بایگانی بخش اندیشه



خشونتِ مطلقۀ فقیه

اسد بودا − هرچه زمان می‌گذرد، سیمای خشونت‌بار نظام سیاسی "ولایتِ فقیه" آشکارتر می‌گردد. یوتوپیای حکومتِ اسلامی‌ـشیعی که رؤیای بازگشت به سنترا در سر داشت، با مدرن‌ترین تکنیک‌های خشونت، مردم ایران‌ را به "جنبدگان محض" و "حیات برهنه"، فروکاسته است. تصمیم و دستورِ ولی فقیه حکم قانون را دارد،...

“ما” کیستیم؟

محمدرضا نیکفر – فرهنگ، از دید دوستدار "ما" است، یک "ما"ی تاریخی. "من" نمی‌توانم بیندیشم، چون "ما" نمی‌توانیم بیندیشیم. تشخیص بیماری زمانه به سبک دوستدار بر پایه‌ی استدلالی از همین دست است. به باور او...

رویکردی فلسفی به اعتماد

حمید پرنیان – اعتماد چیست و معیارهای آن کدام‌اند؟ چه چیزهایی اعتماد را ممکن می‌کنند؟ این مقاله به اختصار به این پرسش‌ها می‌پردازد. مقاله، ترجمه آزادی است از بخشی از مدخل "اعتماد" در "دانش‌نامه‌ی فلسفی...

اندام فلسفه‌ورزی

شهناز مسمی‌پرست − موضوع چیستی فلسفه در تمام دوره‌های تاریخ زندگی انسانی مطرح بوده است. فیلسوفان پاسخ‌های متفاوت و حتی متضادی به پرسش درباره چیستی فلسفه داده‌اند. در این مقاله دیدگاه گئورگ زیمل، جامعه‌شناس و...

عدالت جهانی

کریس برترام − مهم‌ترین پیشرفت فلسفه سیاسی در دهه‌ی گذشته گسترش این درک بوده است: آن تعریف‌هایی از عدالت که خود را در مرز‌های ملت‌ها محدود می‌کنند ناکافی‌اند، زیرا ساختارهای همکاری‌ای که زندگی بشر را...

منش و کنش

محمدرضا نیکفر – پروژه‌ای ثابت در تلاش فکری ماکس وبر پرداختن به جنبه‌هایی از این موضوع است که غرب چگونه غرب شد. اگر پرسش مطرح برای دوستدار را به این صورت تقریر کنیم که ایران...

ترافیک و موسیقی: مرثیه تکنیک

 امین بزرگیان − بسیاری می‌پندارند، به خصوص آسیب شناسان اجتماعی، که تغییرات فرهنگی دردهه‌های اخیردر ایران تماما ماحصل یک فرهنگ دیگر است، فرهنگ رقیب. براین اساس کارفرهنگی ازنظرآنان، اصولا صورت بندی میدان کارزار ومبارزه با...

امرقدسی و سیاست

بابک مینا − این مقاله درباره‌ی هانری کُربَن، فیلسوف ایران‌شناس فرانسوی، و خوانش سنت عرفانی‌ـ‌اشراقی شیعه است. مایلم آن را با این سخن آغاز کنم: «یک متن متن نیست مگر آن که در نگاه...

سرمایه‌ی اجتماعی چیست؟

حمید پرنیان − هانیفان (L. J. Hanifan)، اقتصاددان امریکایی، در سال ۱۹۱۶ اولین کسی بود که از مفهوم «سرمایه‌ی اجتماعی» استفاده کرد. مراد وی از این مفهوم، سرمایه‌گذاری فرد در جامعه به لحاظ ارتباطاتش بود؛...

گزافه‌گویی (٢)

محمدرفیع محمودیان − در بخش اول مقاله به ویژگی‌های گزافه‌گویی و اینکه انسان‌ها در چه موقعیت‌هایی به گزافه‌گویی روی می‌آورند پرداختیم. اینک در بخش دوم مقاله کارکرد سیاسی و اجتماعی گزافه را بررسی خواهیم کرد....

مابعد «مابعدالطبیعه»

ترجمه‌ی مریم اقدمی- متافیزیک حوزه جذابی از فلسفه است. همان‌طور که بیشتر متافیزیک‌دان‌ها به شما خواهند گفت، این شاخه از فلسفه درباره‌ی مطالعه‌ی ماهیت واقعیت است. اما متخصصان این حوزه روپوش سفید نمی‌پوشند و پول...

اندیشیدن همچون فعالیتی اجتماعی

 محمدرضا نیکفر – هرگاه بخواهیم نقش فلسفه، شکل‌های دیگری از دانش و کلاً اندیشیدن در تاریخ یک جامعه را بررسی کنیم، بایستی آنها را همچون فعالیت‌های اجتماعی در نظر گیریم. اندیشه‌‌ی ناب مفهومی انتزاعی است...

گزافه‌گویی (١)

 محمدرفیع محمودیان − من در این نوشته می‌خواهم ویژگی‌ها و کاربرد کلی پدیدۀ گزافه را بررسی کنم. به جای مفهوم اغراق نیز از مفهوم گزافه‌گویی استفاده می‌کنم، تا از یکسو بر ابعاد قوی یا گزاف...

انقلاب از نوع ویکی‌لیکس

ترجمه‌ی منصور تیفوری- داستایوفسکی در رمان "ابله‌" به‌ نکته‌ی مهمی درباره‌ی گناه اشاره‌ می‌کند، تأملی که‌ در پس‌زمینه‌ی آغاز پیدایش رسانه‌ و مطبوعات در روسیه‌ی عصر داستایوفسکی شکل‌ گرفته‌است. در این تامل داستایوفسکی درباره‌ی جنایت...

درباره‌ی تونس

حمید پرنیان− در ۱۹ ژانویه‌ی ۲۰۱۱، آلن بدیو فیلسوف سرشناس فرانسوی، سمیناری برگزار کرد با عنوان «"تغییر جهان" چه معنایی دارد؟». او در این سمینار سخنرانی‌ای کرد که مکتوب نبود. فشرده‌ای از آن به قلم...

فلسفه، هنر زندگی

مارک ورنون− «هنر زندگی» از آن اصطلاح‌هایی است که می‌تواند هرکسی را به فکر وادارد. چه کسی است که با این تصور که زندگی می‌تواند نوعی هنر باشد، فریفته نشده باشد. به این ترتیب فرد...

ماکس وبر و دوستدار – دو شیوه‌ی کار متضاد

محمدرضا نیکفر– در این بخش مقایسه‌ی شیوه‌ی کار دوستدار و شیوه‌ی کار ماکس وبر را ادامه می‌دهیم. همچنان که پیشتر توضیح داده شد، ماکس وبر را از آن رو به عنوان یک مرجع برگزیده‌ایم که...