Share

تمام پایه‌های کاخ ۲۵۰ ساله «جهان‌نما» در یک حفاری پیدا شدند. به گفته‌ باستان‌شناسان و براساس سفرنامه‌های باقیمانده از آن دوره، این کاخ برای تفریح مورد استفاده قرار می‌گرفت.

jahannama

علی شجاعی اصفهانی، سرپرست هیأت کاوش در گفتگو با خبرگزاری دانشجویان (ایسنا) گفت «ادامه کاوش‌های باستان‌شناسی خیابان چهارباغ و دروازه دولت اصفهان به شناسایی همه‌ پایه‌های کاخ «جهان‌نما» که در کارگاه کاوش واقع شده بودند و همچنین یک حوض متعلق به دوره صفوی منجر شد.»

زمانی‌ که مدیریت شهری اصفهان تصمیم گرفت ایستگاه مترو خط دروازه دولت را ایجاد کند، هشدار داده شده بود که با توجه به موقعیت جغرافیایی کاخ «جهان‌نما» در گذشته، احتمال کشف بقایای این بنای تاریخی ارزشمند وجود دارد.

این هشدارها نخست رد شد و مسئولان وقت اعلام کردند که فقط چند آبراهه در آنجا به دست آمده است. اما با توجه به اینکه این کاخ در کنار کاروانسرای قدیمی «تحدید» قرار داشت احتمال وجود این کاخ زیاد بود.

ظل‌السلطان، تخریب‌گر کاخ‌ها

علیرضا جعفری زند، باستان‌شناس سال گذشته با اشاره به سفرنامه‌ «دیولافوا» درباره این کاخ‌ها در اصفهان گفته بود که از سال ۱۸۸۴ میلادی به بعد، تخریب کاخ‌های اصفهان یکی پس از دیگری به وسیله «ظل‌السلطان» آغاز شدند؛ باغ دولت خانه که پشت عمارت عالی قاپو در میدان نقش‌جهان قرار داشت نیز یکی از آن کاخ‌ها بود. دیولافو نوشته است که در آن زمان به چشم خود تخریب تدریجی کاخ جهان‌نما را دیدم.

به گفته جعفری‌زند بر اساس سفرنامه‌های موجود، اصفهان تعداد زیادی کاخ مانند «آیینه‌خانه»، «سعادت‌آباد»‌، «هفت‌دست» داشت که در فاصله سال‌های ۱۸۸۴ میلادی برخی از آنها تخریب شدند.

طی سال‌های گذشته زمانی که متروی اصفهان به منطقه دروازه دولت این شهر رسید، دوستداران میراث فرهنگی از خطراتی برای محور چهارباغ را می‌گفتند.‌ به همین دلیل قرار شد با نظارت یک کمیته‌ مشترک توسط اداره کل میراث فرهنگی و مترو شهری اصفهان حفاری‌ها انجام شود‌.

در حین انجام کاوش‌ها یک‌سری آبراهه‌ کشف شد که از مرکز زاینده‌رود منشعب و از چهارباغ عبور و آب را برای آبیاری باغ‌های چهارباغ منتقل می‌کرد، به همین خاطر برخی باستان‌شناسان احتمال می‌دادند براساس اسناد موجود، کاخ جهان نما در کنار کارگاه ایستگاه مترو دروازه دولت ساخته شده باشد.

کاخ «جهان‌نما» در زمان «شاه عباس صفوی» ساخته شد و از بالای آن چهارباغ تا کوه صفه اصفهان دیده می‌شد و به همین دلیل «جهان‌نما» نامیده شد، اما «ظل السلطان» قاجاری با این ادعا که از آن برج می توان کاخ «هشت‌بهشت»، مکان اسکان خواهرش «بانو عظما» را دید، آن کاخ را خراب کرد. اگر چه برخی از پژوهشگران معتقدند که نامگذاری این کاخ به سبب استفاده از هنر شرق و غرب در ساخت و معماری آن بوده است.

Share