Share

در سال ۱۹۴۸ سازمان جهانی بهداشت اولین مجمع جهانی بهداشت را برگزار کرد و از سال ۱۹۵۰ هر ساله ٧ آوریل به عنوان روز جهانی بهداشت نامیده شده و شعاری برای آن لحاظ می‌شود که بخشی از نیاز و مشکلات روز دنیا در زمینه بهداشت جمعی را نشان می‌دهد.

genetically-modified-food

افزایش آمار بیماری‌های مختلف به طور مستقیم با آن‌چه می‌خوریم و می‌آشامیم در ارتباط است

افزایش گسترده فرهنگ اشتباه تغذیه و مراحل تولید موادغذایی از مزارع بیمار با انواع کود و سموم کشاورزی گرفته تا رستوران‌های زنجیره‌ای که این سال‌ها خیلی کم به کیفیت و سلامت و غنای غذای ارائه شده می‌اندیشند، باعث شد امسال را سال ایمنی مواد غذایی بنامند.
آمار مرگ بر اثر مواد غذایی آلوده بیشتر کودکان را در بر می‌گیرد و اثر دراز مدت یک مسیر ناسالم برای تولید مواد غذایی نیز می‌تواند سلامت نسلی را با مشکل جدی مواجه کند.

افزایش آمار انواع سرطان و آلرژی‌ها و آسم و ناراحتی جلدی می‌تواند به شکل مستقیم و غیر مستقیم در ارتباط باشد با آن‌چه که می‌خوریم و می‌آشامیم و نفس می‌کشیم. علاوه بر آبی که حیات‌مان را تامین می‌کند و هوایی که زندگی هر لحظه مان را به آن مدیون هستیم، بخش مهمی از سلامت مواد غذایی نیز در پیوند است با محیط زیست.
تحقیقات گسترده نشان می‌دهد که چطور سموم و آفت‌کش‌ها می‌تواند در طول سال‌ها روی دستگاه گوارش و گردش خون اثر بگذارد. بسیاری از این آلاینده‌ها چه در بافت بدن و چه در طبیعت پایدارند و بر خلاف مصرف ساده و قابل دسترسشان، عواقب رنج آور و بسیار بد ماندگاری دارند.

مصرف گسترده سموم کشاورزی در ایران

 در ایران هم استفاده از سموم کشاورزی بسیار رایج است و بر خلاف روش پیشینیان که استفاده از حشرات مفید مانند زنبور و اتخاذ شیوه های نگهداری ویژه و تناسب محصول با جغرافیا را در مورد کشاورزی سنتی اعمال می‌کردند، امروزه سرانه مصرف سمومی که در تولیدات کشاورزی استفاده می‌شود برای هر ایرانی چیزی حدود ۴۰۰ گرم است (منبع خبرگزاری مهر).

Agriculture_pesticide_Iran

استفاده گسترده از سموم کشاورزی در ایران محصولات غذایی را به خطر انداخته است

در کنفرانس سالانه موسسه تحقیقات وزارت جهاد کشاورزی اعلام شد که در ١٠ سال اخیر مصرف سموم کشاورزی در ایران ١٠ برابر افزایش پیدا کرده، به این معنی که سالانه معادل ٢٠ تا ٢٢ هزار تن سم در کشور استفاده می‌شود. به طور مثال تنها در استان مازندران ۵ برابر مصرف سرانه جهان سم مصرف می‌شود.

این در حالیست که ایران با توجه به خاک مرغوب و آفتاب مناسبش می‌تواند در تولید محصولات ارگانیک نقشی بسیار موثر داشته باشد، علاوه بر آن‌که در تولید محصولاتی چون عناب و سنجد، زرشک و زعفران، انواع بادام و پسته کوهی، بابونه و زیره ی سیاه، و غیره توان به انحصار درآوردن بازار خاورمیانه و اروپا را نیز دارد.

