Share

در پی چند هفته جنجال و تنش میان موافقان و مخالفان دولت، جلسه استیضاح رضا فرجی‌دانا، وزیر علوم، تحقیقات و فن‌آوری ایران روز چهارشنبه ۲۹ مردادماه بدون حضور حسن روحانی، رئیس‌جمهور ایران برگزار شد و مجلس به او رأی اعتماد نداد.

نمایندگان مجلس ایران در پایان بررسی طرح استیضاح وزیر علوم با ۱۱۰ رأی مخالف ، ۱۴۵ رأی موافق و ۱۵ رأی ممتنع از مجموع ۲۷۰ رأی به رضا فرجی‌دانا رأی اعتماد ندادند.

در این جلسه حسن روحانی رئیس دولت یازدهم به دلیل هفتمین سفر استانی خود به اردبیل حضور نداشت. وی اما در جمع شماری از مردم اردبیل ضمن قدردانی از خدمات وزیر علوم، از وی به‌عنوان «وزیر دانشمند» یاد کرد. روحانی با اشاره به جلسه استیضاح فرجی‌دانا، اظهار امیدواری کرد که نمایندگان مجلس شورای اسلامی در چهارچوب قانون اساسی و آیین نامه مجلس شورای اسلامی عمل کنند.

استیضاح وزیر علوم ایران در جلسه علنی مجلس به ریاست علی لاریجانی و در آستانه نخستین هفته دولت حسن روحانی با شرکت ۲۱۷ نماینده مجلس برگزار شده است.

در این جلسه، وزیر علوم به‌همراه جمعی از اعضای کابینه دولت از جمله محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه،‌ علی جنتی وزیر ارشاد، حمید چیت‌چیان وزیر نیرو، علی طیب‌نیا وزیر امور اقتصادی و دارایی، حسن قاضی‌زاده هاشمی وزیر بهداشت، رضا رحمانی فضلی وزیر کشور، بیژن نامدار زنگنه وزیر نفت، علی‌اصغر فانی وزیر آموزش و پرورش، ولی‌الله سیف رئیس کل بانک مرکزی، محمدباقر نوبخت سخنگوی دولت، مجید انصاری معاون پارلمانی روحانی، اسحاق جهانگیری معاون اول حسن روحانی و مسعود سلطانی‌فر رییس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری شرکت دارند.

استیضاح رضا فرجی‌دانا از موضوعات جنجالی روزهای اخیر در ایران بود. این استیضاح با ۵۱ امضا روز چهارشنبه ۲۲ مردادماه در مجلس اعلام وصول شد.

طراحان استیضاح وزیر علوم شیوه مدیریت وی را خلاف مصالح و مانع رشد تولید علم در کشور می‌دانند و معتقدند سیاست‌های رضا فرجی‌دانا دانشگاه‌ها را در مسیر «تندروی و افراط» قرار می‌دهد.

وزیران کابینه یازدهم در جلسه استیضاح وزیر علوم

وزیران کابینه یازدهم در جلسه استیضاح وزیر علوم

طرفداران دولت این اقدام را حرکتی سیاسی می‌دانند و معتقدند استیضاح فرجی‌دانا به افشای بورسیه‌های فرزندان و بستگان مقام‌های دولت پیشین توسط وزارت علوم مربوط می‌شود و برای جلوگیری از رو شدن مسائل پشت پرده صورت گرفته است.

صبح روز استیضاح فراکسیون «رهروان ولایت» مجلس ایران اعلام کرد که این استیضاح را قبول ندارد. به‌گفته غلامعلی جعفرزاده ایمن‌آبادی نماینده مجلس و عضو این فراکسیون، «مشکلات کنونی کشور را چیزی غیر از استیضاح وزیر علوم» می دانستند.

مسعود پزشکیان نماینده تبریز و از مخالفان استیضاح نیز در آغاز جلسه گفته بود استیضاح زمانی صورت می‌گیرد که «افتضاحی در وزارتخانه‌ای» رخ داده باشد: «اکنون هیچ افتضاحی در وزارت علوم رخ نداده است» وی این رفتار نمایندگان مجلس نسبت به وزارت علوم را «منصفانه» ندانست.

