Share

عوامل انسانی باعث تخریب بیش از پنج هزار سنگ‌نگاره کهن در کوه‌ها و صخره‌های منطقه تیمره در شهرستان خمین واقع در استان مرکزی شده‌اند.

Teymareh

برخی از سنگ‌‌نگاره‌های تیمره ۴۰ هزار سال قدمت دارند

این سنگ‌نگاره‌ها که برخی از آن‌ها در حدود ۴۰ هزار سال قدمت دارند، جزو کهن‌ترین آثار تمدنی در ایران به شمار می‌آیند. برآوردهای پژوهشگران نشان می‌دهد در حدود ۲۵ تا ۳۰ هزار سنگ‌نگاره بسیار کهن با نقوش مختلف در این منطقه وجود دارد.

سد سازی و طرح‌‌های عمرانی عوامل اصلی تخریب

به گفته محمد ناصری فرد، پژوهشگر سنگ‌نگاره‌های ایران، طرح‌های توسعه، سد سازی و عوامل انسانی بخش عمده‌ای از این آثار سنگی را برای همیشه از میان برده‌‌اند. این پژوهشگر که تاکنون کتاب‌هایی نیز در مورد آثار سنگی منطقه تیمره نوشته است روز چهارشنبه ۱۸ دی ماه در گفتگو با خبرگزاری ایرنا اعلام کرد احداث سد گلپایگان باعث شد تا حدود ۳ تا ۴ هزار سنگ‌نگاره تنها در آن منطقه از بین برود. از سوی دیگر، طرح انتقال آب از سد کوچری نیز باعث نابودی حدود دو هزار و دویست تا دوهزار و پانصد سنگ‌نگاره دیگر از مجموعه سنگ‌نگاره‌های تیمره شده است.

Teymareh_04

طرح‌های توسعه، سد سازی و معدن کاوی بسیاری از سنگ‌نگاره‌ها را نابود کرده‌اند.

سدهای خاکی شهید آباد، اوزدر و فرنق نیز چند هزار سنگ‌نگاره دیگر را نابود کرده و یا در معرض خطر قرار داده است. از سوی دیگر فعالیت‌های معدن کاوی و استخراج سنگ‌های تراورتن و سیلیس نیز باعث نابودی حدود هزار اثر کهن در منطقه تیمره شده است. با توجه به تمام این تخریب‌ها، حداقل ۵ هزار سنگ‌نگاره کهن برای همیشه از دست رفته‌اند، گرچه ممکن است شمار سنگ‌نگاره‌های نابود شده بیشتر از این رقم باشد.

گنج‌یابان و یادگارنویسان

به جز طرح‌‌های توسعه و طرح‌‌های سد سازی و معدن کاوی، برخی دیگر از فعالیت‌ها انسانی نیز باعث تخریب این آثار شده است. نوشتن یادگاری و یا تخریب سنگ‌نگاره‌ها به تصور این‌که آن‌‌ها نقشه گنج هستند از دیگر دلایل نابودی این آثار است. در کنار این‌‌ها عوامل طبیعی مانند باد و باران و برف و رویش گیاهان نیز به بسیاری از آن‌ها آسیب زده است.

اقدامات ضروری برای حفاظت از یادگارهای تیمره

محمد ناصری فرد در خصوص حفاظت از این آثار کم‌نظیر جهانی گفت برای جلوگیری از آسیب وارد شدن توسط طرح‌های عمرانی لازم است این طرح‌ها پیش از اجرا به تایید سازمان میراث فرهنگی برسد. همچنین افزایش آگاهی‌های عمومی از طریق رسانه‌‌ها نیز می‌تواند مانع از برخی تخریب‌های انسانی شود. اما در کنار این‌‌ها لازم است از این آثار حفاظت فیزیکی نیز به عمل آید و  روی برخی از آن‌ها پوشش ایجاد و سطح آن‌ها از گیاهان پاک شود. برخی از نمونه‌‌ها نیز لازم است به موزه انتقال پیدا کنند.

هنری با قدمت ده‌‌ها هزار سال

منطقه تیمره که سرچشمه رود اناربار است بین محلات در شهرستان خمین و گلپایگان قرار دارد. سنگ‌نگاره‌های این منطقه جزو کامل‌ترین مجموعه‌های سنگ‌نگاره در ایران است و به دلیل قدمت وتنوع خود اهمیت جهانی دارد.

Teymareh_05

نقوش جانوری روی سنگ‌نگاره‌های تیمره در خمین

بسیاری از این سنگ‌نگاره‌ها دارای نقوش جانوری مانند بز کوهی، قوچ، پرندگان مختلف و یا حیوانات وحشی مانند پلنگ و گرگ هستند. در تعدادی دیگر از آن‌ها نیز انسان شکارچی حضور دارد. اشکال هندسی نیز بخش مهم دیگری از سنگ‌نگاره‌های تیمره هستند. مطالعه روی این سنگ‌نگاره‌ها حاکی از وجود دوره‌‌های مختلف زمانی در آن‌هاست.

Share