Share

واکنش‌های موافق و مخالف مقامات سیاسی جمهوری اسلامی ایران به «تفاهم‌نامه» لوزان در حالی ادامه دارد که سخنگوی «کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس» خبر داده است که محمدجواد ظریف را «برای ارائه توضیحاتی درباره بیانیه لوزان» به جلسه این کمیسیون فراخوانده است.

حمید رسایی و محمدجواد ظریف دست می‌دهند - عکس از آرشیو

حمید رسایی و محمدجواد ظریف دست می‌دهند – عکس از آرشیو

سیدحسین نقوی حسینی در گفت‌وگو با «خانه ملت» گفته است که وزیر امور خارجه ایران و معاونان وی که در تیم مذاکره‌کننده ایران حضور داشته‌اند، باید روز یکشنبه ۱۶ فروردین ماه در نشست کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس حاضر شوند.

روز شنبه ۱۵ فروردین ماه هم، محمدجواد ظریف با علی لاریجانی، رییس مجلس شورای اسلامی «دیدار خصوصی» داشته است و به او درباره تفاهم سیاسی ایران و ۱+۵ در لوزان، توضیحاتی ارائه داده است.

شاخص نظر خامنه‌ای

آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در مورد «تفاهم‌نامه» لوزان هنوز واکنشی رسمی نشان نداده است و در ابهامی که بین مقامات سیاسی جمهوری اسلامی بر سر «نظر رهبری» وجود دارد، اکنون جناح‌های مختلف سیاسی مشغول واکنش نشان دادن به این تفاهم‌نامه هستند که به مانند بسیاری دیگر از رخدادهای مهم سیاسی در جمهوری اسلامی معمولاً به قصد شکل دادن به «نظر رهبری» و «سهم خواهی» از این رخداد در فضای سیاست داخلی است.

«نظر رهبری» در ساختار جمهوری اسلامی شاخص سیاسی‌ای است که خط رژیم را مشخص می‌کند. پیش از اینکه این نظر بیان شود، معمولاً سیاست‌مداران جمهوری اسلامی سعی می‌کنند خود را «با خبر» از موضع خامنه‌ای نشان دهند.

اگر چنانچه «نظر رهبری» همراه با جناح سیاسی باشد، این «هم‌نظری» به عنوان یک شاخص قدرت در فضای سیاست داخلی ایران استفاده می‌شود.

در مورد تفاهم‌نامه لوزان اینکه آیا این توافق «دو-مرحله‌ای» است یا «یک-مرحله‌ای» محل اختلاف است. این مسئله به این دلیل اهمیت پیدا کرده است که خامنه‌ای به صراحت با توافق «دو-مرحله‌ای» مخالف بوده و این را در سخنرانی روز اول فروردین در حرم رضوی در خراسان تاکید کرده است.

اکنون جناح‌های سیاسی محافظه‌کار تندرو نزدیک به جبهه پایداری بر این مسئله انگشت گذاشته‌اند که تفاهم‌نامه لوزان در واقع مرحله اول از یک توافق دو-مرحله‌ای است. آن‌ها می‌گویند تیم مذاکره‌کننده ایران به توصیه‌های رهبر جمهوری اسلامی توجه نکرده است و در یک بازی کلامی، می‌خواهد توافقی دو-مرحله‌ای را یک-مرحله‌ای جا بزند.

حمید رسایی٬ حسین نقوی حسینی٬ اسماعیل کوثری و منصور حقیقت‌پور از جمله نمایندگان جبهه پایداری انقلاب اسلامی هستند که از تفاهم‌نامه لوزان، انتقاد کرده‌اند.

این گروه از نمایندگان اصولگرای تندرو بر این باورند که توافق با گروه ۱+۵ در واقع ۱- دو مرحله‌ای است؛ ۲- تحریم‌ها باقی‌مانده‌اند؛ ۳ – ایران رآکتور آب سنگین اراک را عملا تعطیل کرده است و ۴- غنی‌سازی در فردو متوقف شده و در واقع این سایت نیز تعطیل شده است. این‌ چهار گزاره به عنوان خط قرمزهای رهبر جمهوری اسلامی معرفی می‌شوند که گروه مذاکره‌کننده ایران به آن‌ها توجهی نکرده است.

محمدحسین آصفری، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس هم روز شنبه ۱۵ فروردین ماه گفته که تفاهم‌نامه لوزان «منطبق با چهارچوب تعیین‌شده و خطوط قرمز نظام نبود. امیدواریم که دولت فریب نخورده باشد.»

رسایی هم گفته است که گروه مذاکره‌کننده ایران در واقع بر خلاف نظر خامنه‌ای تن به توافق «دو مرحله‌ای» داده و تنها اسم آن را تغییر داده است.

علی مطهری نماینده تهران، تیم مذاکره‌کننده وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی و حسن روحانی از جمله کسانی هستند که تأکید کرده‌اند هر نوع توافق یک-مرحله‌ای خواهد بود.