جواد هروی، رئیس کمیسیون آموزش عالی مجلس نیز از «کارنامه مثبت» فعالیت فرجی‌دانا سخن گفت. وی در این راستا از سه عامل «تسریع در روند توسعه علم از منظر صاحب‌نظران،‌ برنامه‌ریزی در جهت کاهش فرار مغزها، افزایش عدالت آموزشی و افزایش استانداردهای آموزشی» نام برد و گفت وزارت علوم در دوره وزارت فرجی‌دانا در این موارد فعالیت مفیدی داشته است.

موافقان استیضاح: انفعال و همکاری با «فتنه‌گران»

مخالفان وزیر علوم از تمام امکانات مستند و غیرمستند موجود برای برکناری وی بهره بردند. ازجمله حسین نقوی حسینی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، فیلم جلسه افطاری تشکل‌های دانشجویی در روز دوشنبه ۳۰ تیرماه ۱۳۹۳را پخش کرد.

افزون بر این فیلمی درباره تحصن در دانشگاه در سال ۸۸ به نمایش در آمد که فرجی‌دانا هنگام طرح دفاعیات خود از جمله نسبت به کوتاه شدن سخنانش در این فیلم اعتراض کرد.

در این جلسه قاسم جعفری، با انتقاد از شرایط بورسیه‌های خارج و با اشاره به این‌که «برای حل مشکل معیشت مردم» در دولت یازدهم برنامه‌ای وجود ندارد، گفت: «لااقل بگذارید دغدغه دین و فرهنگ را داشته باشیم و اجازه ندهیم دین و فرهنگمان را از ما بگیرند.»

علی‌اصغر زارع، نماینده تهران گفت هنگام معرفی رضا فرجی‌دانا به‌عنوان وزیر علوم، به او رأی موافق داده بوده، اما حالا «بداخلاقی و فضاسازی در بحث بورسیه‌ها» را یکی از دلایل استیضاح وزیر علوم می‌داند.

علیرضا زاکانی نیز علت اساسی استیضاح را «قانون‌شکنی، التهاب‌آفرینی، فعال کردن همه گسل‌های قومی، مذهبی، فرهنگی و سیاسی و گروه‌گرایی و باندبازی در دانشگاه‌ها به جای توجه به تولید علم» دانست.

بیژن نوباوه از «عدم استعلام از وزارت اطلاعات برای منصوبین جدید این وزارتخانه» و الیاس نادران نیز از «بازگرداندن دانشجویان محروم از تحصیل» انتقاد کردند.

نوباوه عده‌ای از این دانشجویان را به انجام «تخلف‌های اخلاقی و ناموسی» متهم کرد. به‌عقیده وی، «تغییر مدیریت وزارت علوم» این اطمینان را نزد افکار عمومی به‌وجود می‌آورد که اعتراض‌های سال ۸۸ در فضای دانشگاه دیگر تکرار نمی‌شود.

پاسخ‌هایی که نمایندگان را قانع نکرد

رضا فرجی‌دانا در سخنانی به دفاع از عملکرد خود در وزارت علوم پرداخت و «کند شدن روند پیشرفت علمی کشور» را رد کرد و گفت سهم ایران از مقالات علمی در جهان «۱/۶ درصد» است که نسبت به جمعیت آن بالاست.

وی تولید علم را یک فرآیند ۱۰ ساله دانست و گفت: «آن‌چه در صحنه آموزش عالی با آن دست و پنجه نرم می‌کنیم نتیجه سیاست‌ها و عملکردهایی است که ۴ تا ۶ سال قبل آغاز شده است.»

رضا فرجی‌دانا در پاسخ به کسانی که نگران فضای دانشگاه‌ها هستند آن را «امن، آرام و سالم» توصیف کرد و افزود: «تحرکات تنش‌زا در ۹ ماه گذشته به ۱۴ درصد کاهش یافته است در حالی که این عدد در سال ۸۸، ۳۳ درصد بود. اعتراضات دانشجویی در نیمه اول سال ۱۳۹۱ پنج درصد، در نیمه اول سال ۹۲ چهار درصد و در نیمه اول سال ۹۳ به سه درصد کاهش یافته است.»

به‌گفته فرجی‌دانا در حال حاضر در دانشگاه‌ها «۲۵۰۰ دفتر دانشجویی و ۲۳۱ تشکل دانشجویی» وجود دارد که در سال جاری ۱۸ تشکل جدید به آن‌ها افزوده شده است.

وی گفت: «در سخنان یکی از استیضاح‌کنندگان احیای تشکل‌های آشوب‌طلب با ۴۰ تشکل عنوان شد، ولی در حقیقت تعداد تشکل‌ها ۱۸ تشکل است که ۹ تشکل شامل تشکل‌های دانشجویی است و بقیه تشکل‌ها نیز عناوین دیگر دارند که کاملا قانونی اقدام کرده و مجوز گرفتند.»

