بایگانی بخش اندیشه



اخلاق و ضد اخلاق در فاجعه

سامان شجاعی − این مقاله تأملی است بر معانی اخلاقیِ مرگ در زلزله وان.

زمین لرزه، سیل، آتشفشان رویدادهایی طبیعی هستند و از این زاویه هیچ تفاوتی با گردش زمین، تغییرات جوی و پدیده هایی چون برف و باران ندارند، اما آنگاه کە پای انسان در میان...

اسلام، جنس و جنسیت

بابک مینا – چهار پرسشی که کتاب جدید شهلا شفیق با عنوان "اسلام سیاسی، جنس و جنسیت در پرتو تجربه ایران" به آنها می‌پردازد، اینهایند:
 اسلام‌گرایی ایده‌آل سیاسی ملت‌های ستمدیده است...

طرحی برای برون رفت از بحران مرکز- پیرامون (۲)

علی افشاری – با توجه به مقدماتی که در قسمت اول مقاله تشریح شد، در این قسمت پیشنهادی برای حل بحران قومیتی ارائه می‌شود. بنیاد این پیشنهاد نظریات یورگن هابرماس در مورد دموکراسی مشارکتی و...

حیله‌های شرعی و اختلاس آخوندی

اکبر گنجی − انقلاب ایران، انقلابی علیه فساد و برای عدالت اجتماعی و آزادی سیاسی بود. شاه فقط قلمرو سیاسی را سرکوب می‌کرد، فقیهان سرکوب را به همه‌ی حوزه‌های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و... سرایت دادند....

اسلام‌گرایی و مسئله زنان

بابک مینا ـ کتاب "اسلام سیاسی، جنس و جنسیت در پرتو تجربه ایران" اثر شهلا شفیق از ابتدا ما را با چهار پرسش اساسی مواجه می‌کند:

− اسلام‌گرایی ایده‌آل سیاسی ملت‌های ستمدیده است یا آتش‌دان...

طرحی برای برون رفت از بحران مرکز- پیرامون (۱)

علی افشاری − حل معضلات و مشکلاتی که در حوزه قومیت‌ها و "مرکز– پیرامون" جریان دارد، نیازمند توجه به ابعاد گوناگونی است. نخست باید خود مشکل و معضل تشریح گردد، و در فضای گفتگوی فراگیر...

یهودیان و مسیحیان در آیات قرآن

آرش سلیم − درک نادرست از اصطلاح «اهل کتاب» در آیات قرآن، موجب ابهامی بس بزرگ شده است، تا جایی که بعضی از فقها پیروان پیامبران دیگر را «نجس» می‌دانند. طبق قرآن، توحید و نبوت...

ذات‌ها و پدیدار‌ها

امین حصوری − چندی پیش گزارشی درباره دلایل پیشرفت یا منشأ ثروت کمپانی "اپل" می‌خواندم. در بخشی از این گزارش آمده بود:

«آنچه این کمپانی را به این‌جا رسانده، فقط و فقط نوآوری‌های تکنولوژیک است...

تولد، غیبت و ظهور منجی در “اصول کافی” (۲)

صالح نظری − شیخ کلینی صاحب اصول کافی خود در دوران تولد و غیبت امام دوازدهم شیعیان زندگی می‌کرده اخبار و اطلاعات او دست اول محسوب می‌شود و ضمنا شخص کلینی و کتابش - اصول...

روش‌های منحرف ‌کردن افکار

لارن استارکی – ما هر روز با استدلال‌ سر و کار داریم، در مجله‌ها و روزنامه‌ها و مقاله‌ها، در تبلیغات و سخنرانی‌های سیاسی. بعضی از این استدلال‌ها به نظر منطقی می‌آيند اما − همان گونه...

ایستایی فلسفه در ایران

احمد علوی − جنبش مشروطه را محصول عوامل گوناگونی از جمله شکست قشون ایران از روس، آگاهی ایرانیان از پیشرفت اجتماعی در جهان غرب و هم‌چنین واکنش به چیره شدن بیگانگان بر امور داخلی کشور...

تولد، غیبت و ظهور منجی در “اصول کافی” (۱)

صالح نظری − در این مقاله به موضوع تولد، غیبت و ظهور منجی بر حسب احادیث و روایات کتاب اصول کافی - بدون قضاوت درباره درستی یا نادرستی - پرداخته می‌شود.
 
با توجه...

جهان‌آرا- ها؛ درباره مکانیزم حذف وادغام و مسئله تاریخ

امین بزرگیان − خبری بهانه این نوشته است. مادر محمد جهان‌‌آرا فرمانده خرمشهر در سال‌‌های ابتدایی جنگ، پس از سال‌‌ها ابتلا به بیماری آلزایمر فوت کرد. در روایت رسمی از این خبر، نامی از حسن...

عشق از دیدگاه اخوان الصفا

مهرداد افشار − رسایل «اخوان الصفاء و خلان الوفاء» که هم اینک در چندین مجلد چاپ و منشر شده است، مجموعه مقالات ارجمندی است که در یک بستر نسبتا مبهمی در نخستین دوره‌های جامعه اسلامی...

امکان طبیعت‌گرایی

خوزه لوپز و گَری پاتر – "اصلاحی" که رئالیسم انتقادی در روایت پوزیتیویستیِ تبیین علوم طبیعی کرده است، تأثیر ژرفی بر مسئله‌ی امکان علم اجتماعی می‌گذارد. در حقیقت مرزهای طبیعت و واقعیت اجتماعی دگرگون می‌شوند....

خطاهای ممکن در استدلال استقرایی

لارن استارکی – همان گونه که درباره‌ی استدلال قیاسی گفتیم، در استدلال استقرایی نیز وقتی نتیجه‌ی استدلال را با دلایلی ضعیف توجیه کنیم استدلالمان دچار خطا می‌شود و تبدیل به مغالطه می‌شود. مغالطه‌ی استقرایی نیز...

آیا حکومت دینی ممکن است؟

حسن یوسفی اشکوری − یکی از موضوعات مهم و در واقع یکی از پرسش‌‌های بنیادین در قلمرو تمام ادیان و بیشتر دین اسلام، پرسش از طرح نظری و امکان عملی حکومت دینی و تأسیس...

تمامی حقوق برای رادیو زمانه محفوظ است. ۲۰۰۶-۲۰۱۸