Share

درور موره کارگردان اسرائیلی در کتاب «The Gatekeepers» به شش نفر از روسای سابق سازمان امنیت داخلی اسرائیل «شین‌بت» فرصت می‌دهد تا از «بدترین اشتباهات» خود بگویند: از قتل، شکنجه و شکست اخلاقی.

SHIN BET

درور موره ابتدا از طریق فیلم و سپس با نوشتن کتاب به موضوع خشونت و شکنجه در سرویس امنیت داخلی اسرائیل پرداخته است. او انگیزه این اقدام را اخلاقی خوانده و می‌گوید با روشنگری در مورد شیوه عمل شین‌بت، وظیفه خود در نشان دادن «حماقت حکومتگران» و خشونت نیروهای امنیتی را ادا کرده است.

درور موره موفق می­‌شود زبان روسای سازمان امنیت داخلی اسرائیل را بگشاید تا آنجا که از گفتن «بدترین اشتباهات» خود ابایی نداشته باشند. این مردان آهنین در مصاحبه، نرم و خطاپذیر می‌شوند و ابراز پشیمانی می­‌کنند.

آمی آیالون و کارمی گیلون که در دهه نود میلادی، مسئولان ارشد امنیتی بودند، برخی جزییات روش­‌های بازجویی را شرح می‌دهند و به محروم کردن زندانی از خوابیدن، به بند کشیدن زندانی در وضعیت چمباتمه، خسته کردن تا حد مرگ و تحقیر روانی او اشاره می‌کنند. یکی از این دو می‌گوید: «وقتی زندانی تماما با یک کیسه پوشانده شده و در تاریکی مطلق قرار می‌گیرد، قدرت جهت‌یابی را از دست می‌دهد. نمی‌داند چه در اطرافش می‌گذرد. می‌شنود اما نمی‌داند چه خبر است…»

بیش از فیلم، کتاب اطلاعات دست اولی را در مورد رویدادهای معاصر  ارائه می‌­کند. این که در پس پرده سیاست، دیپلماسی و سازمان­‌های امنیتی چه می­‌گذرد: در باره دستگیری آیشمن در آرژانتین، در باره بمب­‌هایی که تندروها با کمک آنها قصد انفجار مسجد الاقصی را داشتند، در باره ماموریت زیردریایی­‌های مجهز به کلاهک اتمی تولید آلمان و قتل هدفمند اعضای حماس…

عملیات «بسیار زیبا، تمیز و باشکوه» ترور

کارمی گیلون، شهادت می‌دهد که چگونه شین­‌بت، در نوار غزه یحیی عیاش معروف به «مهندس» را که متخصص بمب­‌گذاری بود، با مواد منفجره جاسازی شده در تلفن موبایل به قتل رساند: «یک نفر دکمه‌­ای را فشار داد و موبایل کنار گوش یحیی عیاش منفجر شد. عیاش درجا کشته شد اما  مرد دیگری که کنار او بود آسیب ندید. آدم­‌های دیگر در طبقه همکف خانه حتی صدای انفجار را نشنیدند. این عملیاتی با مشارکت نیروی هوایی بود. خیلی زیبا، تمیز و باشکوه…»

Droe Moreh

درور موره

درور موره هر کدام از روسای شین‌­بت را در یک مصاحبه کوتاه معرفی می­‌کند. در بخش بعدی کتاب، به موضوعات تخصصی  و اظهارنظرهای افراد پرداخته می‌شود.

شگفت­‌آور است که روسای سابق شین­‌بت در فیلم و همچنین در کتاب، تقریبا خود را در جرگه اخلاق‌مداران می­‌دانند. آنها هر یک از منظر خود به نقد عوارض غیرمسئولانه‌­ای می‌پردازند که اشغال سرزمین فلسطین موجب شده است. به طور نمونه، آنها رهبری سیاسی اسرائیل را که پیوسته در حال تغییر است،سرزنش می­‌کنند.

روسای شین‌­بت خود را هم متهم می‌­کنند و از اشاره به کارنامه پر از شکست خود ابایی ندارند. آوراهام شالوم، اشغال سرزمین فلسطین را حتی با اشغال لهستان توسط آلمان نازی در جنگ دوم جهانی مقایسه می­‌کند: «این آسیبی بود که ما به آن مبتلا شدیم، ما نه تنها نسبت به مردمی که به آنها حکومت می‌کنیم، بلکه نسبت به خودمان هم بی‌رحم شدیم؛ و همه این­ها به بهانه جنگ علیه ترور.»

