Share

رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه، پس از یک‎سال رودررویی مستقیم با مخالفان بیرونی و منتقدان درون حزبی‎‌اش، در میانه شمارش آرای انتخابات محلی ترکیه به پیروز اصلی این رویارویی تبدیل شد و گامی بلند برای دستیابی به مقام ریاست جمهوری ترکیه برداشت.

Erdogan

یک‎سال پیش کمتر کسی تصور می‎کرد که آرای حزب «عدالت و توسعه» در انتخابات محلی نسبت به دور قبل افزایش یابد. اما حضور زودهنگام اردوغان در جمع هوادارانش و اعلام پیروزی پیش از پایان شمارش آرا، نشان از پیروزی بزرگ عدالت و توسعه در نخستین گام از انتخابات سه گانه ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵ در ترکیه داشت.

مجموع آرای حزب عدالت و توسعه در انتخابات محلی به نسبت انتخابات سال ۲۰۰۹ بیش از هفت درصد رشد داشته و این حزب توانسته تعداد شهرداری‎های بیشتری را در اختیار گیرد.

نخست وزیر ترکیه که در یک‎سال گذشته با هجوم طیف‎های متفاوت مخالفان روبه‌رو شده است، در سه ماه گذشته بزرگ‌ترین متحد خود در این سال‎ها را از دست داد تا احتمال کاهش آرای حزب حاکم ترکیه در انتخابات شهرداری‎ها بیشتر شود. اما حزب عدالت و توسعه در زادگاه فتح‎الله گولن که در ماه‎های گذشته به اصلی‎ترین مخالف دولت تبدیل شده بود، بیش از ۵۰ درصد آرا را به دست آورد.

رجب طیب اردوغان که از آغاز اعتراض‎های پارک گزی در استانبول بارها مخالفان خود را به هماوردی در پای صندوق‎های رای فراخوانده بود، در حالی که شمارش آراء به پایان نرسیده بود، در جمع گروهی از هواداران خود حاضر شد تا برای مخالفانش خط و نشان بکشد.

او علاوه بر انتقاد تلویحی از گولن، احزاب جمهوری خلق و حرکت ملی، دو رقیب سنتی حزب حاکم را نیز مورد انتقاد قرار داد و از آن‎ها خواست که از شکست‎ها درس بگیرند. اردوغان مخالفان خود را مخالفان توسعه و پیشرفت ترکیه خواند و گفت که تهمت‎هایی که در ماه‎های گذشته به دولت وارد کرده‎اند را تحت تعقیب قرار خواهد داد.

به فاصله کوتاهی پس از سخنان اردوغان، دولت باغچه‎لی رهبر حزب حرکت ملی، یکی از احزاب مخالف دولت در یک کنفرانس خبری، رئیس دولت و حزب حاکم را به فساد و نادیده گرفتن میراث کمالیست‎ها متهم کرد و گفت که دولت در یک انتخابات غیر سالم به پیروزی رسیده است. او حزب عدالت و توسعه را متهم به خرید آرای شهروندان کرد و گفت که حزب حرکت ملی به اعتراض‎های خود ادامه می‎دهد.

در آنکارا، پایتخت ترکیه نیز نامزد مورد حمایت حزب جمهوری خلق بارها در شبکه سی‌ان‌ان ترک دولت را متهم به تقلب در انتخابات کرد و گفت که به نتیجه اعلام شده معترض است و حزب جمهوری خلق مسئله تقلب در انتخابات را پیگیری می‎کند. پایگاه اینترنتی روزنامه حریت نیز در خبرهای خود، بارها دولت را متهم به تقلب در انتخابات کرد.

حزب عدالت و توسعه اعلام کرده که در روزهای آینده جشن پیروزی خواهد گرفت. اردوغان این پیروزی را جشن ترکیه جدید خواند.

با همه این‎ها، حزب عدالت و توسعه اعلام کرد که در روزهای آینده جشن پیروزی خواهد گرفت. اردوغان این پیروزی را جشن ترکیه جدید خواند تا خود را برای انتخابات ریاست‎جمهوری امسال آماده کند.

قدرت‎نمایی عدالت و توسعه

بر خلاف پیش‎بینی‎ها، مجموع آرای حزب عدالت و توسعه در انتخابات محلی به نسبت انتخابات سال ۲۰۰۹ بیش از هفت درصد رشد داشته است. همچنین عدالت و توسعه توانسته است که تعداد شهرداری‎های بیشتری را در اختیار بگیرد.

در حالی که در سال ۲۰۰۹، این حزب ۳۸ درصد آرای شهروندان را کسب کرده بود، امسال بیش از ۴۵ درصد آرای شهروندان را به دست آورد. میانگین آرای نامزدهای این حزب در حوزه‎های انتخابیه افزایش یافته است.

