Share

کرملین طی اطلاعیه‌ای اعلام کرده که کمک‌های فنی و نظامی خود به قاهره را افزایش خواهد داد ودر مقابل آمادگی دارد واردات مواد غذایی از مصر را برای تأمین مایحتاج عمومی روسیه افزایش دهد. این تصمیم در پی دیدار اخیر عبدالفتاح سیسی و ولادیمیر پوتین روسای جمهور مصر و روسیه (۱۲اوت ۲۰۱۴) اتخاذ شده است.

Sisi Putin

پوتین اولین کسی بود که ریاست جمهوری سیسی را به او تبریک گفت

این دومین دیدار سیسی و پوتین در شش ماه گذشته بود. با این تفاوت که در دومین دیدار، سیسی در کسوت رئیس جمهور مصر به دیدار پوتین در شهر ساحلی سوچی رفت. نخستین دیدار سیسی با رئیس جمهور روسیه در فوریه ۲۰۱۴ در حالی انجام شد که اوزیر دفاع مصر بود و پوتین برایش به خاطر “اقدام مسئولانه برای نامزدی پست ریاست جمهوری” آرزوی موفقیت کرده بود.

وجه مشترکی که سیسی و پوتین را به یکدیگر نزدیک می‌کند، فشاری است که هر دو از سوی غرب دریافت می‌کنند.

این آرزو در حالی بیان شد که سیسی در کوران سرکوب مخالفان داخلی به سفر مسکو رفته بود و نشان از آن داشت که روسیه چشم خود را بر این اقدامات بسته است.

مسکو و قاهره زیر فشارهای غرب

دو دیدار سیسی و پوتین در عرض شش ماه و اتخاذ تصمیمات راهبردی برای تجهیز مصر به سلاح‌های پیشرفته، نشانگر رابطه‌ای است که رو به گرمی هر چه بیشتر می‌رود.

وجه مشترکی که سیسی و پوتین را به یکدیگر نزدیک می‌کند، فشاری است که هر دو از سوی غرب دریافت می‌کنند. روسیه به دلیل حمایت از جدایی‌طلبان اوکراین و الحاق شبه‌جزیره کریمه به خود، تحت تحریم‌های اقتصادی اتحادیه اروپا و امریکا قرار دارد همچنان که ژنرال سیسی نیز به دلیل نقشی که در کودتا علیه مرسی و سرکوب طرفداران او ایفا نموده، روابط حسنه با اتحادیه اروپا و امریکا را از دست داده است.

دولت سیسی اینک زیر ضرب شدیدترین انتقادات در نقض حقوق بشر قرار دارد.سازمان دیده بان حقوق بشر در جدیدترین گزارش خود اعلام کرده که سازمان امنیت مصر “قتل سازمان داده شده مخالفان” را در دستور کار خود داشته که در نتیجه آن ۱۱۵۰معترض فقط طی ماه های ژوئن، ژوئیه و اوت ۲۰۱۳ به قتل رسیده‌اند.

این گزارش ۱۸۸ صفحه‌ای آنچه را که در مصر رخ داده “جنایت علیه بشریت” و “بدترین کشتار معترضان در یک روز در تاریخ بشریت” نام نهاده که از سوی عالی‌ترین مقامات حکومتی تصمیم‌گیری شده است.

در غیاب حمایت راهبردی امریکا از دولت سیسی، وی چاره را چرخش به سوی روسیه دیده که از قضا برای مسکو نیز کمال مطلوب برای دور کردن مصر از اتحاد استراتژیک با امریکاست.

نظر به چنین شرایطی بود که دولت اوباما در اکتبر ۲۰۱۳ تحت فشار افکار جهانی و داخلی تصمیم به تعلیق بخشی از کمک‌های خود به مصر گرفت. این تصمیم شامل تعلیق واگذاری چند فروند بالگردهای آپاچی، هواپیماهای جنگنده اف۱۶، تانک‌های آبرامز و نیز ارسال ۲۶۰ میلیون دلار کمک مالی به مصر بود.

متعاقب این تصمیم امریکا، بدر عبدالعاطی سخنگوی وزارت امور خارجه مصر اعلام کرد که «این تصمیم پرسش‌های جدی در مورد حمایت راهبردی امریکا از تعهدات امنیتی مصر [به پیمان کمپ دیوید] مطرح می‌کند.»

در غیاب حمایت راهبردی امریکا از دولت سیسی، وی چاره را چرخش به سوی روسیه دیده که از قضا برای مسکو نیز کمال مطلوب برای دور کردن مصر از اتحاد استراتژیک با امریکاست.

