Share

پانته‌‌آ بهرامی ـ زهرا بهرامی، شهروند ایرانی- هلندی، روز شنبه نهم بهمن‌‏ماه در تهران اعدام شد.
او روز ششم د‌ی‌‌ماه سال ۱۳۸۸ در جریان تظاهرات روز عاشورا دستگیر و حکم اعدام او روز یکشنبه، دوازدهم دی‌‌ماه، توسط قاضی صلواتی، رئیس شعبه‏‌ی ۱۵ دادگاه انقلاب تهران، به وکیل وی، ژینوس شریف‏ رازی ابلاغ شده بود. به گفته‏‌ی کمپین بین‏‌المللی حقوق بشر در ایران، دختر خانم بهرامی، بنفشه‏ نایب‏‌پور و هم وکیل وی، از اجرای حکم او بی‏‌خبر بودند و از شنیدن آن شوکه شده‏‌اند. در پرونده‏‌ی زهرا بهرامی دو اتهام دیده می‏‌شود: اولی اتهام حمل مواد مخدر و دومی عضویت در گروه انجمن پادشاهی ایران است. 

دختر و وکیل زهرا بهرامی، پیشتر در گفت‌‌وگو‏ با رسانه‌‏ها اظهار داشتند که دادگاه انقلاب تهران، علاوه بر حمل مواد مخدر، پرونده‏‌ای را با اتهام محاربه از طریق عضویت وی در گروه انجمن پادشاهی ایران، در دست بررسی دارند.

حکم اعدام این شهروند زن ایرانی- هلندی در زمانی به‏‌طور ناگهانی به‏‌اجرا درآمد که رامین مهمان‌‏پرست، سخنگوی وزارت خارجه‏‌ی ایران در اظهار نظری در مورد وی گفته بود: «جرم این فرد در دادگاه در حال رسیدگی است.»

خانم بهرامی در حالی اعدام شد که پرونده‏‌ی سیاسی او، یعنی اتهام عضویت در انجمن پادشاهی و شرکت در تظاهرات پس از دهمین انتخابات ریاست جمهوری، هنوز بررسی نشده بود. معمولاً پرونده‏‌هایی که حکم اعدام می‌‏‏گیرند، به درخواست وکیل آن، به کمیسیون عفو و بخشودگی فرستاده می‏‌شوند.

هادی قائمی، سخنگوی کمپین بین‌‏المللی حقوق بشر در ایران، می‌گوید: دختر ایشان به ما گفته که بر این باور بوده که پروند‏ه‌‏‏ی مادرش برای عفو در حال طی کردن روند اداری بوده و هنوز جواب مثبت یا منفی‏‌ای در این زمینه نگرفته بودند. پس از آن منظر هم برای‏‌شان خیلی غیرمترقبه بوده است.
تلویزیون هلند روز سه‌شنبه با نمایش مدارک دادگستری هلند خبر داد که زهرا بهرامی در سال ۲۰۰۳ به خاطر یافت شدن حدود ۱۶ کیلو کوکائین در پروازی که از جزایر کارائیب به هلند داشته در فرودگاه بین‌‌المللی آمستردام دستگیر شده است.

مقام‌‌های هلندی در آن سال وی را به سه سال زندان محکوم کردند که یک سال از این محکومیت به صورت آزادی مشروط بود.

این برنامه‌ی تلویزیونی همچنین با نشان دادن چندین گذرنامه با عکس زهرا بهرامی گزارش داد که وی در سال ۲۰۰۷ نیز به خاطر جعل گذرنامه توسط مأموران امنیتی هلند دستگیر شده است.به گزارش رسانه‌های هلندی، با اعلام این خبر، اوری روزنتال، وزیر خارجه هلند، در واکنش به اخبار برنامه‌ی «نیوز اور» گفت که «این یافته‌ها تفاوتی در مسئله‌ی پرونده‌ی زهرا بهرامی در ایران ایجاد نمی‌کند… تنها موضوعی که ما بر سر آن مناقشه داریم نوع و روند دادرسی وی در ایران است.»

