بایگانی بخش اندیشه



سهراب سپهری

«ذهن‌آگاهی» در هشت کتاب سهراب سپهری

سروش دباغ − این جستار با ارایه تعریفی از «ذهن‌آگاهی» به بررسی چند شعر از سپهری می‌پردازد. هدف از طرح این مبحث بازخوانی تجربه‌های معنوی شاعر در کسوت یک سالک مدرنِ شرقی است.

تقدم و تأخر ایرانی بودن و مسلمان بودن

اکبر گنجی – در این نوشته برپایه بررسی دیدگاه‌های مصدق، شاه، خمینی، بازرگان و خامنه‌ای به موضوع اول ایران یا اول اسلام پرداخته می‌شود.

۹۰ سالگی نظریه‌پرداز «گفتار آزاد از سلطه»

بهرام محیی ـ یورگن هابرماس، فیلسوف و جامعه‌شناس آلمانی را «واپسین مشعل‌دار روشنگری» و «هگل جمهوری فدرال آلمان» نیز می‌خوانند. او که آوازه‌ای جهانی دارد، ۱۸ ژوئن امسال ۹۰ ساله می‌شود.

فروید و رخداد جنگ

علی شریعت کاشانی – اندیشه فروید درباره جنگ هم رخداد جنگ را شامل می‌‏شود و هم «اختلال جنگ‌زدگی» را که برآیندی از فاجعۀ جنگ در سطوح روانی و عصبی است.

بحران، نولیبرالیسم و انباشت سرمایه در ایران ــ گفت‌وگو با مراد فرهادپور و پرویز صداقت

رحمان بوذری ــ‌ پرویز صداقت معتقد است حیات درازمدت انسداد ساختاری کنونی بعید است. به اعتقاد مراد فرهادپور، باید فراتر از شیوه سنتی تحلیل طبقاتی به دیگر عوامل چون نقش دولت هم توجه کرد.

چگونه می‌توان با «میمون درون» کنار آمد؟

بهرام محیی ـ میشائیل اشمیت زالومون، یکی از مؤسسان بنیاد جوردانو برونو و منتقدان دین و فرهنگ در آلمان است. کتاب «مانیفست هومانیسم فرگشتی» او فراخوانی‌ست به یک روشنگری سازگار با زمانه‌.

شگردهای نئولیبرالیسم برای مسخ آزادی

بهرام محیی – این مقاله بر نقد نئولیبرالیسم از دید بیونگ چول هان، استاد فلسفه در بازل، متمرکز است. به باور هان، نئولیبرالیسم آزادی را هم استثمار می‌کند.

مارکس و فمینیسم: بازتولید اجتماعی و سیاست اشتراکی

گفت‌وگویی با سیلویا فدریچی به بهانه‌ انتشار کتاب جدیدش «سرمایه‌داری پدرسالارانه» در مورد پارادوکس‌های تفکر کارل مارکس و نیز دستاوردهای احتمالی پیگیری کار مارکس توسط جنبش‌های فمینیستی برای نقد سرمایه‌داری.

پیراهن‌های ما، پیراهن‌های یوسف: داستان و اسطوره

محمدرفیع محمودیان − داستان یوسف در قران یکی از پر کاربرد‌ترین اسطوره‌ها و حتی شاید پر کاربردترین اسطوره ادبیات کلاسیک فارسی است. تأمل بر مفهوم پیراهن در این اسطوره

رؤیاهای طبقه متوسطی‌تان را فراموش کنید

وقتی حرف سازمان‌دهی در محل‌کار به میان می‌آید، چیزی به نام کارگر «برخوردار از امتیاز» وجود ندارد. شما یا با همکاران‌تان هستید یا ضد آنها.

نیکولو ماکیاوللی، راهگشای اندیشه‌ی سیاسی مدرن

بهرام محیی ـ ماکیاوللی (ماکیاولی) مناقشه‌برانگیزترین متفکر تاریخ اندیشه‌ی سیاسی است. او را ستایش و نکوهش می‌کنند. رساله‌ی «شهریار» را «انجیل هنر کشورداری» می‌نامند. ۵۵۰ سال از زادروز او می‌گذرد.

بازگشت به کدام حقیقت؟

روزبه جورکش − معرفی کتاب «بازاندیشی تاریخ» نوشته کیت جنکینز که می‌گوید: تاریخ همان چیزی است که مورخان می‌سازند، پس این همه جار و جنجال چیست؟

سیاست فرهنگی عاطفه

سارا احمد − چگونه ملتی به این تصور می‌رسد که «ساده لوح» است؟ چگونه این «ساده لوح بودن» تبدیل به شکلی از «وجود» یا ویژگی ملی می‌شود؟ بررسی موضوع در کتاب سیاست فرهنگی عاطفه.

بحرانی‌شدن بحران

رحمان بوذری − گفت‌وگو با مراد فرهادپور و صالح نجفی درباره بحران و بازنمایی آن. اهمیت نقد ایدئولوژی و موضوع تورم بازنمایی بحران‌ها برای طرد نظام‌مند مردم از نکات عمده این گفت‌وگو است.

رنه‌ ژیرار؛ پیامبرِ حسد

این مقاله که در معرفی کتاب جدید " تکامل میل" اثر سینتیا هاون درباره رنه ژیرار نوشته شده، نگاهی می‌کند به سیر اندیشه این فرهنگ‌شناس و فیلسوف فرانسوی.

گورستان زندگان

ن. ابوعطا − باید دید انسان ایرانی چقدر غیرقابل درک شده. آیا به او امیدی هست؟ آیا جمهوری اسلامی توانسته از افراد، توده‌های بی‌شکل و بی‌خویشتن بسازد و همه را یکسان‌سازی کند؟

فاصله به مثابه‌ تجربه‌ اقلیت

م. مهاجر − در این مقاله قرار است به یکی از شاخصه‌های هویت اقلیت پرداخته شود که در زندگی مهاجران و معلولان مشهود است و قابل تعمیم به انواع دیگر اقلیت‌های اجتماعی نیز هست.