Share

نمایندگان مجلس ایران کلیات طرح استانی شدن انتخابات مجلس را که بارها در دوره‌های پیشین مجلس مطرح شده بود، در شکل جدیدی با اکثریت آرا به تصویب رساندند. دولت اما با این طرح مخالف است.

majles

کلیات طرح استانی شدن انتخابات مجلس، امروز چهارشنبه دوم اردیبهشت در جلسه علنی مجلس تصویب شد. این طرح ۱۴۹ رأی موافق، ۶۹ رأی مخالف و ۹ رأی ممتنع از مجموع ۲۳۳ نماینده حاضر را به‌دست آورد.

اما پس از رأی‌گیری، علی لاریجانی، رئیس مجلس اعلام کرد که معاونت قوانین مجلس اشکال‌هایی از این طرح گرفته که وارد است و ابهاماتی در آن وجود دارد.

لاریجانی گفت: «اگر نمایندگان مجلس موافق باشند، این طرح را به کمیسیون شوراها ارجاع می‌دهیم تا آن را اصلاح کنند و مشکلات آن برطرف شود و ظرف دو هفته نیز به مجلس بازگرداند تا در مجلس هم سریعاً بررسی شود.»

در ادامه، نمایندگان مجلس با ۱۴۴ رأی موافق، ۷۳ رأی مخالف و چهار رأی ممتنع از مجموع ۲۲۹ نماینده حاضر با ارجاع جزئیات این طرح به کمیسیون شوراهای مجلس برای بررسی بیشتر موافقت کردند.

طرح استانی شدن انتخابات امضای ۱۸ نماینده را داشت و یک‌فوریتی آن پیش از تعطیلات نوروز در مجلس به تصویب رسیده بود.

پیشینه طرح

استانی شدن انتخابات مجلس ابتدا در شورای بازنگری قانون اساسی سال ۱۳۶۸ مطرح شد اما به نتیجه نرسید. این طرح نخستین بار در سال ۱۳۷۸ در دوره پنجم مجلس ایران ارائه شد و دومین بار تعدادی از نمایندگان مجلس آن را به همان شکل در سال ۱۳۸۱ به مجلس ارائه دادند. در سال ۱۳۸۶ نمایندگان مجلس هفتم در طرح‌های قبلی تغییراتی وارد کردند و آن را بار دیگر به مجلس دادند. کلیات طرح استانی شدن انتخابات مجلس در مجلس پنجم رد شد اما در مجلس‌های ششم و هفتم تا مرحله دریافت نظریات شورای نگهبان پیش رفت اما این شورا آن را رد کرد.

شورای نگهبان می‌گفت برگزاری استانی انتخابات مجلس موجب بروز اختلاف‌های محلی، قومی و مذهبی می‌شود و آن را خلاف «وحدت ملی» می‌دانست اما موافقان، این طرح را برخلاف نظر شورای نگهبان می‌فهمیدند.

در اوج اختلاف‌های دولت محمود احمدی‌نژاد و اصولگرایان دیگر، نمایندگان مجلس هشتم طرح استانی کردن انتخابات مجلس را مطرح کردند اما دولت با مخالفت کرد. در زمان دولت حسن روحانی صدای مخالفت‌ها با این طرح از داخل خود مجلس بلند شد تا این‌که این طرح در نیمه اول آذرماه سال گذشته متوقف شد.

مخالفان و موافقان

در رابطه با تفاوت طرح جدید استانی کردن انتخابات مجلس با طرح‌های گذشته، مهرداد بائوج لاهوتی، نماینده لنگرود گفته است براساس طرح جدید، انتخابات مجلس به دو حوزه‌ انتخابیه اصلی و فرعی تقسیم می‌شود که استان‌ها به‌عنوان حوزه‌های انتخابیه اصلی و شهرستان‌ها به‌عنوان حوزه‌های فرعی به وزارت کشور معرفی می‌شوند.

به‌گفته این نماینده مجلس طبق این طرح، داوطلبان انتخابات مجلس افزون بر کسب آرای مورد نیاز در شهرستان‌ها باید حداکثر آرای نسبی از کل آرای اخذ شده استان مربوطه را کسب کنند تا بتوانند وارد مجلس شوند.

در طرح قبلی مجلس حوزه‌های انتخابیه شهرستانی به‌طور کلی حذف و هر استان خود تبدیل به یک حوزه انتخابیه واحد می‌شد. اما منتقدان بر این نظر بودند که با اجرای این طرح، نامزدهایی که به شهرهای پرجمعیت‏‌تر منسوب هستند، به دلیل حس ناسیونالیستی که در ساکنان هر شهری وجود دارد، بخت بیشتری برای انتخاب خواهند داشت. همچنین با افزایش سهم شهرهای پرجمعیت در تعداد نمایندگان مجلس، نامزدهای کمتری از شهرهای کم‌جمعیت به مجلس راه خواهند یافت و این موجب تمرکزگرایی در تصویب آرا به سمت شهرهای پرجمعیت و مراکز استان‌ها خواهد شد.

به‌گفته بائوج لاهوتی در طرح جدید کاندیداهایی می‌توانند وارد مجلس شوند که بالاترین رأی را در میان استان‌ها کسب کرده باشند، اما مخالفان می‌گویند این طرح از ورود نیروهای جدید اجتماعی به مجلس جلوگیری می‌کند و افراد مشهوری که به عوامل قدرت و ثروت دستیابی دارند، می‌توانند رأی بیاورند.

مخالفت دولت

مجید انصاری، معاون پارلمانی رئیس‌جمهور که به‌عنوان نماینده دولت در جلسه علنی روز چهارشنبه مجلس و در هنگام بررسی این طرح حضور داشت، اعلام کرد که دولت «به طور کلی» با این طرح مخالف است.

انصاری با بیان این‌که اهمیت این طرح از این جهت است که نظام انتخاباتی ۱۰۸ سال اخیر را تغییر می‌دهد با اشاره به اشکالات آن گفت: «این طرح، استانی محض نیست و تلفیقی از استانی و شهرستانی است؛ در نتیجه معایب شهرستانی بودن در آن حفظ شده و محاسن استانی بودن از بین رفته است.»

او افزود در این طرح مشخص نشده که اگر در یک شهرستان صلاحیت کاندیدا رد شد و فرد دیگری نبود یا این‌که نماینده‌ای استعفا کرد و یا حتی فوت کرد آیا در مرحله بعد در محدوده همان شهرستان رأی‌گیری می‌شود یا در سطح کل استان.

مجید انصاری گفت: «اگر در این فرض انتخابات استانی برگزار شود کار دشواری است و هزینه‌های زیادی خواهد داشت و اگر شهرستانی باشد، از فلسفه استانی بودن انتخابات خارج شده است.»

تمام طرح‌های قبلی مجلس برای استانی کردن انتخابات مجلس با ایراد‌های چون «مغایرت با موازین شرع» یا «مغایرت با قانون اساسی» از سوی شورای نگهبان رد شده‌اند. باید دید که با تغییرات وارد شده و مخالفت دولت، این بار شورای نگهبان با این طرح چگونه برخورد خواهد کرد.

Share