تولید ارگانیک جزو تولیداتی است که جهان امروز به آن سمت می‌رود و بسیاری از فعالان محیط زیست نیز در تلاش برای جلب سرمایه و توسعه ی آن هستند.
این حلقه زمانی کامل می‌شود که بدانیم ایران در سرطان معده و دستگاه گوارش رتبه بسیار بالایی در جهان دارد، گرچه بخشی از آن ناشی از فرهنگ اشتباه تغذیه است، اما نمی‌توان ارتباطش را با افزایش مصرف آب‌های آلوده به فاضلاب خانگی و پساب صنعتی در بخش آبیاری برخی محصولات کشاورزی و یا  مصرف بالای سم و کود شیمیایی منکر شد.

فقدان آمار و تحقیقات کافی در ایران

در حال حاضر سیاست اتخاذی دولت و نهادهای مرتبط با سازمان محیط زیست و سازمان بهداشت و درمان که مبتنی بر عدم اطلاع رسانی است چیزی را اصلاح و عوض نخواهد کرد. تحقیقات و توجه و اهمیت به آمار می‌تواند کمک کند که این موج بی سابقه ی بیماری‌های گوارشی متوقف شود و شهروندان نسبت به آنچه می‌خورند و تولید می‌کنند توجه و آگاهی داشته باشند.

علاوه بر آن بخش مهمی از این آلودگی‌ها به راحتی در آب حلالند و می‌توانند تا اعماق زمین نفوذ کرده و باعث آلودگی آب‌های سطحی و زیرزمینی شوند.
همان‌طور که تحقیقات نشان می‌دهد بیش از ٣٠ درصد آلودگی روخانه کارون و نیز بخش مهمی از آلودگی سفید رود و تالاب انزلی بر اثر پساب‌های کشاورزی است.
مصرف اوره و نیترات که از اجزای اصلی این سموم است می‌تواند خاک را به شدت قلیایی کند و پس از مدتی آن را تبدیل کند به کلوخ‌های خشک و تکه تکه. این اثر مخرب تا سال‌ها می‌تواند خاک مرغوب را در چنگال بگیرد و استفاده ی مفید زراعی را دچار اختلال کند.

آبزیان آلوده در ایران

چندی قبل مقاله‌ای تحقیقاتی در فصلنامه علوم و صنایع غذایی منتشر شد که حاصل آن نشان می‌داد بدن بسیاری از آبزیان صید شده در آب‌های شمال و جنوب ایران با درجات مختلف به آلاینده های فلزات سنگین چون سرب و کادمیوم  آلوده است.

Fish_Caspian Sea_02

آبزیان در آب‌های شمال و جنوب ایران به انواع سموم آلوده شده‌اند

این دسته از فلزات به نسوج بدن نفوذ میکنند و بسیار ماندگارند و جزء خطرناکترین الاینده هابرای سلامت محسوب می‌شوند به طوری‌که قوانین سخت گیرانه بین المللی نیز در مورد محدودیت و ممنوعیت محصولات صنعتی ایجاد کننده آن وجود دارد.

در بدن آبزیتن و ماهیان تالاب انزلی نیز وجود سرب و جیوه و کادمیوم رصد و اندازه گیری شد که نتیجه آن حدی بالاتر از استاندار جهانی را نشان می‌دهد.

بخشی از این آلاینده‌ها حتی بعد از تغذیه توسط دام‌ها نیز از طریق شیر آلوده می‌توانند به مرور در بافت بدن نفوذ و تجمع کنند.

 آلودگی شیر به روغن پالم که در سال ۱۳۹۳ توسط وزارت بهداشت تایید شد و به شرکت‌های تعاونی دامداران نیز هشدار و تذکر داده شد می‌تواند از عوامل مهم در ایجاد انواع مسمویتهای کوتاه مدت یا طولانی مدت باشد.

همچنین  می‌توان اشاره کرد به مسمویت‌های دانش آموزان برخی مدارس در ایران که برای آلودگی هوای آن منطقه شیر رایگان دریافت میکردند، غافل از انکه خود این شیر باعث مسمومیت آن‌ها شد.