علی مطهری، نماینده مردم تهران در مجلس، در دفاع از بیانیه مشترک ایران و ۱+۵ به صراحت اعلام کرده است که خامنه‌ای بر این تفاهم‌نامه نظارت دقیق داشته است.

این نماینده اصولگرای مردم تهران، روز ۱۵ فروردین ماه در گفت‌وگو با ایرنا گفته است که تفاهم‌نامه به نفع ملت ایران است، موجب رونق اقتصادی در کشور می‌شود و جایگاه جدیدی برای جمهوری اسلامی در جهان پدید خواهد آورد. در رابطه باچند-مرحله‌ای بودن یا نبودن توافق با ۱+۵ مطهری گفته است: «این حرف که می‌گویند توافق‌نامه دو-مرحله‌ای شده، غلط است.»

تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران شامگاه پنج‌شنبه ۱۳ فروردین ماه پس از ۱۸ ماه مذاکره با ۱+۵ درباره فعالیت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی با صدور تفاهم‌نامه‌ای در لوزان به ایران بازگشتند.

منتقدان بیانیه لوزان:

حسین شریعتمداری

shariat madariحسین شریعتمداری اولین سرمقاله روزنامه کیهان در سال ۱۳۹۴ را با یادداشتی درباره مذاکرات هسته‌ای لوزان آغاز کرد.

شریعتمداری در این سرمقاله که «دستاوردها یا از دست‌داده‌ها‌؟!» نام دارد، نوشت: « فقط نیم‌نگاهی به متن توافق لوزان به وضوح نشان می‌دهد امتیازاتی که ایران سخاوتمندانه تقدیم حریف کرده است، شفاف و قابل اندازه‌گیری است اما، آنچه حریف بر عهده گرفته است، مبهم، چندپهلو و تفسیرپذیر است به گونه‌ای که “وعده نسیه” گویاترین تعریف برای آن است.»

به عقیده نماینده ولی فقیه در مؤسسه کیهان مذاکرات هسته‌ای در لوزان «کام ملت» را تلخ کرد.

شریعتمداری با انتقاد از شیوه برداشتن تحریم‌ها نوشته :«قرار بود و مسئولان هسته‌ای بارها اعلام کرده بودند که هیچ توافقی را بدون لغو همه تحریم‌ها نمی‌پذیریم. ولی در متن توافق لوزان اولا؛ سخن از تعلیق در میان است و نه لغو.»

شریعتمداری علاوه بر تحریم‌ها نسبت به خروج ذخیره اورانیوم غنی‌شده ایران ایران و همچنین بازرسی‌های سر زده آژانس بین‌المللی انرژی اتمی انتقاد کرده و پرسیده آیا منظور از بازی «برد-برد» این است؟

حمید رسایی

Hamid Rasaeeحمید رسایی، نماینده تهران که به تازگی نشریه «۹ دی» او توقیف شده است در موضعگیری‌ای تند و تیز، در مخالفت با بیانیه لوزان به خبرگزاری فارس گفت: «بیانیه لوزان عبور از خط قرمزهاست.»

او یک بیانیه جدای از توافق نهایی را همان دو-مرحله‌ای شدن توافق خواند که به نظر او رهبر ایران به صراحت با آن مخالف بوده است.

رسایی همچنین با اعتراض نسبت به «مصلحت‌اندیشی» صدا و سیما گفته این رسانه اجازه حضور منتقدان دولت را نمی‌دهد و افزود:‌ «متن انگلیسی توافقنامه منتشر شده در کنار فکت‌شیتی که آمریکایی‌ها منتشر کرده‌اند و فکت‌شیت منتشره ظریف وزیر خارجه اشتراکات متعددی دارد که حکایت از عدم رعایت خط قرمزها می‌کند. اما در همین متن‌های منتشره اختلافاتی هم هست که هر طرف به فهم خود استناد می‌کند، برای همین باید پرسید مگر رهبر انقلاب تصریح نکردند که متن‌های مورد توافق باید بدون ابهام باشد و قابل تفسیر نباشد؟»

متنی که رسایی به آن به عنوان متن منتشر شده توسط وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی اشاره می‌کند، متنی است که در خروجی خبرگزاری‌های داخل ایران حتی پیش از خوانده شدن بیانیه مشترک ایران و ۵+۱ قرار گرفت. رسایی گفته است: «ما به‌هیچ‌وجه به متن فکت شیتی که آمریکایی‌ها منتشر کرده‌اند نمی‌خواهیم استناد کنیم اما وقتی می‌بینیم بین متنی که آن‌ها منتشر کرده‌اند و متنی که وزارت خارجه خودمان منتشر کرده مشترکاتی وجود دارد ناخواسته دلیل خوشحالی آمریکا را متوجه می‌شویم.»

رسایی از جمله چهره‌های شاخص «همایش دلواپسان» و نزدیک به جبهه پایداری انقلاب اسلامی است.

