Share

Opinion-small2وزیر دفاع سوریه برای دیدار با همتای ایرانی خود، روز سه‌شنبه هشتم اردیبهشت، در راس هیاتی نظامی وارد تهران شده است. سرلشگر فهد جاسم الفریج علاوه بر داشتن پست وزیر دفاع سوریه، جانشین فرمانده نیروهای مسلح سوریه است. از اینرو، او دومین مقام عالی رتبه نظامی سوریه پس از بشار اسد به شمار می‌رود.

دیدار وزیر دفاع سوریه از تهران از زوایایی چند مهم ارزیابی می‌‌شود. نخست اینکه این دیدار در شرایطی انجام می‌گیرد که ارتش سوریه در روزهای اخیر شکست های قابل توجهی را از جمله در شهر استراتژیک “جسر الشغور” متقبل شده است.

Syria

حسین دهقان (راست) وزیر دفاع ایران، در مراسم استقبال رسمی از وزیر دفاع سوریه

در حالی که توجه همگان به مقابله با داعش است، شهر جسر الشغور و پایگاه نظامی قرمید و شهر ادلب به دست نیروهای جبهه النصره تصرف شده‌اند.

دیدار سرلشگر الفریج از تهران در حالی صورت می‌گیرد که سوریه وارد پنجمین سال جنگ داخلی خود شده و به اعتراف بشار اسد، نیروهای رزمی حزب‌الله لبنان در کنار ارتش سوریه به نبرد با مخالفان بشار اسد می‌جنگند. این در حالی است که بشار اسد اخیراً در مصاحبه با یک تلویزیون فرانسوی منکر حضور نظامیان ایرانی در جنگ داخلی سوریه شد. او حضور ایران را فقط در حد خدمات مستشاری نظامی دانست.

بنا به اعلام خبرگزاری سوریه، دیدار وزیر دفاع این کشور “تحکیم همکاری مشترک بین نیروهای نظامی دو کشور به منظور مواجهه با تروریسم و تهدیدات مشترک” است.

عبارت “تهدیدات مشترک” در خبر دیدار وزیر دفاع سوریه از تهران نکته حائز اهمیت تلقی می‌شود. به کار بردن این تعبیر، این پرسش را مطرح می‌کند که چگونه تهدید مشترکی وجود دارد که در عین حال ایران و سوریه (دو کشوری که دارای مرز مشترک نیستند) را همزمان تهدید می‌کند؟

اتحاد ارتش آزاد سوریه و ائتلاف “توفان قاطعیت”

در خبری درخور تأمل، اخیرا ارتش آزاد سوریه با حمایت از توفان قاطعیت (ائتلاف نظامی که عربستان علیه شیعیان حوثی تشکیل داده) از این ائتلاف درخواست کرده که پس از یمن به کمک سوریه بشتابد.

این درخواست از ریاض در حالی است که عربستان برای بیش از یک ماه بدون اندک آسیبی توانسته از برتری هوایی خود برای سرکوب حوثی‌های یمن بهره ببرد.

این در حالی است که اندک اعتراضی از سوی کشورهای غربی و عربی علیه این اقدام عربستان دیده نشده است. جالب‌تر اینکه حتی از مجموعه کشورهای مسلمان غیر عرب مثلا مالزی و اندونزی نیز هیچ واکنش منفی دیده نشده که هیچ، کشورهای ترکیه، افغانستان و پاکستان هر یک به گونه‌ای رضایت یا همسویی خود را با ائتلاف به رهبری عربستان ابراز کرده‌اند. سازمان همکاری اسلامی نیز مطلقا از اتخاذ هرگونه موضع مخالفت علیه ائتلاف مذکور خودداری کرده است.