در این موارد قانون یا با اهمال برخورد می‌کند و یا به علت وجود نهادهای متولی موازی در زمینه حفظ محیط زیست و نظارت بر سلامت محصولات تولیدی ، مسئولیت مشکلاتی از این قبیل به یکدیگر ارجاع می‌شود و در نهایت اقدام رسمی و  مشهودی در این زمینه  انجام نمی‌شود.

فرهنگ‌سازی برای تولید و مصرف صحیح مواد غذایی

با توجه به این‌که این سال‌ها به علت فرهنگ اشتباه تغذیه و یا ناتوانی مالی مصرف گوشت و سبزیجات و لبنیات در سبد غذایی خانوارهای ایرانی جای چندانی ندارد و جای آن را استفاده از انواع هیدروکربن‌ها و مواد قندی و نمکی و انواع غذاهای سرخ شده و یا آماده با درصد مواد نگهدارنده بسیار بالا گرفته است، به نظر می‌رسد نیاز ویژه‌ای به مدیریت و فرهنگسازی برای بهبود وضعیت سلامت و کیفیت مواد غذایی در ایران وجود دارد. این مدیریت و فرهنگ‌سازی باید در هر دو سطح مرحله تولید و  همچنین در سفره ها و آشپزخانه ها به کار بسته شود.

Fast food

استفاده از غذهای آماده و سرخ شده به دلیل فرهنگ نادرست تغذیه و همچنین مشکلات اقتصادی افزایش یافته است

تقویت وجدان جمعی آگاه که به شکل گروهی یا فردی نخواهد عضوی از این چرخه آسیب رسان به سلامت و جان افراد باشد بخش مهمی از این فرهنگ‌سازی است. همچنین باید  احساس مسؤولیت در نهادهای دولتی نیز افزایش یابد.

در هیچ جای دنیا نمی‌توان تمام محصولات کشاورزی را تولید کرد و در همه زمینه ها مستقل بود. با توجه به میزان آب مصرفی در بخش کشاروزی در ایران ( حدود ٩٠ درصد منابع آبی)  و نیز دستگاه و سیستم عریض و طویل اختصاص داده شده به این بخش و همچنین با توجه به نتایج ناشی از تخریب زمین و آب‌های زیرزمینی و جنگل و تالاب به دلیل کشاورزی و از دست دادن چرخه سالم در این امر، خلائی پدید ]واهد آمد که جای آن را محصولات وارداتی پر می‌کنند.

چه در مواد اولیه ، و چه محصولات بسته بندی شده. سایه ی سیاست در این موضوع بسیار مشهود است. انتخاب‌های غیر کارشناسانه و کمبود نظارت و شفاف عمل کردن نهادها و سازمانهای نظارتی در بخش واردات محصولات غذایی مشهود است و گزارش‌های بسیاری دال بر آن در رسانه ها منتشر شده است.

 تنها در سال ٩٣ گزارشهای بسیاری در مورد آلودگی پوست انواع میوه های وارداتی( آلودگی پوست سیب به یک نوع روغن سرطان‌زای نگهدارنده و براق کننده و همچنین آلودگی خرمای وارداتی )، برنج‌ها وارداتی آلوده ( برنج‌های وارداتی از هند و مالزی و یا برنج‌های محصول خرده برنج و چسب نشاسته محصول چین) ، انواع خوراکی‌های مورد استفاده کودکان با رنگها و طعم دهنده‌های شیمیایی در بخش واردات که روشن می‌کند مانند بسیاری دیگر از موارد مثال زدنی مخرب موجود در حیطه محیط زیست، در حوزه ی محصولات غذایی نیز سوء مدیریت و نبود قوانین کنترل‌کننده و همچنین سود جویی‌های کوتاه مدت گروهی اندک، می‌تواند درخت سلامت و شادابی یک جامعه را آرام آرام بخشکاند.

Share