به برنامه‌های رادیو زمانه گوش بدهید

بایگانی بخش اندیشه



در نقد تصور ما از واقعیت – مصاحبه با یک استاد رشته‌ی علوم شناختی

دونالد د. هافمن، استاد علوم شناختی دانشگاه کالیفرنیا، می‌گوید جهان آنی نیست که ما آن را از طریق حواس خود ادراک می‌کنیم. پس واقعیت چیست؟ ساخته مغز ماست؟

هابز و استعاره لِویاتان

وفا مهرآیین − در این نوشته موضع توماس هابز درباره استعاره‌ها و اندیشه‌ی استعاری و نقشِ کاربردی چارچوب‌ها و ساختارهای مفهومی در فهم ذهنیت هابز از لویاتان بررسی می‌شود.

آزادی بیان و منافع ملَی: نقدی بر مقاله “روشنفکران علیه ایران” جواد طباطبایی

میثم بادامچی − نکته‌ای که لازم است در مورد بحث آن شود و نگارنده در مورد آن با طباطبایی اختلاف نظر دارد، شرایط تحصیل واقعی وحدت ملَی ایرانیان از تمام اقوام و زبانهاست.

دانشگاه و عقلانیت ارتباطی

یورگن هابرماس − آنچه فرایندهای یادگیری را در کارکردهای بسیارشان با هم یک‌پارچه می‌کند، چیزی جز شکل‌های ارتباطی یا گفتمانیِ گفت‌وگوی علمی نیست.

پوپولیسم چپ، ترکیبی متناقض و خطرناک

پی‌یر خلفا − پوپولیسم مفهومی متناقض و وسوسه استفاده از آن خطرناک است؛ راه رهایی هیچ میان‌بری از جمله و به ویژه پوپولیسم ندارد.

دانشگاه، فرهنگ، جامعه

در این مقاله هابرماس تطور ایده‌ی دانشگاه را در دیدگاه اندیشمندانی چون شلینگ، هومبولت و شلایرماخر می‌کاود و در آن همبستگی علم و فرهنگ و روشنگری را بازمی‌نماید.

قطره‌ی ازلی و انبساط جهان در شعر حافظ

شکوفه تقی − حافظ از خود هیچ اطلاعی به جا نگذاشته مگر اشعارش. و اشعارش هزار لایه دارد و هر کس به اندازه‌ی مشربه‌ی خود اجازه دارد از دریای او آب بردارد.

دانشگاه در جامعه

دانشگاه چه نهادی است و چه جایگاهی در جامعه دارد؟ دانشگاه چه نسبتی با فرهنگ دارد؟ پاسخ به پرسش‌هایی از دست در جستاری از یورگن هابرماس.

اخوان صفا و تعریف فراجنسیتی برادری

شکوفه تقی − این مقاله می‌کوشد نشان دهد اخوان صفا که گروهی فیلسوف در سده‌ چهارم هجری بودند، مفهوم برادری را در حیطه‌ دوستی همه‌ علوم و عدم تعصب دینی تعریف می‌کردند.

جلوه‏‌های دین و دین‌‏باوری در روان‌‏کاوی لاکان

علی شریعت کاشانی − نبودِ یک نظریه دربارۀ دین در نوشتار لاکان و سرباز زدن او از تعریف دین به معنای رویگردانی او از دین و دین‌باوری نیست.

انقلاب ایران: چالشی برای نظریه اجتماعی

جان فوران − هدف این نوشته این است که مجموعه‌‌ای متنوع از آثار موجود درباره انقلاب ایران را بررسی کرده تا به درک پیچیدگی‌ها و چالش‌های نظری این انقلاب کمک کند.

انقلاب ایران، جریان اتحاد اسلام و تقابل شیعه و سنی

سلیمان مراد در گفت‌وگو با پری اندرسون: زایش پان-شیعیسم و پان-سنیسم (پس از انقلاب ایران و حمله شوروی به افغانستان) و نقش اسرائیل و بهار عربی در جنگ‌های فرقه‌ای منطقه.

جُستاری در معرفت‌شناسیِ اخوان الصفا

جواد موسوی خوزستانی – "اخوان صفا" چه کسانی‌اند؟ جهان را چگونه می‌بینند؟ در مورد فلسفه و دین چه می‌گویند؟ چه نسبتی با پیشینیان و معاصران خود دارند؟

ویتگنشتاین، معنا و استدلال تبعیت از قاعده

علی صبوحی − این نوشته در انتقاد از تقریر و تفسیر سروش دباغ از استدلال تبعیت از قاعده و موضوع تعیّن معنا در نزد لودویگ ویتگنشتاین متاخر است.

هرمنوتیک «تردید»

رضا علیجانی − برنامه پرگار در نشست «روشنفکران غیردینی و دینی؛ چه تعاملی؟» سه رویکرد در میان روشنفکران غیر دینی را در کنار هم نشان ‌داد. مروری بر مباحث آن.

نقد کیش شخصیت در تحلیل سیاسی

فوآد اویسی − زمانه ما بیش از همیشه محتاج به تحلیل‌های جامع و استراتژیک سیاسی-تاریخی است. کیش شخصیت سردرگمی ایجاد می‌کند.

آیا «نبوت» را می‌توان بطور عقلی اثبات کرد؟

جویا آروین − پاشنه‌ی آشیل «روشنفکریِ دینی» مقوله‌ی نبوت است: این مقوله بطور عقلی اثبات شدنی نیست. فقدان عقلانیت در دین به همین نکته برمی‌گردد.