بایگانی بخش اندیشه



بناپارتیسم، بوروکراتیسم، سپاه پاسداران و طبقه‌های اجتماعی

کامبیز غفوری- سپاهی که قرار بود از بطن اجتماع تشکیل شود و از منافع «مستضعفین» در برابر «مستکبرین» دفاع کند، اینک چه جایگاهی در جامعه ایران دارد؟ آیا به یک طبقه اجتماعی تبدیل شده است؟

اخلاق، سوژۀ متافیزیکی و فلسفه در”رساله” ویتگنشتاین

سروش دباغ – موضوع این نوشته گزاره‌های اخلاقی، سوژه متافیزیکی و ماهیت گزاره‌های فلسفی در نظام فلسفی "رساله" است.

کمرویی: دیواری بلورین

جو مورن − کمرویی چیزی نیست که ما را از دیگران جدا و بیگانه می‌سازد؛ بل نخِ تسبیحی است که همه‌ی ما را به هم پیوند داده.

ویتگنشتاین جوان و نظریۀ تصویری معنا

سروش دباغ − در این نوشتار، با تفکیک میان معنا و مدلول و وضعیت امور ممکن و موجود، مؤلفه‌های نظریه تصویری معنا به بحث گذاشته می‌شود.

محمد، مخاطب عتاب‌های تند الاهی

اکبر گنجی − قرآن دلایل فراوانی برای اثبات انسان جایزالخطا بودن پیامبر ارائه کرده است. از موضوع با نظر به عتاب‌های الاهی بررسی می‌شود.

ویتگنشتاین و رساله منطقی- فلسفی

سروش دباغ − خوانش استعلایی، رایج‌ترین و مشهورترین خوانش از "رساله" است. در این سلسله مقالات، می‌کوشم مؤلفه‌های محوری رساله را بر اساس این قرائت تبیین کنم.

«آزادی اندیشه»: در دفاع از حیثیت علوم انسانی در ایران

کاظم کردوانی: نخستین انگیزه تشکیل انجمن آزادی اندیشه، انجمنی متشکل از استادان و پژوهشگران حوزه علوم انسانی و اجتماعی، وضعیت دانشگاه و این علوم در کشور ماست.

اختراع “محمد معصوم دارای علم غیب”

اکبر گنجی - انتقاد از پیامبر اسلام سنت قرآنی است و انتقاد کردن از حضرت محمد با قرآن سازگار است.

فراموش‌شده – بحثی درباره فلسفه و بیماری زوال عقل

چارلز لیدبیتر – تغییرات شاخص بیماری زوال عقل ما را به چالش می‌کشد تا پیش‌فرض‌های فلسفی و اخلاقی‌مان درباره‌ی شکل‌گیریِ هویت را بازنگری کنیم.

هاینریش هاینه: مقایسه کانت و روبسپیر

هاینریش هاینه − واقعیت این است که اگر بخواهیم ماکسیمیلیان روبسپیر را با امانوئل کانت مقایسه کنیم زیادی به او افتخار داده‌ایم.

جرج لیکاف، استعاره و سیاست

وفا مهرآیین − این نوشته درآمدی است بر دیدگاه‌های جرج لیکاف، استاد زبان‌شناسی و علوم شناختی در دانشگاه برکلی (کالیفرنیا). مفهوم "استعاره" در کانون بحث قرار دارد.

ما، قهرمان‌ها و آرمان‌هایمان

ر. رمضانی − گسست از اکنون یکی از سویه‌های گسست در زیست‌جهان انسان ایرانی ست، این امر در نقش تأثیرگذار و کانونی آرمان و قهرمان در ذهنیت ایرانی جلوه‌گر است.

پرسش از چیستی و کیستیِ «ما» ایرانیان

ر. رمضانی − این نوشته برخی از سرانگاره‌ها و سرالگوها در ذهنیت ایرانی را به بحث می‌نشیند و از نقش ادبیات و فلسفه در پاسخ‌ به پرسمان «ما» سخن می‌گوید.

روان‎کاوی و دهشت‎‌ افکنی

علی شریعت کاشانی − این مقاله برآیند کوششی است برای ارائه یک نظریۀ روان‎کاوانه درباره دهشت‌افکنی (تروریسم) و فلسفۀ پیدایش آن.

خرافه باوری در جهان توسعه یافته و در حال توسعه

اکبر گنجی – خرافه‌باوری در همه جوامع کمابیش وجود دارد. تبیین جامعه شناختی شیوع آنها یک امر است و مدعیات نژادپرستانه علیه یک ملت و قوم امری دیگر.

آیا همه چیز را می‌توان با پول خرید؟

مهرنوش هاتفی − نمونه‌ای جدید در ایران در توضیح خریدنی شدن همه چیز "خدمت مقدس سربازی" است. بحثی در این باره با عزیمت از کتاب «آیا همه چیز را می‌توان با پول خرید».

ده فرمان ترجمه

ر.رمضانی – شما مترجم هستید نه حقه‌باز! فرض را بر این می‌گذاریم که شما شارلاتان نیستید بلکه به معنایی از «خوبی»/«بدی» یا «درستی»/«نادرستی» اعتقاد دارید. پس به این نکات توجه کنید.