رضا فرجی‌دانا اعلام کرد که تجمعاتی در دانشگاه‌ها برگزار شده که «بعضا هم [در آن‌ها] توهین‌هایی به مسئولان عالی رتبه‌ نظام» شده اما متوسط این تجمعات را ۱۰ مورد در سال در طول چهار سال گذشته عنوان کرد که در سال تحصیلی گذشته به پنج مورد کاهش یافته است.

وی گفت دغدغه نظام و «هجوم دشمنان» را دارد و از این مسائل «غافل» نیست اما به‌گفته وی «باید با گرفتن دست دانشجویان در دست خود اجازه‌ رسوخ ضدانقلاب در دانشگاه را ندهیم، نه این که بگوییم دانشگاه خطر است و به‌خاطر یک بی‌نماز در مسجد را ببنیدم.»

او در بخش دیگری از سخنان خود فضا برای دانشجویان اصولگرا در دانشگاه‌ها را بازتر خواند و آماری از فعالیت تشکل‌های دانشجویی ارائه داد و گفت در سال تحصیلی گذشته جریانات اصولگرا ۳۳ بیانیه و اعتراض دانشجویی داشته‌اند، تشکل‌های اصلاح‌طلب ۲۰ مورد، دانشجویان قوم‌گرا هفت مورد و سایر اعتراضات که صنفی بوده نیز هفت مورد بوده است.

درباره نشریات دانشجویی فرجی‌دانا گفت سه هزار و ۶۸۱ نشریه دانشجویی در دانشگاه‌ها منتشر می‌شوند که یک سوم آن‌ها متعلق به بسیج دانشجویی است. وی تأکید کرد که سه هزار و ۵۹۵ نشریه تخلفی نداشتند.

به‌گفته وی، نشریات دانشجویی در دانشگاه‌ها ۵۰ تا ۱۰۰ تیراژ دارند و حتی نمی‌توانند از دانشکده‌ای به دانشکده‌ی مجاور بروند و یا از دانشگاه بیرون بروند.

وی همچنین این انتقاد مخالفانش را که گرایش‌های «ضددینی و تجزیه‌طلبانه» در دانشگاه‌ها رشد یافته «اتهام بزرگی» علیه خود دانست.

فرجی‌دانا در بخش دیگری از سخنانش تغییرات رؤسای دانشگاه‌ها را ۴۴ مورد خواند و گفت این میزاننسبت به دولت نهم کمتر بوده است. وی چند مورد انتقاد استیضاح‌کنندگان درباره این تغییرات را پذیرفت و گفت علت آن بوده که کثرت مطالبات برای تغییر رؤسا در دانشگاه‌ها موضوع را از کنترل خارج کرد.

در مورد بازگشت دانشجویان ستاره‌دار که مورد سئوال استیضاح‌کنندگان بود، فرجی‌دانا گفت تصمیم‌گیری درباره این موضوع بر عهده هیأت نظارت مرکزی گزینش دانشجویاناست و اعضای این هیأت سال‌هاست که تغییری نکرده‌اند.

وی موضوع دانشجویان ستاره‌دار را برای آموزش عالی «دغدغه‌آور» خواند و اعلام کرد که از ۴۰۰ مورد دانشجوی ستاره‌دار، ۱۲۶ نفر توانستند با بررسی وزارت اطلاعات به دانشگاه‌ها برگردند.

رضا فرجی‌دانا همچنین در مورد تعداد استادان اخراجی برگشته به دانشگاه‌ها را کمتر از «تعداد انگشتان دو دست» عنوان کرد. وی گفت این موضوع به رأی قانونی دیوان عدالت اداری مربوط است و وزارت علوم نمی‌تواند با حکم قوه قضاییه مخالفت کند.

رضا فرجی‌دانا در پایان سخنان خود گفت: «چرا این‌قدر بر طبل اختلاف می‌کوبیم؟ به کجا می‌خواهیم برسیم؟ با اختلاف به جایی نمی‌رسیم، چه من باشم یا نباشم.»

در حالی که موافقان فرجی‌دانا از احتمال پرداختن وی در سخنانش به بورسیه‌های غیرقانونی در دولت گذشته سخن می‌گفتند، وی به این مورد هیچ اشاره‌ای نکرد.

Share