بایگانی بخش اندیشه



مسلمانی و تشیع شاه و استبدادش (۲)

اکبر گنجی – این مقاله نه تنها مدعای اسلام ستیزی شاه را رد می‌کند، بلکه شاه را اسلام گرا به شمار می‌آورد. البته اسلام و تشیع شاه، اسلام بنیادگرایانه یا ایدئولوژیک نبود. در بخش اول نوشتار ناظر به اسلام و تشیع شاه، به روایت شاه بود. پرسش یا مسئله...

نظریه‌های حقیقت

محمدرضا نیکفر − در این نوشته نخست می‌کوشیم منظور از "نظریۀ حقیقت" را روشن کنیم.

سپس گونه‌های مشهور نظریه حقیقت را برمی‌شمریم و با مثال روشن می‌کنیم که هر یک به موضوع خود چگونه می‌نگرد.

در ادامه...

تشیع در دوران غیبت (۱)

صالح نظری − در این مقاله به انشعابات درشیعه واثرات باور شیعی درباره مهدویت، غیبت و طولانی شدن باور به غیبت امام غایب و اینکه چه کسانی متولی تشیع در این دوران هستند ونیز تفکر...

مسلمانی و تشیع شاه و استبدادش (۱)

اکبر گنجی − شاه هرچه که بود، اسلام ستیز نبود. او خود را فردی به شدت متدین قلمداد می‌کرد. اما تدین به معنایی که خود می‌فهمید و قبول داشت. او یک "سلطان خودکامه‌ی سکولار" بود،...

فردینان دو سوسور

ویلیام دیل و تیموتی بیل − فردینان دو سوسور (۱۸۵۷ - ۱۹۱۳) زبان‌شناسِ سوئیسی بود که بعد از مرگش کتاب «درس‌گفتاری در زبان‌شناسی عمومی» (۱۹۱۶) او منتشر شد. انتشار این کتاب را آغاز رویکرد ساختارگرایی...

مرگ او و زندگی من

امین بزرگیان − چرا در مورد خودکشی دیگری فکر می‌کنیم؟ چون با فضای تهی رو به رو شده ایم که باید تکلیفمان را با آن روشن کنیم؛ فضای تهی ای که متعلق به ماست، نه...

علم در فلسفه اسلامی

مصطفی نصیری − ضیاءالدین سردار، اندیشمند مشهور پاکستانی، در حوزه فیزیک و علوم اطلاعاتی درس خوانده است. در حال حاضر به عنوان روزنامه‌نگار فعالیت دارد و موضوع تاملاتش در زمینه‌‌های اسلامی است. در کنار فعالیت‌ها‌ی...

شرح حال و زندگی سیاسی- اجتماعی مرتضی علوی

احمد احقری − برخی از شخصيت‌ها در ميان برلنی‌های نسل دوم نيز همانند پيشکسوتان خود از نسل اول،  در روند شکل‌گيری جريانات و پديده‌های سياسی سال‌های بعد و تحولات اجتماعی جامعه ايران نقشی کليدی و...

گلشیفته، واقعیتی از جنسیتی فراواقعی شده

رضا کارخانه − سئوال این است: گلشیفته برهنه است یا نقش برهنگی کارکرد حقیقی او و هر زن دیگری است؟ شاید هم برهنگی نخستین نگاه تکامل گرا بر فردیت انسانی است، آنچنان که تندیس‌های برهنه...

بررسی پیوند دوران رضاشاه با جنبش مشروطه از خلال دیدگاه داریوش همایون

آرش جودکی – همزمان با فر‌ا رسيدن نخستين سالروز درگذشت داريوش همايون (هشت بهمن)، در اين جستار به يکی از جنبه‌های کمتر شناخته شده شخصیت او می‌پردازيم. همايونِ روزنامه‌نگار را همه می‌شناسند و نقش مهمی...

فردریش نیچه

 ویلیام دیل و تیموتی بیل − فردریش ویلهم نیچه (۱۸۴۴ - ۱۹۰۰) در روکنِ پروس به دنیا آمد. بزرگ‌ترین فرزند خانواده بود. پدر و پدربزرگ‌هایش کشیش بودند، و قرار بود که فردریش هم در آینده...

نگاهی به جزیه و آیات قتال در قرآن

آرش سلیم − قرائت متولیان دین در رابطه با پیروان سایر پیامبران، عموما برخورد از موضع بالادستی است. با استناد به آیه توبه:۲۹ قرآن، فقها عموما تا آنجا پیش رفته‌اند که...

درباره اهمیت ناتوانی

 امین بزرگیان − آلبر لند (Albert Londe) عکاس فرانسوی اواخر قرن نوزدهم در پروژه‌ای مشترک همراه با دکتر ژان ماتین شارکوت، معلولین جسمی وذهنی را سوژه‌های عکاسی خود قرار داد. او در واقع راوی...

فیلسوفان، نویسندگان وهنرمندان فرانسوی مخالف اسلام

 جلال ایجادی − در اروپا مبارزه برای پیشرفت اجتماعی وهموار نمودن ترقی تکنولوژیکی و اقتصادی از مبارزه علیه مذهب جدا نبود. سلطه کلیسا با رشد آگاهی ودانش علمی وتوسعه روند خردپروری فروریخت. توسعه راسیونالیسم وخردگرایی...

ایرانیان و پارادوکس مواجهه با بیگانه

علی افشاری − مسئله بیگانه و چگونگی مواجهه با آن یکی از مباحث رایج و چالش‌برانگیز در فرهنگ سیاسی ایران از دیرباز تا کنون بوده است. شرایط اقلیمی و سیر تحولات تاریخی باعث شده است همواره...

عرصۀ متفاوت سرزندگی: نمایشِ خود

 محمدرفیع محمودیان − در بخشهای یک تا سه مقاله وضعیت نظام سرمایه‌داری و نیروها و حوزه‌های چالشگر آن مورد بررسی قرار گرفت. مشخص شد که هر چند سرمایه‌داری پویایی اولیه خود را از دست داده،...

کارل مارکس

 ویلیام دیل و تیموتی بیل − کارل مارکس (۱۸۱۸ - ۱۸۸۳)، فیلسوف سیاسی آلمانی، در شهر تِریِر آلمان، در خانواده‌ای یهودی و آزادی‌خواه به دنیا آمد. والدین کارل به مذهب پروتستان گرویده...