بایگانی بخش اندیشه



درباره‌‌ی بی‌‌پولی

شاهو محمودی − بی‌پولی به معنای آشفتگی و اغتشاش‌‌ مداوم است، وضعیتی که آغازیدن‌‌ زندگی با کرامت‌‌ انسان‌‌ نوعی را ناممکن می‌‌کند. نوشته‌ای در توضیح وضعیت بی‌پولی.

احساسات کوییر: طرح پرسش و احساس عدم آرامش

سارا احمد − دگرجنسگرایی اجباری بدن‌ها را شکل می‌دهد بر اساس این فرض که یک بدن «باید» خودش را نسبت به برخی از ابژه‌ها و نه ابژه‌های دیگر جهت دهد.

روان‌کاوی و ملی‌گرایی

علی شریعت کاشانی – فروید در باره خودستایی ملی چه فکر می‌کرده است؟ نظر فروید در این باره طیفی از مسائل را دربرمی‌گیرد: از عارضۀ واهمه تا خودشیفتگی و پندارزدگی.

صادق هدایت و اسلام‌گرایی در ایران دهه‌ی بیست

نیما قاسمی − دهه‌ی بیست خورشیدی به علت فضای سیاسی نسبتاً چندصدایی و دموکراتیک حاکم بر جامعه، اولین نشانه‌های نیرومند تمایل جامعه به استقبال از اسلام‌گرایی را نشان می‌دهد.

چگونه اختلاف در فهمِ «استعاره‌ها» به تحلیل‌های گفتمانی متفاوتی می‌انجامد؟

وفا مهرآیین – مشت بر دهان این و آن زدن استعاره‌ای پرمصرف در گفتار سیاسی جمهوری اسلامی است. این نوشته به بنیاد نظری تحلیل این گونه استعاره‌ها می‌پردازد.

سیدجواد طباطبایی و نگرانی برای ایرانشهر

جویا آروین − پرسمانی به‌ نام «ایران» در اندیشه‌ی سید جواد طباطبایی جایگاهی کانونی دارد. این ویژگی در اندیشه‌ی هیچ یک از دیگر روشنفکران دیده نمی‌شود.

در نقد تصور ما از واقعیت – مصاحبه با یک استاد رشته‌ی علوم شناختی

دونالد د. هافمن، استاد علوم شناختی دانشگاه کالیفرنیا، می‌گوید جهان آنی نیست که ما آن را از طریق حواس خود ادراک می‌کنیم. پس واقعیت چیست؟ ساخته مغز ماست؟

عبور از گردنه‌ی تقدس − در ستایش از سروشِ ناسپنتا

جویا آروین − سروش با نظریه‌ی «رؤیاهای رسولانه» در سپهر نواندیشیِ دینی گردوغباری به پا کرد، گردوغباری که دیگر کم‌کم فرو می‌نشیند و داوریِ درست را آسان‌تر می‌کند.

روایت من، روایت تو و روایت ما

عباس مؤدب − تا زمانی که با ایجاد فرهنگ گفت و شنود به تک‌گویی‌های واعظانه خاتمه ندهیم و به روایتی مشترک از تاریخمان دست نیابیم‌، نباید امید رهایی داشته باشیم.

روشنفکری دینی و آغاز و انجام آن

محمدرضا نیکفر − این نوشته گزارشی است تحلیلی درباره نواندیشی و روشنفکری دینی، اینکه این جریان چگونه آغاز شد و اکنون چگونه به یک مرز رسیده است.

هابز و استعاره لِویاتان

وفا مهرآیین − در این نوشته موضع توماس هابز درباره استعاره‌ها و اندیشه‌ی استعاری و نقشِ کاربردی چارچوب‌ها و ساختارهای مفهومی در فهم ذهنیت هابز از لویاتان بررسی می‌شود.

آزادی بیان و منافع ملَی: نقدی بر مقاله “روشنفکران علیه ایران” جواد طباطبایی

میثم بادامچی − نکته‌ای که لازم است در مورد بحث آن شود و نگارنده در مورد آن با طباطبایی اختلاف نظر دارد، شرایط تحصیل واقعی وحدت ملَی ایرانیان از تمام اقوام و زبانهاست.

دانشگاه و عقلانیت ارتباطی

یورگن هابرماس − آنچه فرایندهای یادگیری را در کارکردهای بسیارشان با هم یک‌پارچه می‌کند، چیزی جز شکل‌های ارتباطی یا گفتمانیِ گفت‌وگوی علمی نیست.

پوپولیسم چپ، ترکیبی متناقض و خطرناک

پی‌یر خلفا − پوپولیسم مفهومی متناقض و وسوسه استفاده از آن خطرناک است؛ راه رهایی هیچ میان‌بری از جمله و به ویژه پوپولیسم ندارد.

دانشگاه، فرهنگ، جامعه

در این مقاله هابرماس تطور ایده‌ی دانشگاه را در دیدگاه اندیشمندانی چون شلینگ، هومبولت و شلایرماخر می‌کاود و در آن همبستگی علم و فرهنگ و روشنگری را بازمی‌نماید.

قطره‌ی ازلی و انبساط جهان در شعر حافظ

شکوفه تقی − حافظ از خود هیچ اطلاعی به جا نگذاشته مگر اشعارش. و اشعارش هزار لایه دارد و هر کس به اندازه‌ی مشربه‌ی خود اجازه دارد از دریای او آب بردارد.

دانشگاه در جامعه

دانشگاه چه نهادی است و چه جایگاهی در جامعه دارد؟ دانشگاه چه نسبتی با فرهنگ دارد؟ پاسخ به پرسش‌هایی از دست در جستاری از یورگن هابرماس.