بایگانی بخش اندیشه



حقوق بشر و چپ. سوء تفاهم یا تناقض؟

آرش سرکوهی − حقوق بشر یکی از مهمترین دغدغه‌های چپ، به ویژه بخش‌های رادیکال آن در ایران و در جهان بوده. در این مقاله به پرسشی می‌پردازم که در تیتر آمده است.

دین و خشونت؛ آیا همه بودایی‌ها صلح‌جو هستند؟

دن آرنولد − چرا از خشن‌بودن بودایی‌ها در نمونه میانمار شگفت‌زده می‌شویم؟ پیش‌فرضی در مورد رابطه اعتقاد دینی افراد با خشونت‌گرا بودن یا نبودن آنان وجود دارد که به لحاظ فلسفی مسئله‌دار است.

چفت و بستِ واژه‌ها در زبانِ فارسی

ر. رمضانی − در مقایسه با زبانی چون انگلیسی، چفت و بستِ واژه‌ها در زبانِ فارسی بسیار مبهم و نادقیق است. در اینجا اشاره‌ی من به‌طورِ مشخص به ترکیب‌های اضافی و وصفی است.

از تبعیت به نافرمانی؛ اطاعت کورکورانه پلیس و شرایط سرپیچی

مکانیزم اقتدار و تبعیت چگونه کار می‌کند و چه عاملی منجر به مقاومت در برابر دستور غیر‌اخلاقی می‌شود؟

روان‌کاوی و دزدی: روان‌آسیب‌شناسی دزدی و جلوۀ حکومتی و اجتماعی آن در ایران

علی شریعت کاشانی − در این نوشته پس از توضیحی مختصر درباره روان‌کاوی دزدی، به جلوۀ حکومتی و اجتماعی این بزهکاری در ایران امروز و بررسی علل آن خواهیم پرداخت.

نیکوس پولانزاس و فهم ماتریالیستی از دولت

این نوشته ترجمه مقدمه چاپ فرانسوی جدید کتاب "دولت، قدرت و سوسیالیسم"، و درآمد روشنی براندیشه نیکوس پولانزاس است. در آن میان پولانزاس با فوکو و لنین مقایسه می‌شود.

حرکت اعتراضی ۹۶: سرنگونی رژیم یا گذار به دموکراسی؟

اکبر گنجی − گریز ی از بحث در مورد چگونگی سرنگون شدن یک رژیم سیاسی و گذار به دموکراسی وجود ندارد. این بحث را با استناد به نمونه رژیم شاه پیش می‌بریم.

دین در پهنه‌ی همگانی

جویا آروین: مصاحبه با کریستینا لافونت − فیلسوف سیاسی در دانشگاه نورس وسترن در آمریکاست. دیدگاه او متأثر از یورگن هابرماس است.

رابط میان زبان‌ها: مترجم و اینک ترجمه‌افزار اینترنتی

آیا ابزارهای دیجیتال برای ترجمه می‌توانند جای مترجمان را بگیرند؟ پیشرفت در مسیر ترجمه ماشینی تا چه حد است؟ مقایسه‌ میان ترجمه‌افزارهای اینترنتی

ساختار قبیله‌ای نظام «جمهوری اسلامی» و پیامدهای سیاسی، اجتماعی و مدنی آن

علی شریعت کاشانی − این گفتار با ارائۀ نمایی از ساختار حاکمیت در جمهوری اسلامی به چگونگی مناسبات میان این حاکمیت و امر مدنی و شهروندی می‌پردازد.

اسلام به ولتر نیاز ندارد

این مقاله عمدتا نظر به دیدگاه بسام طیبی، استاد سوری-آلمانی علوم سیاسی، دارد ضمن مرزبندی با نسبیت‌باوری بر ویژگی‌های فرهنگی تأکید می‌کند.

«جمهوری اجتماعی»: پاسخ اعتراضات به معمای دولت؟ – گفتگو با امید مهرگان

امید مهرگان در این گفتگو به نقاط کور در نقدهای رایج اقتصاد سیاسی پرداخته و همزمان بر اقتصاد به عنوان محتوا و جوهر مقوم دموکراسی دست گذاشته است.

از پاییدن شهبانو تا زایاندن شاه

مریم قهرمانی – این نوشته تأملی است انتقادی بر خشونت بازتولیدشده در ادبیات شعارها و دیوارنوشته‌های انقلاب ۱۳۵۷ ایران.

روشنگری و نسبیت‌باوری فرهنگی با هم ناسازگارند

بسام طیبی – "ترقی‌خواهان" با بعضی موضع‌گیری‌های‌شان بدون آن‌که دریابند، بازیچه‌ی دست اسلامگرایان می‌شوند و اگر کسی این ادعا را مطرح کند، اسلام‌هراس نیست. مقاله‌ای برای بحث در این باره.

نسبیت‌باوری فرهنگی و مقابله با روشنگری

رنه شوی − ناظران تیزبینی مانند اَلَن فینکل‌کروت در گذشته‌ای دور درباره «شکست تفکر» توضیح داده‌اند، شکست تفکر در قالب نسبیت‌باوری فرهنگی.

طبقه، سرکوب، زندانی سیاسی و “خودکشی”‌اش: آموزه‌هایی از جنبش سیاهان آمریکا

گزیده‌ای از یک مقاله قدیمی آنجلا دیویس،، نویسنده و نظریه‌پرداز و فعال جنبش سیاهان در آمریکا، درباره مفهوم "زندانی سیاسی" و نقش زندان در دستگاه سرکوب دولتی.

روش تأویلی اخوان‌الصفا

احمد علوی – قصد این مقاله بیان مختصری درباره بنیادهای بینشی "اخوان‌الصفا" و تأثیر آن بر تأویل‌های دینی این گروه است.