وی افزوده است: «روند دادرسی او هیچ‌گاه برای ما روشن نشد. ما هیچ اطلاعی در این مورد دریافت نکردیم. وکلا نیز اجازه‌ی حضور در این روند را نیافتند. به سفارت هم اجازه‌ی شرکت در جلسات دادرسی داده نشد. خلاصه این‌که این روند نمایش خنده‌داری بیش نبود.»

وزیر خارجه‌ی هلند در واکنش به این برنامه‌‌ی تلویزیونی چنین اظهار نظر کرده است که سابقه‌‌دار بودن زهرا بهرامی تفاوتی در اصل مسئله ایجاد نمی‌‌کند و اعتراض دولت هلند به شکل دادرسی و رسیدگی به پرونده‌‌ی او در ایران است.

آیا وکیل خانم بهرامی، اسنادی را در پرونده‏‌ی او مبنی بر ارتباط‏ این فرد با انجمن پادشاهی پیدا کرده‏‌اند؟

مسئله به‏‌هیچ‌‏وجه آن‏‌طوری که در کیفرخواست تنظیم شده، نبوده است. ممکن است ایشان سال‏‌ها پیش یک رابطه‏‌ی تلفنی یا کوتاهی با آن افراد در لندن داشته، ولی از روی کنجکاوی بوده و به‏هیچ‏‌وجه منجر به رابطه، عضویت و یا هیچگونه همکاری‏ نشده و هیچ ربطی نداشته است. متأسفانه دولت ایران از گروه‏‌هایی که در سایه هستند، مانند همین انجمن پادشاهی، دارد سوء‌استفاده می‏‌کند تا افراد را به عضویت در آن‏ متهم و صدور حکم محاربه برای آنها را توجیه کند.

 

واکنش‌‌های بین‌‌المللی

زهرا بهرامی، ۴۵ ساله و فارغ‏‌التحصیل رشته‏‌ی موسیقی بود. از او یک پسر ۲۲ ساله برجای مانده که در سال‏‌های اخیر در لندن زندگی می‌‌کند. دختر وی، بنفشه‏ نایب‏‌پور در ایران زندگی می‏‌کند. او علت سفرهای مداوم مادرش به ایران را چنین عنوان می‌‌کند: «مادرم زیاد به ایران می‏‌آمد. چون من در ایران زندگی می‏‌کنم و دلش برایم تنگ می‏‌شد. علاوه بر این، دایی‏‌ام چند وقت پیش فوت کرد و مادرم به بچه‏‌های او کمک مالی و رسیدگی می‏‌کرد. پس از انتخابات هم که چندبار رفت و آمد، هم برای دیدن من بود و هم برای شرکت در تجمعات. همین!»

رامین مهمان‌‏پرست طرح موضوعات حقوق‏‌بشری را ابزار فشار کشورهای غربی برای جلوگیری از فعالیت‏‌های هسته‏‌ای صلح‏‌آمیز ایران ارزیابی کرده و با اشاره به پرونده‌‌ی زهرا بهرامی یادآور شده که کشورهای غربی تنها به منظور سوء‌استفاده از این موضوع، به آن وجه سیاسی می‏‌دهند. به نظر می‌‌رسد در شرایط کنونی که نگاه رسانه‏‌های بین‏‌المللی متمرکز بر خیزش مردم تونس و مصر است، جمهوری اسلامی از این فرصت برای اعدام شتابزده‏‌ی زهرا بهرامی، حداکثر استفاده را کرد.

«کاترین اشتون»، کمیسر عالی امور بین‌‌المللی و سیاست امنیتی اتحادیه‌‌ی اروپا روز دوشنبه اجرای حکم اعدام «زهرا بهرامی» را که در تهران به قاچاق و توزیع مواد مخدر متهم شده بود، محکوم کرد. خانم اشتون از اینکه به بهرامی اجازه برخورداری از خدمات کنسولی داده نشده و روند محکومیت وی غیر شفاف و غیر قانونی بوده ابراز انزجار کرد.