آوراهام شالوم، رئیس شین‌­بت در فاصله سال­‌های ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۶ می­‌گوید: «در جنگ با ترور، اخلاق جایی ندارد. در مواجهه با یک بمب چند تنی، اخلاق به پایان می‌­رسد.»

نوری بر دایره نفوذ شین‌بت

نفوذ و تاثیرگذاری سازمان امنیت داخلی اسرائیل «شین‌­بت» در عرصه سیاست زیاد است. فیلم‌ساز اسرائیلی سعی کرده که با ساختن فیلم، نوری بر این دایره قدرت بتاباند.

یووال دیسکین که از ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۱ رئیس شین‌­بت بود، از انتظارات سیاستمداران و مرز توانایی‌های سازمان خود باخبر است، او می­‌گوید: «به عنوان رئیس اداره امنیت به سرعت متوجه می­‌شوی که سیاستمداران به دنبال راه‌­حل آسان هستند. آنها علاقه‌­ای ندارند که سه یا چهار گزینه به آنها ارائه شود. آنها مایلند که به آنها بگویی این یا آن کار را بکن.»

برای موره مهم بوده که آینه‌­ای در مقابل اسرائیل قرار دهد که در آن شکست­‌ها و تناقض­‌های تصمیم­‌گیرندگان نشان داده شود، به ویژه در باره آوراهام شالوم که زاده وین است و سال ۱۹۳۹ در سن ۱۱ سالگی به فلسطین مهاجرت کرده و مقام ریاست شین‌­بت را در سال­‌های ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۶ به عهده داشت. او به شخصیتی بحث­‌برانگیز و تسلیم‌ناپذیر مشهور بود.

AvrahamShalom

آوراهام شالوم

سال ۱۹۸۴ نیروهای امنیتی اسرائیلی برای آزادی گروگان­‌هایی که توسط دو فلسطینی ربوده شده بودند، به اتوبوس حامل گروگان‌ها حمله کردند. این دو نفر که در طی عملیات آسیبی ندیده بودند، در ضرب و جرح خشونت­‌بار ماموران به شدت زخمی شدند، شالوم به ماموران دستور داد که آنها را بکشند. اکنون هم شالوم از عمل خود پشیمان نیست، زیرا آن طور که می‌گوید نمی‌خواست تروریست­‌های زنده را تحویل دادگاه بدهد. البته او از رفتار جانشین­‌های خود انتقاد می‌کند که کشته شدن افراد غیرنظامی را پذیرفته‌­اند. این صحنه کلیدی فیلم است.

او می­‌گوید: «از منظر امنیتی و نظامی Overkill حماقت است. عنوان دیگری برای این کار به ذهنم نمی‌­رسد. قابل قبول نیست که برای کشتن یک فرد که حتی ممکن است مهم‌­ترین فرد در غزه باشد‌، بمبی به وزن یک تن بر روی خانه­‌ای که خانواده‌­ای با کودکان در آن زندگی می‌کنند پرتاب کنیم. این یک امر غیراخلاقی­‌ست. کاری است که از نظر نظامی موثر نیست و مطمئنا غیرانسانی است.»

این فیلم که آغازی بی­‌سر و صدا در اسرائیل داشت، به دلیل بیان بی‌­پرده مسائل با موفقیت بزرگی مواجه شد و مورد توجه فعالان صلح فلسطینی هم قرار گرفت.

از موره پرسیده شده که می­‌تواند تصور کند فیلمی در باره رهبران حماس بسازد؟ او پاسخ می‌دهد: «نه، اما این سوال خوبی ا­‌ست. همه فلسطینی­‌هایی که فیلم را دیده‌اند به من گفته­‌اند: «آرزو می‌کنیم که فیلمی مشابه در جامعه ما ساخته شود، اما متاسفانه این امر هیچگاه اتفاق نخواهد افتاد.»

موره می‌گوید در این فیلم به جامعه اسرائیل نگاه کرده اما حتی یک ثانیه هم از رهبران فلسطینی سلب مسئولیت نکرده است. او  با سیاست دولتمداران اسرائیلی هم نقادانه برخورد می­‌کند به ویژه با بنیامین نتانیاهو که او را خطری برای امنیت اسرائیل می­‌داند.

منابع: DKultur 1، 2

Share