بایگانی بخش اندیشه



انقلاب بهمن: فرو افکندن مجسمه شاه − زمینه عکس: صحنه‌ای از خیزش اعتراضی دی‌ماه

حرکت اعتراضی ۹۶: سرنگونی رژیم یا گذار به دموکراسی؟

اکبر گنجی − گریز ی از بحث در مورد چگونگی سرنگون شدن یک رژیم سیاسی و گذار به دموکراسی وجود ندارد. این بحث را با استناد به نمونه رژیم شاه پیش می‌بریم.

اسلام به ولتر نیاز ندارد

این مقاله عمدتا نظر به دیدگاه بسام طیبی، استاد سوری-آلمانی علوم سیاسی، دارد ضمن مرزبندی با نسبیت‌باوری بر ویژگی‌های فرهنگی تأکید می‌کند.

«جمهوری اجتماعی»: پاسخ اعتراضات به معمای دولت؟ – گفتگو با امید مهرگان

امید مهرگان در این گفتگو به نقاط کور در نقدهای رایج اقتصاد سیاسی پرداخته و همزمان بر اقتصاد به عنوان محتوا و جوهر مقوم دموکراسی دست گذاشته است.

از پاییدن شهبانو تا زایاندن شاه

مریم قهرمانی – این نوشته تأملی است انتقادی بر خشونت بازتولیدشده در ادبیات شعارها و دیوارنوشته‌های انقلاب ۱۳۵۷ ایران.

روشنگری و نسبیت‌باوری فرهنگی با هم ناسازگارند

بسام طیبی – "ترقی‌خواهان" با بعضی موضع‌گیری‌های‌شان بدون آن‌که دریابند، بازیچه‌ی دست اسلامگرایان می‌شوند و اگر کسی این ادعا را مطرح کند، اسلام‌هراس نیست. مقاله‌ای برای بحث در این باره.

نسبیت‌باوری فرهنگی و مقابله با روشنگری

رنه شوی − ناظران تیزبینی مانند اَلَن فینکل‌کروت در گذشته‌ای دور درباره «شکست تفکر» توضیح داده‌اند، شکست تفکر در قالب نسبیت‌باوری فرهنگی.

طبقه، سرکوب، زندانی سیاسی و “خودکشی”‌اش: آموزه‌هایی از جنبش سیاهان آمریکا

گزیده‌ای از یک مقاله قدیمی آنجلا دیویس،، نویسنده و نظریه‌پرداز و فعال جنبش سیاهان در آمریکا، درباره مفهوم "زندانی سیاسی" و نقش زندان در دستگاه سرکوب دولتی.

روش تأویلی اخوان‌الصفا

احمد علوی – قصد این مقاله بیان مختصری درباره بنیادهای بینشی "اخوان‌الصفا" و تأثیر آن بر تأویل‌های دینی این گروه است.

دو توده و دو روان‌شناسی توده‌ای: رویداشتی روان‌ْاجتماعی به خیزش اعتراضی دی‌ماه

علی شریعت کاشانی – این مقاله با توضیحی درباره روان‌شناسی توده می‌آغازد و سپس به طور مشخص تظاهرات اعتراضی دی‌ماه ۱۳۹۶ را مورد بررسی قرار می‌دهد.

زبان و ترجمه نزد بنجامین لی ورف

سیاوش مسلمی − بر طبق دیدگاه ورف زبان ابزاری برای بازتاب دادن تفکری نیست که مستقل از زبان نیست بلکه زبان ایده‌ها را شکل می‌دهد و مسیر تفکر فرد را هموار می‌کند.

جدایی “جواد” از “آنیتا”

مهرنوش هاتفی – "جواد" سر به شورش برداشته است. اما "آنیتا"؟ تأملاتی درباره مرزهای طبقاتی در ایران و ترس و تردید طبقه متوسط.

گونه‌های قوم‌گرایی

جویا آروین − دیدگاه‌های چندی در میان ایرانیان هست که همه با عنوان قوم‌گرایی شناخته می‌شوند. این نوشته درباره تفکیک انواع قوم‌‌گرایی است.

نمودهای کُنشی یک انقلاب بی‌کُنش

محمدرضا نیکفر – در ایران چه می‌گذرد؟ آیا یک انقلاب تازه آغاز شده است؟ بررسی‌ای فراتر از خبرهای روز.

آزادی دینی در پرتو آمار

رضا جاسکی − در این مقاله تمرکز اصلی بر مسئله ازادی‌های دینی است که خود بخشی از ازادی‌های مدنی محسوب می‌شود. بدون آزادی همه‌جانبه نمی‌توان از آزادی دینی سخن گفت.

ترجمه نزد والتر بنیامین

سیاوش مسلمی − یکی از نتایجی که می‌توان از رویکرد بنیامین به ترجمه اخذ کرد، ضرورتِ بازترجمه است تا از این رهگذر، متن اصلی کماکان زنده باقی بماند.

هیوم بر بسترِ مرگ

دنیس راسموسن − اکنون همه دوست داریم بدانیم کافرِ رسوایی چون او چگونه با پایان روبه‌رو می‌شود. آیا پشیمانی از خود نشان می‌دهد یا شاید حتا شکاکیتش را پس می‌گیرد؟

آیا ملی‌گرایی لیبرال ناممکن است؟ نقدی بر موضع نیکفر دربابِ “سیاست هویت”

میثم بادامچی - محمدرضا نیکفر اخیراَ با سه مقاله به نقد سیاست‌ورزی هویتی پرداخته است. در این نوشتار برآنم نظر خودم را در مورد برخی جنبه‌های نقد نیکفر بر ملی‌گرایی و هویت‌طلبی بیان کنم.