اسماعیل کوثری

esmaeil kosariاسماعیل کوثری، عضو کمسیون امنیت ملی مجلس دیگر منتقدی است که به خبرگزاری فارس گفته: «تفاوت میان بیانیه منتشر شده ایران با ۱+۵ به دو زبان فارسی و انگلیسی باید هرچه زودتر تعیین تکلیف شود و وزارت امور خارجه پس از مقایسه و بررسی نتیجه کار را مشخص کند.»

کوثری ضمن انتقاد از عملکرد تیم‌ مذاکره‌کننده ایران گفت: «تیم مذاکره کننده ایران در مذاکرات هسته‌ای بسیار سستی کرده و آنچه که باید به آن دست پیدا می‌کرده محقق نشده و نتیجه کار قابل قبول نیست.»

فرمانده سابق سپاه پاسداران تأکید کرده نتیجه نهایی حتماً باید به تأیید مجلس برسد. کوثری نیز از جمله چهره‌های سیاسی شناخته‌شده‌ای بود که در «همایش دلواپسان» شرکت داشت.

موافقان بیانیه لوزان:

محمدباقر قالیباف

27april- ghalibafمحمدباقر قالیباف در اولین سرمقاله روزنامه همشهری در سال  ۱۳۹۴، ضمن قدردانی از «تلاش‌های شبانه‌روزی» تیم مذاکره‌کننده ایران، گفته «آنها حقاً و انصافاً هر چه در توان داشتند به کار بستند.»

او حمایت کامل از مذاکره‌کننده هسته‌ای را با حمایت از «سربازان عرصه نبرد با دشمن» ضروری دانسته است و گفته کسانی که در موضع‌گیری نسبت به این تفاهم، استفاده جناحی می‌کنند، نسبت به «آرمان‌های انقلاب و آینده این ملت و سرزمین» خیانت کرده‌اند.

به نظر شهردار تهران «توقعات بیجا داشتن از یک مذاکره در این سطح به دور از منطق و عقل است.»

قالیباف در سرمقاله امروز شهردار تهران نوشته: «آنچه در بیانیه مشترک آمده اگر برداشت لغو یکباره تحریم‌ها در ازای اقدامات ایران صحیح باشد باید امیدوار بود که در تدوین نهایی توافق و طرح جزئیات نیز به همین منوال پیش برود. قطعاً ما بین بیانیه کاخ سفید و سخنان وزیر امورخارجه کشورمان باید به نماینده دیپلماسی کشورمان اعتماد کنیم.»

او موضوع مذاکرات هسته‌ای را یک موضوع ملی و فراجناحی دانسته و گفت که در وانفسای نبرد منطقه‌ای و هسته‌ای، اینکه عده‌ای بخواهند از این نمد کلاهی برای خودشان ببافند خیانت بزرگی است.

رقیب حسن روحانی در یازدهمین دور انتخابات ریاست‌جمهوری با اشاره به موضع رهبر ایران نوشت: «درایت و تدبیر رهبری در انتخاب عنوان سال از این روست که هم دولت و هم ملت باید همدل و همزبان باشند تا مبادا گرفتاری در گرداب تفرقه و کسب منافع و مصالح سیاسی و جناحی به کشتی نظام و کشور صدمه بزند.»

علی مطهری

Ali-Motahari1علی مطهری در گفت‌وگو با خبرگزاری دولتی ایرنا گفته با نتایج نشست لوزان مرحله جدیدی از حیات انقلاب اسلامی آغاز شده است.

او با اشاره به «نظارت دقیق» رهبر ایران بر بیانیه مشترک ایران و آمریکا، اضافه کرد که تلاش‌های تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای با بیانیه لوزان به بار نشست و نتیجه قابل قبولی گرفته شد.

نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی نتایج نشست لوزان را باعث پیشرفت های اقتصادی و سیاسی ایران دانست. با این حال مطهری ادامه داد که برخی از موارد این توافق نیازمند تأیید مجلس است: «نکته‌هایی در این بیانیه وجود دارد که باید مورد نقد و بررسی بیشتر قرار گیرد، به طور مثال امضای پروتکل الحاقی را قطعا باید نمایندگان مجلس مورد بررسی و تأیید قرار دهند.»

امامی کاشانی

emami kashaniآیت‌الله محمد امامی کاشانی از دیگر کسانی که بیانیه لوزان را در خطبه‌های نماز جمعه یک «موفقیت» خواند.

امام جمعه موقت تهران بیانیه لوزان را موفقیت «نظام جمهوری اسلامی ایران» دانست.

به نظر این عضو مجلس خبرگان، طرف غربی به دنبال تعلیق تحریم‌ها بود اما در بیانیه بر لزوم لغو تمامی تحریم‌ها تأکید شده است. او پشتیبانی‌های رهبر ایران و تلاش های تیم مذاکره کننده را عوامل موفقیت مذاکرات خواند.

او در پایان اضافه کرد که «این نصر از جانب خداست و خداوند نصرش را به دست انسان های شایسته ایجاد می‌کند.»

Share