اشتون گفت: «من مصرانه از ایران می‌خواهم که مجازات اعدام را متوقف کرده و صدور احکام اعدام در این کشور را به حالت تعلیق در آورد.» پس از اعدام زهرا بهرامی، دولت هلند روابط خود را با ایران به حالت تعلیق درآورد.

آیا حرکت دولت هلند به‏‌موقع انجام گرفت؟

هادی قائمی: متأسفانه بسیاری از کشورهای اروپایی حاضر نیستند قبول کنند که بحران بسیار وسیع حقوق بشری در ایران اتفاق افتاده و هم‏چنان قربانی می‏گیرد. دولت هلند هم با وجود تلاش‏هایی که برای دیدار با خانم بهرامی کرد که بتواند با خود ایشان صحبت کند که به آنها اجازه داده نشد، تلاش‏هایش به اندازه‏ی کافی نبود. الان متأسفانه خانم بهرامی اعدام شده‏اند. البته این قطع روابط باید انجام می‏شد، ولی باید خیلی زودتر مشخص می‏کردند و تا این موقع منتظر نمی‏شدند.

 

در حال حاضر کمپین بین‏‌المللی حقوق بشر در ایران و دیگر سازمان‌‌های حقوق بشری چه فعالیت‏‌هایی در پیوند با اعدام‏ در ایران انجام می‌‌دهند؟

این الان از مهم‏ترین دغدغه‏های ما است و تمام کارهایی که در سطح بین‏المللی با نهادهای بین‏المللی و رسانه‏ها انجام می‏شود، برای توجه جامعه‏ی جهانی به گسترش اعدام‏ها در ایران است. از اول ژانویه‏ی سال جاری میلادی تاکنون نزدیک به ۸۳ نفر اعدام شده‏اند که این رقم در مقایسه با ۱۶ نفر در کل ژانویه‏ی سال ۲۰۱۰ بسیار قابل ملاحظه است. ما خیلی نگرانیم که موج اعدام‏ها ادامه پیدا کند و تلاش می‏کنیم با توجه جامعه‏ی جهانی و نهادهای مؤثر بتوانیم آن را متوقف کنیم.

دولت ایران یا کسانی که این تصمیم‏ها را می‏گیرند و مشخص هم نیست دقیقاً کجای قوه‏ی قضاییه‏ی ایران یا نهادهای حکومتی قرار دارند، کسانی هستند که سعی می‏کنند در زمینه‏ی فشارهای بین‏المللی مقاومت کنند. فکر می‏کنم چنین برخوردی فقط بحران را عمیق‏تر می‏کند.

 

اعدام شهروندان دوملیتی در ایران

اساساً به اعدام شهروند کشور دیگری، از نظر حقوقی چگونه نگاه می‏شود؟ یعنی این که جمهوری اسلامی، شهروند یک کشور دیگر را در کشور خودش اعدام می‌کند، از نظر حقوقی چگونه بررسی می‏شود؟

 

از نظر حقوقی بستگی دارد که از چه سویی به مسئله نگاه شود. دولت ایران، قوه‏‌ی قضاییه‏‌ی ایران، همیشه ادعا کرده‏‌اند افرادی که دوملیت دارند را قبول نمی‏‌کند و کسی که شناسنامه و گذرنامه‏‌ی ایرانی داشته باشد، فقط و فقط با آن می‏‌تواند به کشور سفر کند و تنها ایرانی تلقی می‏‌شود.

ولی از طرف دیگر، وقتی خانم بهرامی پاسپورت و تبعیت هلند را دارد و در تمام دنیا به عنوان یک هلندی پذیرفته می‏شود، قوانین بین‏المللی هم ایشان را به عنوان یک هلندی که در ایران اعدام شده یا در زندان بوده، تلقی می‏کند و دولت ایران موظف بوده که به سفارت هلند اجازه‏ی دیدار با خانم بهرامی را بدهد و اجازه بدهد که دولت هلند به عنوان یک شهروند هلندی برای او تلاش کند. از این منظر، این قوانین زیرپا گذاشته شده است.

