بایگانی بخش اندیشه



تصویری از صفحه اول یک شماره مجله کاوه (برلین، ۱۹۱۶ تا ۱۹۲۲)

حلقه برلین: تلاقی ناسیونالیسم ایرانی با ضدمدرنیته آلمانی

افشین متین عسگری – این مقاله ویژگی‌های اصلی ناسیونالیسم مدرن ایرانی را در مواجهه بنیادین آن با جریان‌های روشنفکری آلمانی در خلال دو جنگ جهانی بررسی می‌کند.

ایستاده بر نعش قانون؛ در واکاوی خشونت آبان ۹۸

ن. ابوعطا - کیفیتی غیرقابل بازشناخت و غیر قابل بازنمایی در آبان ۱۳۹۸ وجود دارد که از معیارهای یک شوریدن ساده‌دلانه و یک سرکوب خشن، پا فراتر می‌گذارد.

از پینوکیو تا ویتفوگل: نگاهی زیرچشمی به دروغ

نعیمه رشتیانی – دروغ‌گویی و دورویی چیست؟ چرا در یک جامعه رواج می‌یابد؟ اگر دماغ‌های ما خاصیتی پینوکیویی می‌یافت اکنون اجتماع ما به چه شکلی درمی‌آمد؟

آیا می‌توان از «فلسفۀ اسلامی» سخن گفت؟

علیرضا مناف ‌زاده – فلسفه چگونه در جهان اسلام مطرح شد؟ موضوع حکومت چه تقریری یافت؟ ابن سینا چه می‌گوید؟ جدال عقل و ایمان چگونه پیش رفت؟ عرفان چه جایگاهی دارد؟

تعلیم و تربیت پس از آشویتس

تئودور آدورنو − هر بحثی درباره آرمان‌های تعلیم و تربیت بدون توجه به این آرمان که هرگز نباید دوباره آشویتس تکرار شود، عبث و بی نتیجه است.

«دین حقیقی وجود ندارد» − گفت‌وگو با یان آسمن

یان یاسمن، فرهنگ‌شناس، در این گفت‌وگو درباره مصرشناسی، حافظه‌ تاریخی، نظریات تمدن، دین‌های تک‌خدایی، الاهیات سیاسی و خشونت دینی صحبت می‌کند.

از رعیت به شهروند ــ نمونه افغانستان

عتیق اروند ــ آنچه که در این ۱۸ سال در بدنه‌ جامعه شکل گرفت، انسان‌های ایزوله‌شده، منفرد و سرخورده‌ای بودند که تک‌تک‌شان التیام انگیزه‌ی انتقام از نظام جدید را در رجعت به قوم خویش دید...

تبارشناسی انتقادی نقشه: چگونه فضا از تاریخ و معنا تهی می‌شود؟

سیاوش حسن‌فر – هانری لوفور از نظریه‌پردازان و منتقدان مرجع در زمینه فضاهای شهری است. در این نوشته اندیشه او درباره فضا به اختصار معرفی می‌شود، با تمرکز بر کارکرد نقشه.

زدودن چهره، ممنوعیت برگزاری مراسم سوگواری، و حس شرم

ف. دشتی − چگونه می‌شود که مرگ برخی مرگ به شمار نمی‌آید؟ سوگواری‌های برگزار نشده‌ی قربانیان تاریخ، جهان را به سوی کدام نقطه می‌برد؟

آیا ماشین‌ها اخلاق‌مندانه‌تر از انسان‌ها کار می‌کنند؟

الکساندر لاکروا − داوری اخلاقی انسان در نظارت بر ماشین‌ها امری الزامی است. آیا این الزام فقط در وضعیت فعلی تکنیک مطرح است؟

پویشِ #من‌هم: بررسیِ شناخت‌شناسانه

جویا آروین − این نوشته می‌کوشد با رهیافتی شناخت‌شناسانه برخی سویه‌های واکنش به روایت‌های تعرض را به‌اختصار نشان دهد.

دولت‌ـ‌ملت مدرن، ملی‌گرایی و بدن مطلوب‌اش

ایمان گنجی – این مقاله نشان می‌دهد چگونه گفتارهای مربوط به شکل‌دادن و همزمان سرکوب بدن‌های فردی در زیست‌سیاست با گفتارهای مربوط به شکل‌دادن و همزمان سرکوب بدن‌های جمعی پیوند می‌خورند.

۱۱ سپتامبر و بومرنگ استعمار

ایمان گنجی − پس از حمله ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ یک تغییر پارادایمی گسترده رخ داد: تمرکز بر امنیت به عنوان مهم‌ترین وظیفه حکومت‌داری، چیزی که خود آمریکا را نیز در بحران فرو برد.

“تابوت سعدی گاهواره‌ی شما را خفه می‌کند”

محمود فلکی − پایه‌ی جنبش رُمانتیسم را گذشته‌گرایی و ضدیت با فلسفه‌ی روشنگری می‌سازد. اندیشه از این منظر بر برخورد روشنفکر رُمانتیک با نقد گذشته و غرب‌ستیزی

تیغ دولبه جنبش‌های مجازی: انتفاع عمومی یا درحاشیه‌ماندگی طبقاتی

مهدیس صادقی پویا – ما هر لحظه ممکن است در نتیجه دلبستگی کورکورانه به وسعت جنبش‌های «مجازی» دچار لغزش شده و از واقعیت امتیاز طبقاتی در مالکیت امکان روایتگری غافل شویم.

اراده‌ در برابر اراده

احد پیراحمدیان − در این جستار با تامل بر مفهوم «اراده‌ی آزاد» در «عناصر فلسفه‌ی حق» هگل به این پرسش خواهم پرداخت که: نسبت اراده‌ی فردی و عمومی در کجاست؟

بلندپروازی‌های خردِ نگرورز

بهرام محیی ـ هگل نامدار‌ترین نماینده‌ی «ایده‌آلیسم نگرورز» بود. او با منطق خود می‌خواست بداند «خدا پیش از آفرینش چه می‌اندیشیده است».۲۵۰ سال از زادروز او می‌گذرد.