به گفته نخست وزیر ترکیه، عدالت و توسعه در ۸۱ شهر ترکیه برنده انتخابات محلی شده است در حالی‎که دو حزب حرکت ملی و جمهوری خلق در ۲۲ شهر پیروز شده‎اند. حزب دموکراسی و آشتی هم که یک حزب کردی در ترکیه است، توانسته در اکثر شهرهای کردنشین ترکیه به پیروزی برسد و شهرداری ده شهر را در شرق ترکیه در اختیار بگیرد.

Erdogan

دموکرات یا سلطان؟  تصویر مونتاژ شده اردوغان روی جلد مجله اکونومیست

این شرایط به اردوغان کمک خواهد کرد  تا هم‌زمان وجهه بیرونی و درونی خود را تقویت کند. او سال گذشته و در کنگره سالانه عدالت و توسعه، یک برنامه ۱۰ ساله برای توسعه ترکیه منتشر کرده است و علاقه دارد که در صدمین سالروز تاسیس جمهوری ترکیه، در جایگاه رئیس‎جمهور ترکیه باشد.

مهدی آمیزش، یکی از ایرانیان ساکن ترکیه می‎گوید:« فضای حاکم بر معترضان، فضای سرخوردگی و شکست است.» او که در اعتراض‎های یک‎سال گذشته ترکیه حضور داشته، می‎گوید: « گرو‌ه‌های معترض جوان اگرچه مخالف سیاست‎های حزب حاکم بودند اما به دو رقیب اصلی حزب نیز رای ندادند و به احزاب نوپا و یا احزاب کردی رای دادند. چرا که بخش زیادی از مخالفان سیاست‎های اردوغان این را پذیرفته‎اند که در دوره حاکمیت عدالت و توسعه فضای بیشتری برای فعالیت سیاسی داشته‎اند.»

اردوغان در صدد است وجهه بیرونی و درونی خود را تقویت کند. او یک برنامه ۱۰ ساله برای توسعه ترکیه هم  منتشر کرده و علاقه دارد در صدمین سالروز تاسیس جمهوری ترکیه، در جایگاه رئیس‎جمهوری ترکیه باشد.

با این حال مخالفان اردوغان تلاش می‎کنند که در ماه‎های باقی‌مانده تا انتخابات ریاست‎جمهوری همچنان به حزب حاکم و رئیس دولت حمله کنند. در آخرین روزهای تبلیغات انتخاباتی مخالفان اردوغان یک فایل صوتی از مکالمه وزیر خارجه او با مقام‎های امنیتی در مورد احتمال حمله به سوریه منتشر کردند.

اردوغان در سخنرانی پیروزی حزب خود، سوریه را دشمن ترکیه خواند. این سخنان بلافاصله با اعتراض احزاب رقیب روبه‌رو شد. حزب حرکت ملی، اردوغان را به تلاش برای تجزیه ترکیه و آشتی با دشمنان این کشور متهم کرده است.

پیش به سوی ریاست جمهوری

عدالت و توسعه در ماه‎های گذشته و پس از بالا گرفتن اختلاف میان گولنیست‎های درون حزب و رجب طیب اردوغان، دچار شکاف درون حزبی نیز شده است. اردوغان که پیش از انتخابات گفته بود چنانچه عدالت و توسعه در انتخابات شکست بخورد، انتخابات زودهنگام درون حزبی برگزار خواهد کرد، برای انتخابات ریاست جمهوری باید حزب را یک‎بار دیگر متحد و یکپارچه کند.

عبدالله گل، رئیس جمهوری فعلی ترکیه، که روابط نزدیکی با گولنیست‎ها دارد، در ماه‎های گذشته بارها به سیاست‎های محدود کننده اردوغان اعتراض و تلاش کرده است که چهره‎ای دموکرات تر از خود به نمایش بگذارد، رقیب درون‌حزبی اردوغان برای انتخابات ریاست‎جمهوری است.

گل پیش از این بارها تمایل خود را برای نامزدی انتخابات ریاست‎جمهوری ترکیه اعلام کرده که برای نخستین بار با رای مستقیم شهروندان صورت می‎گیرد. او که در همه ده سال حکمرانی عدالت و توسعه زیر سایه نخست وزیر و رهبر حزب حاکم بوده است، امیدوار است که بتواند در انتخابات ریاست‎جمهوری نقش اول حزب را بازی کند. اما پیروزی قاطع حزب عدالت و توسعه در انتخابات محلی، او و سایر مخالفان اردوغان را در موضع ضعف قرار داده است.

با این حال عبدالله گل در گفت‎وگویی کوتاه با خبرنگاران در روز انتخابات گفت که این اولین گام انتخابات سه گانه است و ما باید در سایر انتخابات پیروز شویم. این اظهارات نشان می‎دهد که جریان منتقد درون حزبی اردوغان نیز تا انتخابات ریاست‎جمهوری اگر با او همکاری نکند، آشکارا به رویارویی با نخست‎وزیر برنمی‎خیزد. در مقابل اردوغان هم بیش از آن‎که بخواهد در درون حزب خود را درگیر کند، سعی می‎کند کمپین انتخابات ریاست‎جمهوری‎ اش را توانمندتر سازد.

Share