بایگانی بخش اندیشه



فقط مردگان به تمامی شفاف‌اند

بهرام محیی ـ بیونگ چول هان معتقد است سپهر خصوصی، بخشی از نیاز روحی آدمی است و پرتوافکنی تام بر آن، به فرسودگی روحی راه می‌برد. او «جامعه‌ی شفاف» را «جهنم همسانان» می‌نامد.

وقتی حقوق زنان به یک سلاح ایدئولوژیک نئولیبرالی بدل می‌شود

گفت‌وگوی سورین کوج‌-گراندوو (روزنامه لوموند) با فرانسواز ورژس، متخصص تاریخ استعمار و برده‌داری و نویسنده کتاب «ٖیک فمینیسم استعمارزدا»

فلسفیدن پس از آشویتس

بهرام محیی ـ تئودور آدورنو، یکی از متفکران برجسته‌ی «نظریه‌ی انتقادی» است. او زندگی پس از آشویتس را «شرمساری» می‌دانست. ۶ اوت ۲۰۱۹ پنجاه سال از مرگ او می‌گذرد.

کارخانه‌ی تولید حماقت

بهرام محیی ـ دو تن از منتقدان فرهنگی آلمان: جامعه‌ی نئولیبرالی از نظامی که نمی‌تواند از خود چیزی بداند، در حال گذار به نظامی است که نمی‌خواهد از خود چیزی بداند.

پیش از طلوع − گزارشی از وضعیت اجتماعی ایران در آستانه جنبش سبز

فرهاد مرادی − جنبش سبز ایران حاصل گرد هم آمدن تمام گروه‌های ناراضی بود. پرهیز آن جنبش از خشونت و همچنین تکثر درونی‌اش بازتاب دهنده‌ی همین حقیقت است.

«ذهن‌آگاهی» در هشت کتاب سهراب سپهری

سروش دباغ − این جستار با ارایه تعریفی از «ذهن‌آگاهی» به بررسی چند شعر از سپهری می‌پردازد. هدف از طرح این مبحث بازخوانی تجربه‌های معنوی شاعر در کسوت یک سالک مدرنِ شرقی است.

خشونت بر حیوانات فقط کشتن آنها نیست

مریم قهرمانی – غالبا اشکالی از خشونت مورد اعتراض قرار می‌گیرد که به‌شکل سخت بر آنان اعمال می‌شود. این دید محدود، اشکال نرم و نادیدنی خشونت بر حیوانات را از نظر دور می‌دارد.

فرمانروای بدگمان و حق صدور فرمان مرگ

بهرام محیی ـ کتاب «توده و قدرت» الیاس کانتی را «گنجینه‌ی ایده‌ها» خوانده‌اند. او در این اثر با تمثیل‌های بدیع و فکربرانگیز، مفاهیمی چون «قدرت»، «قهر»، «سلطه»، «فرمان» و «توده» را کاویده است.

همدارگانِ علمی و وضع علم در ایران

جویا آروین – پرسش این است که آیا اساساً در ایران "همدارگان علمی" (scientific community) وجود دارد، یعنی نهادی متشکل از پژوهندگان با پیوندهای درونی و تراکنش سنجشگرانه.

تقدم و تأخر ایرانی بودن و مسلمان بودن

اکبر گنجی – در این نوشته برپایه بررسی دیدگاه‌های مصدق، شاه، خمینی، بازرگان و خامنه‌ای به موضوع اول ایران یا اول اسلام پرداخته می‌شود.

۹۰ سالگی نظریه‌پرداز «گفتار آزاد از سلطه»

بهرام محیی ـ یورگن هابرماس، فیلسوف و جامعه‌شناس آلمانی را «واپسین مشعل‌دار روشنگری» و «هگل جمهوری فدرال آلمان» نیز می‌خوانند. او که آوازه‌ای جهانی دارد، ۱۸ ژوئن امسال ۹۰ ساله می‌شود.

فروید و رخداد جنگ

علی شریعت کاشانی – اندیشه فروید درباره جنگ هم رخداد جنگ را شامل می‌‏شود و هم «اختلال جنگ‌زدگی» را که برآیندی از فاجعۀ جنگ در سطوح روانی و عصبی است.

بحران، نولیبرالیسم و انباشت سرمایه در ایران ــ گفت‌وگو با مراد فرهادپور و پرویز صداقت

رحمان بوذری ــ‌ پرویز صداقت معتقد است حیات درازمدت انسداد ساختاری کنونی بعید است. به اعتقاد مراد فرهادپور، باید فراتر از شیوه سنتی تحلیل طبقاتی به دیگر عوامل چون نقش دولت هم توجه کرد.

چگونه می‌توان با «میمون درون» کنار آمد؟

بهرام محیی ـ میشائیل اشمیت زالومون، یکی از مؤسسان بنیاد جوردانو برونو و منتقدان دین و فرهنگ در آلمان است. کتاب «مانیفست هومانیسم فرگشتی» او فراخوانی‌ست به یک روشنگری سازگار با زمانه‌.

شگردهای نئولیبرالیسم برای مسخ آزادی

بهرام محیی – این مقاله بر نقد نئولیبرالیسم از دید بیونگ چول هان، استاد فلسفه در بازل، متمرکز است. به باور هان، نئولیبرالیسم آزادی را هم استثمار می‌کند.

مارکس و فمینیسم: بازتولید اجتماعی و سیاست اشتراکی

گفت‌وگویی با سیلویا فدریچی به بهانه‌ انتشار کتاب جدیدش «سرمایه‌داری پدرسالارانه» در مورد پارادوکس‌های تفکر کارل مارکس و نیز دستاوردهای احتمالی پیگیری کار مارکس توسط جنبش‌های فمینیستی برای نقد سرمایه‌داری.

پیراهن‌های ما، پیراهن‌های یوسف: داستان و اسطوره

محمدرفیع محمودیان − داستان یوسف در قران یکی از پر کاربرد‌ترین اسطوره‌ها و حتی شاید پر کاربردترین اسطوره ادبیات کلاسیک فارسی است. تأمل بر مفهوم پیراهن در این اسطوره