با این توصیف، نه تنها عربستان برتری نظامی خود را علیه حوثی‌ها دیکته کرده بلکه برتری “دیپلماسی سازمانی” خود را نیز به جمهوری اسلامی دیکته کرده است. در نبرد دیپلماسی سازمانی، جمهوری اسلامی نه تنها ابتکار عمل در سازمانی مثل سازمان ملل را در دست ندارد، بلکه ابتکار عمل در سازمان همکاری اسلامی را نیز از دست داده است.

طی یک ماه گذشته از عملیات نظامی عربستان حتی برای یکبار هم شنیده نشده که جمهوری اسلامی تقاضای اجلاس اضطراری سازمان همکاری اسلامی را کرده باشد. (گمان قوی می‌رود که این تقاضا مطرح شده ولی سازمان مخالفت کرده و در نتیجه تهران ترجیحا از اعلام آن صرفنظر کرده چرا که موفقیتی دیگر برای ریاض تلقی خواهد شد که مانع اجلاس اضطراری گردید.)

با احتساب این دو فاکتور ( توان عملیات نظامی و دیپلماسی سازمانی عربستان)، اگر ائتلاف نظامی مذکور متوجه جبهه سوریه شود، قطعا معادلات نظامی را تغییر خواهد داد.

از اینرو، گرچه جای تردید وجود ندارد که یکی از علل اصلی دیدار وزیر دفاع سوریه از تهران، تدارک اقداماتی است که ارتش سوریه بتواند جبهه‌های از دست داده را باز پس بگیرد و یا مناطق تحت کنترل خود را استحکام بخشد؛ ولی دیگر دلیل این سفر رایزنی برای مقابله با ائتلافی است که هر روز امکان تغییر مسیر دادن از یمن به سوریه را دارد.

از قضا در صورت چنین تصمیمی، این اقدام مورد تایید ترکیه قرار خواهد گرفت که از آغاز بحران سوریه معتقد بوده و هست که باید همزمان با بشار اسد و سازمان‌های تروریستی سوریه (داعش و جبهه النصره و ..) جنگید.

در حالی‌که ائتلاف به رهبری امریکا تاکنون راهبرد عملیاتی خود را فقط در حمله هوایی به مواضع داعش متمرکز کرده، استراتژی ترکیه حمله همزمان به بشار اسد و داعش است.

سوریه نگران از توافق ترکیه و امریکا

در رویدادی دیگر که می‌تواند دیگر انگیزه سفر وزیر دفاع سوریه به تهران باشد، اخیراً ترکیه و امریکا به توافقی مهم دست یافته‌اند که با همکاری یکدیگر “اپوزیسیون معتدل” سوریه را تحت آموزش نظامی قرار دهند.

بر اساس این توافق، ایالات متحده با استفاده ازخاک ترکیه، ۵ هزار نفر از مخالفان بشار اسد را طی سه سال آینده تحت آموزش نظامی قرار خواهد داد. هدف از آموزش و مسلح کردن این نیروها سرنگونی رژیم بشار اسد و همزمان مبارزه با سازمان‌های تروریستی از قبیل داعش و جبهه‌النصره اعلام شده که شمال و شرق سوریه را در دست دارند.

دمشق در ارزیابی خود به خطا نرفته اگر دریافته باشد که احیانا ترکیه از شمال و ائتلاف به رهبری عربستان از جنوب تدارک یک حمله گاز انبری را تدارک می‌بینند.

در فرض چنین نقشه نظامی، استحکام بخشیدنِ بیش از پیش به مواضع نیروهای دولتی که تا همین جا شهرهای مهمی مثل ادلب و جسر الشغور را از دست داده یک ضرورت است. تدارک چنین استحکاماتی مستلزم بهینه‌سازی ارتش سوریه است که این مهم نه صرفا به کمک تهران، بلکه به کمک مسکو نیز نیازمند است.

در همین زمینه:

دولت سوریه به بمباران شیمیایی «ادلب» متهم شد

بشار اسد کنترل دومین مرکز استان در سوریه را از دست داد

پیشروی «جبهه النصره» در استان ادلب در پی تشکیل «ارتش فتح»

Share