بایگانی بخش اندیشه



روش‌های منحرف ‌کردن افکار

لارن استارکی – ما هر روز با استدلال‌ سر و کار داریم، در مجله‌ها و روزنامه‌ها و مقاله‌ها، در تبلیغات و سخنرانی‌های سیاسی. بعضی از این استدلال‌ها به نظر منطقی می‌آيند اما − همان گونه که در بخش‌های ۱۳ و ۱۵ یاد آموختیم − مبتنی بر مغالطه‌هایی هستند که...

عشق از دیدگاه اخوان الصفا

مهرداد افشار − رسایل «اخوان الصفاء و خلان الوفاء» که هم اینک در چندین مجلد چاپ و منشر شده است، مجموعه مقالات ارجمندی است که در یک بستر نسبتا مبهمی در نخستین دوره‌های جامعه اسلامی...

امکان طبیعت‌گرایی

خوزه لوپز و گَری پاتر – "اصلاحی" که رئالیسم انتقادی در روایت پوزیتیویستیِ تبیین علوم طبیعی کرده است، تأثیر ژرفی بر مسئله‌ی امکان علم اجتماعی می‌گذارد. در حقیقت مرزهای طبیعت و واقعیت اجتماعی دگرگون می‌شوند....

خطاهای ممکن در استدلال استقرایی

لارن استارکی – همان گونه که درباره‌ی استدلال قیاسی گفتیم، در استدلال استقرایی نیز وقتی نتیجه‌ی استدلال را با دلایلی ضعیف توجیه کنیم استدلالمان دچار خطا می‌شود و تبدیل به مغالطه می‌شود. مغالطه‌ی استقرایی نیز...

آیا حکومت دینی ممکن است؟

حسن یوسفی اشکوری − یکی از موضوعات مهم و در واقع یکی از پرسش‌‌های بنیادین در قلمرو تمام ادیان و بیشتر دین اسلام، پرسش از طرح نظری و امکان عملی حکومت دینی و تأسیس...

نقد رئالیستی از پوزیتیویسم و تجربه‌گرایی

خوزه لوپز و گَری پاتر − پوزیتیویسم به منزله‌ی نوعی فلسفه‌ی علم چندین مشخصه دارد که به طور خاص ورود آن را به حوزه‌ی واقعیت اجتماعی نامطلوب می‌سازند. سنت تفسیرگرایانه در فلسفه‌ی علم اجتماعی کاملاً...

ببخشید که نمی‌بخشم! نامه سرگشاده به پسر لاجوردی

آرش جودکی − میان هوادرانِ پرهیز از خشونت، آنان که «آشتی ملی» را پیش چشم دارند، «بخشایش» را هم راهکار رسیدن به آن می‌دانند،  و با همسنگ گرفتنِ دو پدیده‌ی ناهمگون ـ خشونتی که از افراد...

بازخوانی مقالۀ ده سال پیش در مورد ۱۱ سپتامبر

محمدرضا نیکفر – ده سال از روز تاریخی ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ می‌گذرد. رسانه‌ها در این روزها مطالبی را به رخداد شگفت‌انگیز این روز و پیامدهای آن اختصاص داده‌اند. دیدن برخی از این مطالب باعث...

ردیابی پست‌مدرنیسم و رئالیسم انتقادی

خوزه لوپز و گَری پاتر − رئالیسم انتقادی و پست‌مدرنیسم هر دو به منزله‌ی واکنش‌های فکری (درکل) به دو تحول مهم فلسفی واحد در قرن بیستم ظهور کردند:
فهم پوزیتیویستی از علم طبیعی
و «چرخش...

استدلال استقرایی

لارن استارکی –ما در بخش پیش با استدلال قیاسی آشنا شدیم، استدلالی که بر اساس قانون و اصول ساخته می‌شود، یعنی از کل به جزء می‌رسد. حالا زمان آن است که نگاهی به نوع دیگر...

تئوری‌های الهام متن دینی در کلام مسیحی

احمد علوی − منبع بسیاری از توصیه‌ها، اوامر و نواهی مذهبی متونی است که به وحی یا الهام از جهان برتر مستند هستند. اعتبار متون مذهبی نیز به نوبه خود به چگونگی تبینی که از...

پس از پست‌مدرنیسم و هزاره جدید

خوزه لوپز و گَری پاتر − این زمان بهترین ایام و در عین حال بدترین ایام است، زمان ستودن گونه‌گونی‌ها است، زمان ترس از غیر است چون متفاوت است، زمان اعجاز فن‌آوری و نیز زمان...

حکومت شیعی در اصول کافی (۲)

صالح نظری − گفته شد، این مقاله در صدد یافتن پاسخ به پرسش‌های زیر است:

۱. آیا امامان شیعه، حکومت را حق خود می‌دانستند، هر چند برای آن تلاش نکردند؟

۲. آیا امامان شیعه، برای...

سنتز فعال سیاسی و روشنفکرقلمرو عمومی

علی افشاری − تفاوت فعال سیاسی و روشنفکر قلمرو عمومی همواره موضوعی بحث برانگیز و چالشی است.

 
همان‌قدر که مفهوم روشنفکر قلمرو عمومی حساس و داوری پیرامون آن نیازمند ملاحظات گوناگونی است، تفکیک دو...

امکان خطا در استدلال قیاسی

لارن استارکی – استدلالی را که دلیل ضعیفی برای نتیجه‌اش دارد، سفسطه می‌نامیم. در این بخش، خواهیم دید چه رابطه‌ای بین استدلال قیاسی و منطقی‌بودن آن برقرار است. هم‌چنین چهار نوع از سفسطه‌های رایج را...

حکومت شیعی در اصول کافی (۱)

صالح نظری − در این مقاله موضع امامان شیعه درباره حکومت اسلامی - شیعی - براساس احادیث کتاب اصول کافی شیخ کلینی - بدون قضاوت درباره درستی یا نادرستی احادیث - مورد بررسی قرار می‌گیرد.

مغازه‌دزدهای جهان متحد شوید

اسلاووی ژیژک − به قول هگل، تکرار نقش اساسی‌ای در تاریخ بازی می‌کند: وقتی چیزی فقط یک‌بار رخ می‌دهد، ممکن است یک اتفاق تلقی شود، و اگر شرایط به‌گونه‌ای دیگر می‌بود ممکن بود اتفاق نیفتد؛...

تمامی حقوق برای رادیو زمانه محفوظ است. ۲۰۰۶-۲۰۱۸