 

آیا وکیل و خانواده‏‌ی خانم بهرامی٬ از جریان اعدام او باخبر بودند یا در آن‌‏جا حضور داشتند؟

 

ما هم با دختر خانم بهرامی در ایران و هم با وکیل ایشان صحبت کرده‏ایم. متأسفانه هردوی آنها بی‏خبر و از طریق رسانه‏ها مطلع شده بودند. هیچ خبری به آنها داده نشده بود و مخصوصاً برای دخترش بسیار تکان‏دهند بوده که نتوانسته مادرش را حتی برای بار آخر ببیند و این هم یکی از موارد بسیار خشن برخورد جمهوری اسلامی است.

به اضافه‏ی این‏که در اعدام‏های گذشته دیدیم که حتی جسد اعدام‏شدگان را به خانواده‏ها تحویل نمی‏دهند. این نوعی خشونت، بربریت و جداً ضد بشری است که هم‏اکنون گریبان‏گیر خانواده‏های زندانیان شده است.

 

اعدام زهرا بهرامی خیلی غیر مترقبه اتفاق افتاد و همه را شوکه کرد. ارزیابی شما از این اعدام چیست؟

 

اگر این اعدام را فقط در زمینه‏ی شرایط ایران در چند هفته و ماه گذشته نگاه کنیم، بسیار شگفت‏آور بود. چرا که ایشان پرونده‏های دیگری داشت و در مورد اتهامی هم که به او زده بودند، سئوالات بسیاری وجود داشت. مخصوصاً این‏که این اتهام از روز اول عنوان نشده بود و ایشان در رابطه با تظاهرات پس از انتخابات دستگیر شده بود.

اما در زمینه‏ی اتفاق‌هایی که در منطقه دارد می‏افتد، به نظر من، این اعدام بی‏ربط نبود با اتفاق‌هایی که در مصر دارد روی می‏دهد و آن‏طوری که نیروهای امنیتی و اطلاعاتی مصر کنترل اوضاع را از دست داده‏اند و زیر ضرب هستند، فکر می‏کنم نیروهای مشابه ایران هم بسیار عصبی و نگران شده‌اند و می‏خواهند قدرت‏نمایی کنند. متأسفانه این اعدام، یک رویه‏ی سیاسی برای نشان دادن قدرت‏شان بود.

 

چهار نفر دیگر هم هستند که در تظاهرات بعد از انتخابات شرکت کرده‏‌اند و به آنها حکم اعدام داده شده است. از جمله می‌‏توان از عبدالرضا قنبری، احمد حسن دانشور مقدم و سعید ملک‏‌پور نام برد. آیا فکر می‏‌کنید سازمان‏های حقوق بشری می‏‌توانند در این زمینه کاری کنند تا جلوی این اعدام‏‌ها گرفته شود؟

 

تلاش‏‌های بسیاری دارد انجام می‌‏گیرد. من به‌‌طور مداوم با سازمان‏‌های بزرگ حقوق بشری رایزنی می‏‌کنم. مسئله‏‌ی اعدام در کل و این اعدام‏‌ها بسیار برای این سازمان‏‌ها نگران‏کننده است و دارند از تمام اهرم‏‌ها استفاده می‏‌کنند.

نکته‏‌ی مشکلی که اشاره کردم، این است که نهادهای تصمیم‏‌گیر و حکومتی درون ایران، معادلاتی را در پیش رو دارند که از یک طرف بهره‏‌ی داخلی این‏‌گونه اعدام‏‌ها را با ضرباتی که از سوی اعتراض‌‌های بین‏‌المللی خواهد بود مقایسه می‏‌کنند و تصمیم گرفته‏‌اند که به مسائل بین‏‌المللی هیچ اهمیتی ندهند.
ولی این وضعیت، قرار گرفتن وضعیت حقوق بشر ایران را در اولویت برنامه‌‌ها‏ی بین‌‏المللی بسیار تشدید خواهد کرد. فقط من متأسفم که این روند ممکن است ماه‏‌ها طول بکشد و تا آن موقع این اعدام‏‌ها انجام بگیرد.

Share