی − دموکراسی مهم تر است یا حقوق بشر؟ آیا انتخاباتی را که به نقض حقوق بشر بینجامد می‌توان دموکراتیک، مشروع و معتبر دانست؟

چرخش پوپولیستی 

شانتال موف − دموکراسی در جهان پسا-سیاسی امروز به بُعد لیبرال آن فروکاسته شده و وجه دیگرش، یعنی برابری تحت تأثیر هژمونی نئولیبرالیسم تضعیف شده است.

فلسفه، تاریخ، اخلاق

ر. رمضانی − پرسیدنی ست که فلسفه چه نسبتی با پرسمان‌های ایرانی دارد. پیش از هر چیز، آیا باید از اهل فلسفه چشم بداریم که به پرسمان‌های ایرانی بپردازند؟

انتخابات آمریکا: طبقه، رنگ، مذهب و باز هم طبقه

نتیحه انتخابات اخیر آمریکا بر نگرانی‌های شهروندان جهان افزوده است. در گفت‌وگو با امید مهرگان مفاهیمی مانند طبقه، هویت، و تعلق ملی را در پرتو این رویداد بازخوانی می‌کنیم.

عقده ادیپ

اوله آندکه‌ئر اولسن − من بر این باورم که تربیت به شیوه اقتدار گرایانه قدیم و تربیت جدید بدون استفاده از اقتدار در یک نقطه نتایج یکسانی به بار می‌آورند.