بی‌دلیل نبود که در میان رهبران دنیا ولادیمیر پوتین نخستین کسی بود که انتخاب سیسی به ریاست جمهوری مصر را تبریک گفت و از او برای دیدار از روسیه دعوت به عمل آورد.

موافقت روسیه با عقد قراردادی به مبلغ 3 میلیارد دلار برای تجهیز مصر به سامانه دفاع هوایی، هواپیماهای جنگنده و بالگردهای پیشرفته نیز در همین راستا (تسریع چرخش مصر به سوی مسکو) قابل تفسیر است.

متقابلا مسکو نیز بی نیاز از کمک مصر نیست. در حالی که اخیراً مسکو در واکنش به تحریم‌های غرب، واردات مواد غذایی کشاورزی از اتحادیه اروپا و امریکا را برای یک سال ممنوع اعلام کرده، مصر می‌تواند یکی از گزینه‌های تأمین نیازمندی‌های غذایی برای روسیه باشد.

ولادیمیر پوتین در همین دیدار و در راستای توسعه نفوذ استراتژیک روسیه در منطقه شمال آفریقا، پیشنهاد پیوستن مصر به اتحاد گمرکی روسیه، بلاروس و قزاقستان را داد تا از طریق ایجاد منطقه آزاد تجاری بین دو کشور تسهیلات تبادل کالا میان طرفین تسهیل گردد.

همسویی در تحولات منطقه خاورمیانه

در حالی که مسکو هزینه‌هایی سنگینی را در طرفداری از جدایی طلبان اوکراینی می‌پردازد، در عین حال دریافته که نباید جای پایش در منطقه خاورمیانه تضعیف شود.حمایت مسکو از بشار اسد و ممانعت مسکو از صدور هرگونه قطعنامه تنبیهی علیه او در شورای امنیت بی‌دلیل نبود.

می‌توان نتیجه گرفت که هرچه بر فاصله قاهره از واشنگتن افزوده می‌شود، از فاصله قاهره با مسکو کاسته می گردد.

با حذف محمد مرسی (حامی سرنگونی بشار اسد) و به قدرت رسیدن رییس جمهور دیگر از تبار نظامیان در مصر اینک همسویی بنیادین در سیاست خارجی مصر و روسیه در قبال تحولات سوریه نیز به وجود آمده است.

حمایت مسکو از بشار اسد عملا موجب شد که او بتواند با اتخاذ مشت آهنین ریاست جمهوری خود را برای بار سوم آغاز کند همچنان که اتخاذ سیاست مشت آهنین، عبدالفتاح سیسی را اینک به کرسی ریاست جمهوری مصر رسانده است. چنین حمایتی از روسیه برای مصر در شورای امنیت، نیاز مبرم سیسی است تا در غیاب حمایت امریکا، نقطه اتکا دلگرم کننده‌ای در شورا داشته باشد.

از این رو، آنچه بر اهمیت دومین دیدار پوتین- سیسی می‌افزاید اینکه طرفین، موضوع مبارزه با تروریسم را نیز در دستور مذاکرات خود داشتند. در حالی که سیسی نشان داده در سرکوب اعتراضات تردیدی به خرج نمی‌دهد، خبر شکل‌گیری ارتش آزاد مصر (که یادآور ارتش آزاد سوریه است) در خاک لیبی، موجبات نگرانی مصر را فراهم آورده است.

اخیرا وزارت دفاع مصر اعلام کرده که حق خود می‌داند در سرکوب “تروریست ها” دست به هر اقدامی از جمله حمله هوایی به خاک لیبی برای سرکوب آنان بزند. بدیهی است از نظر قاهره اقداماتی از این قبیل نباید با واکنش تنبیهی شورای امنیت مواجه شود.

به شرحی که در خصوص محور مذاکرات و توافقاتی که بین روسای جمهور روسیه و مصر گفته شد، می‌توان نتیجه گرفت که هرچه بر فاصله قاهره از واشنگتن افزوده می‌شود، از فاصله قاهره با مسکو کاسته می گردد.

دور از انتظار نخواهد بود که زین پس، شاهد رفت و آمدها و توافقات بیشتری از قبیل این دیدار باشیم. با این توصیف، روسیه به مصر نه تنها به عنوان یک شریک تجاری بلکه به عنوان دروازه ای برای حضور در خاورمیانه و شمال افریقا می‌نگرد که جایگاه‌اش را در این منطقه پر افت و خیز تثبیت خواهد کرد.

Share